Endeavour zapisał się w historii jako jednostka, która w latach 1768-1771 przewiozła Cooka oraz jego załogę podczas ekspedycji naukowej mającej początkowo obserwować przejście Wenus na tle tarczy Słońca. W trakcie tej samej wyprawy statek dotarł również do Nowej Zelandii i wschodniego wybrzeża Australii, stając się jednym z najbardziej rozpoznawalnych okrętów epoki wielkich odkryć geograficznych. Dla jednych symbolizuje on rozwój nauki i kartografii, podczas gdy dla innych początek europejskiej kolonizacji oraz dramatycznych zmian w życiu rdzennych mieszkańców regionu Pacyfiku.
Po zakończeniu wyprawy historia statku potoczyła się mniej spektakularnie. Jednostkę sprzedano prywatnym właścicielom, zmieniono jej nazwę na Lord Sandwich, a następnie wykorzystywano jako transportowiec wojskowy podczas wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych. W 1778 roku Brytyjczycy celowo zatopili statek wraz z kilkunastoma innymi jednostkami w porcie Newport, tworząc podwodną zaporę mającą utrudnić działania sił amerykańskich i francuskich. Od tego momentu miejsce spoczynku dawnego Endeavour pozostawało tajemnicą przez blisko 250 lat.
Poszukiwania rozpoczęły się pod koniec lat 90. XX wieku i wymagały połączenia pracy historyków, archeologów podwodnych oraz specjalistów analizujących dawne dokumenty. Badacze porównywali zachowane plany konstrukcyjne statku z elementami odnalezionych wraków, badając między innymi układ belek kadłuba, rozmieszczenie masztów, balastu czy charakterystycznych połączeń konstrukcyjnych. W ostatnich latach zgromadzili wystarczającą liczbę dowodów, aby uznać, że wrak oznaczony wcześniej jako RI 2394 odpowiada historycznemu Endeavour.
Do identyfikacji przyczyniły się również analizy drewna, które posłużyło do budowy kadłuba. Część elementów nosiła ślady późniejszych napraw wykonanych europejskim drewnem, co zgadzało się z dokumentami opisującymi remont statku przeprowadzony kilka lat przed jego zatopieniem. Zgodność wymiarów kluczowych części konstrukcji z XVIII-wiecznymi pomiarami okazała się kolejnym mocnym argumentem przemawiającym za identyfikacją jednostki.
Czytaj też: Wydobyli materiał genetyczny sprzed 300 tysięcy lat. Ujawnił mroczny sekret gatunku Homo naledi
Historia poszukiwań nie była jednak pozbawiona kontrowersji. Już w 2022 roku australijscy badacze ogłosili, iż odnaleźli Endeavour, jednak współpracujący z nimi amerykańscy archeolodzy uznali takie stwierdzenie za przedwczesne. Ich zdaniem w tamtym czasie brakowało jeszcze niepodważalnych dowodów pozwalających definitywnie potwierdzić tożsamość wraku. Dopiero opublikowany obecnie końcowy raport, uwzględniający nowe analizy i dodatkowe dane archeologiczne, skłonił autorów badań do oficjalnego uznania identyfikacji za zakończoną.