To istotna wiadomość, chociażby ze względu na fakt, iż dotychczas panowało przekonanie, jakoby symboliczne wykorzystanie gliny na Bliskim Wschodzie pojawiło się dopiero wraz z neolitem, rolnictwem i produkcją ceramiki. Tymczasem badacze z międzynarodowego zespołu kierowanego przez Laurenta Davina z Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie zidentyfikowali 142 gliniane paciorki i zawieszki pochodzące z pięciu stanowisk kultury natufijskiej.
Czytaj też:Pochówek cesarzowej Huayang wreszcie odnaleziony. Otacza go 45 grobów
O szczegółach prowadzonych badań możemy przeczytać na łamach Science Advances. Wspomniani Natufijczycy byli członkami społeczności prowadzącej łowiecko-zbieracki tryb życia, którzy zaczęli prowadzić bardziej osiadły tryb życia jeszcze przed pojawieniem się rolnictwa. Znaleziska pochodzą z kilku stanowisk na terenie dzisiejszego Izraela, w tym z el-Wad, Nahal Oren, Hayonim i Eynan-Mallaha. Ozdoby miały różne kształty: od cylindrycznych i owalnych po dyski. Część twórcy pokryli czerwoną substancją zawierającą ochrę. Jak dodają uczeni, jest to najstarszy znany przykład wykorzystania techniki polegającej na nanoszeniu na powierzchnię cienkiej warstwy płynnej gliny jako barwnej powłoki.
Jeszcze bardziej niezwykłe okazują się ślady pozostawione przez samych twórców. Na powierzchniach zachowało się 50 odcisków palców. Ich analiza pozwoliła ustalić, że przy produkcji ozdób uczestniczyły osoby w różnym wieku: od dzieci, przez nastolatków, aż po dorosłych. To pierwszy przypadek, w którym archeolodzy mogli bezpośrednio powiązać paleolityczne ozdoby z ich wykonawcami na podstawie zachowanych odcisków.
Niektóre przedmioty okazały się wyjątkowo małe. Wśród znalezisk znajduje się między innymi gliniany pierścień o średnicy około 10 milimetrów, który mógł być przeznaczony dla dziecka. Jeden z paciorków z Eynan-Mallaha zachował natomiast odcisk palca należący prawdopodobnie do około dziesięcioletniego dziecka. Takie ślady sugerują, iż wykonywanie ozdób nie było zajęciem zarezerwowanym wyłącznie dla wyspecjalizowanych dorosłych rzemieślników.
Badacze zwrócili również uwagę na kształty przedmiotów. Zidentyfikowali 19 różnych typów ozdób, a część z nich przypominała formą rośliny, które miały duże znaczenie w codziennym życiu Natufijczyków. Wśród nich znajdowały się dziki jęczmień i pszenica, soczewica oraz groch. Niektóre ozdoby noszą również ślady włókien roślinnych, co pozwala sądzić, że były nawlekane i noszone.
Czytaj też:Archeolodzy odkryli rozległą sieć tuneli pod Austrią. To ukryty przed wzrokiem prehistoryczny świat
Zdaniem autorów badania odkrycie pozwala spojrzeć inaczej na początki ludzkiej symboliki. Glina, zanim stała się podstawowym materiałem do produkcji naczyń, mogła sprawdzać się już jako sposób komunikowania informacji o człowieku czy relacjach społecznych. Innymi słowy,rozwój symbolicznego myślenia i praktyk społecznych nie był nagłym efektem pojawienia się rolnictwa. Proces ten rozpoczął się wcześniej, w okresie gdy część społeczności łowiecko-zbierackich zaczynała prowadzić osiadły tryb życia. Małe gliniane ozdoby sprzed około 15 tysięcy lat są jednym z dowodów na to, że przemiany społeczne i kulturowe poprzedzające narodziny neolitu były niespodziewanie złożone.
Źródło:Science Advances