Syberyjska ekspedycja w poszukiwaniu petroglifów
Odkrycia miały miejsce na stanowiskach Ust-Kamyshta-1 i Kamyshta-3, gdzie prowadzono ratownicze prace archeologiczne mające na celu udokumentowanie i zabezpieczenie zagrożonych stanowisk kulturowych. Kurhany były użytkowane przez ponad trzy tysiące lat: od wczesnej epoki brązu w III tysiącleciu p.n.e. aż po początku naszej ery. Obejmują one niemal wszystkie znane kultury archeologiczne tego obszaru.
Czytaj też: Prawda o inwazji wikingów jest inna, niż się uczyliśmy. Ujawnia ją złoty skarb z Norfolk
Badacze natrafili na dziesięć kamiennych płyt ozdobionych rytami bezpośrednio wyżłobionymi na powierzchni skały. Co istotne, większość z nich znajdowała się w nienaruszonym stanie wewnątrz szczelnych konstrukcji grobowych, co rzadko zdarza się w przypadku petroglifów zwykle spotykanych na odsłoniętych ścianach klifów i skał. Dzięki temu możliwe było powiązanie tych obrazów z datowanymi przedmiotami grobowymi, elementami konstrukcyjnymi kurhanów oraz stratygrafią znajdujących się tam warstw ziemi. W ostatecznym rozrachunku archeolodzy zyskali imponującą precyzję datowania.
Analiza materiałów wykazała, że większość płyt pochodzi z wczesnej epoki żelaza, bo datowane są na okres od VIII w. p.n.e. do II w. n.e. i wiążą się z kulturami Tagar oraz Tesin, które dominowały w Basenie Minusinsk i okolicznych terenach w tym czasie. Badacze przeprowadzili porównania stylistyczne pomiędzy petroglifami z kurhanów a znanymi już panelami naskalnymi z otwartych stanowisk w Basenie Minusinsk, a także badali podobieństwa przedstawionych narzędzi i broni do rzeczywistych artefaktów znajdowanych w grobach.
Najbardziej spektakularne ze znalezionych płyt przedstawiają sceny narracyjne. Starsze rytowane obrazy, związane z kulturą Tagar, ukazują dynamiczne sceny łowieckie. Jedną z nich stanowi wizerunek człowieka wspólnie z psem ścigających dużą zwierzynę, którą mogła symbolizować realna zdobycz lub postać mitologiczna. W późniejszych płytach, przypisywanych kulturze Tesin, dominują bardziej abstrakcyjne wzory: spirale, labiryntowe linie i uproszczone formy antropomorficzne, co może świadczyć o ewolucji wierzeń i konwencji artystycznych w miarę przemian kulturowych.
Kluczowy element układanki dotyczącej dawnych kultur
Jeszcze bardziej fascynujące jest to, jak te kamienne bloki funkcjonowały w kolejnych epokach. Niektóre z rytych płyt zostały świadomie włączone w konstrukcje grobowców, być może specjalnie wykonane z myślą o rytuałach pogrzebowych, co świadczy o ich pierwotnym symbolicznym znaczeniu. Inne natomiast znaleziono odwrócone, połamane lub użyte jako zwykły materiał budowlany w późniejszych kurhanach, co wskazuje na zmianę postrzegania tych obiektów przez kolejne pokolenia: z sakralnych artefaktów w zwykłe komponenty konstrukcyjne.
Czytaj też: Prehistoryczny szkielet spoczywał w podwodnej jaskini. Meksykanie mówią o dawnym rytuale
Jako że petroglify zwykle nie mają kontekstu stratygraficznego i są trudne do dokładnego datowania, to sprawa jest wyjątkowa. Umożliwienie ich powiązania z konkretnymi okresami historycznymi daje naukowcom punkty odniesienia do porównania z innymi, wcześniej nie datowanymi rysunkami naskalnymi w południowej Syberii. Dzięki temu badania nad sztuką naskalną w całym regionie mogą zostać znacznie lepiej zakotwiczone w ramy czasowe, oferując nowe wglądy w rozwój kulturowy i artystyczny pradawnych społeczności Eurazji.
Źródło: Rosyjska Akademia Nauk, Arkeonews, Heritage Daily