Zacznijmy od tego, że szczególnie gorąco było na Syberii, gdzie termometry pokazały ponad 35 stopni Celsjusza. W związku z tym eksperci od danych stwierdzili, iż tegoroczny lipiec znalazł się wśród najcieplejszych miesięcy w historii pomiarów Arktyki. Według informacji pochodzących z ERA5, opracowywanych przez Europejskie Centrum Prognoz Średnioterminowych, ponad 70 procent powierzchni lądów i mórz na północ od 60. równoleżnika było w lipcu cieplejsze niż średnia z lat 1991-2020. W przypadku około 12 procent tego obszaru był to jeden z trzech najcieplejszych lipców w historii pomiarów.
Najbardziej ekstremalne temperatury wystąpiły w Rosji. W środkowej części doliny Leny we wschodniej Syberii 9 i 10 lipca temperatura przekroczyła 35 stopni Celsjusza. Podobne wartości odnotowano później w Troicko-Pieczorsku w zachodniej Rosji. W regionie Krasnojarskim był to najcieplejszy lipiec od 1969 roku, natomiast w sąsiedniej Jakucji miejscowość Selagoncy zanotowała temperaturę przekraczającą 32 stopnie.
Na szczęście nie w całej Arktyce było równie ekstremalnie. Północna część kanadyjskiego Nunavutu była chłodniejsza od średniej, a Alaska odnotowała najchłodniejszy lipiec od 2011 roku. Chłodniej niż zwykle było również na Oceanie Arktycznym na północ od Svalbardu. Jednocześnie Zatoka Hudsona oraz Morze Grenlandzkie odnotowały rekordowo ciepły lipiec w całej historii obserwacji satelitarnych, sięgającej 1979 roku.
Pomimo regionalnych różnic obraz całej Arktyki jest bardzo wyraźny. Lipiec tego roku był trzecim najcieplejszym lipcem dla temperatur powierzchniowych Arktyki od 1950 roku. Co szczególnie istotne, wszystkie pięć najcieplejszych lipców w tym zestawieniu przypadło na okres po 2010 roku. To kolejny sygnał, że ocieplenie północnych obszarów planety postępuje wyjątkowo szybko.
Wnioski są wyjątkowo przytłaczające: Arktyka ociepla się znacznie szybciej niż średnia globalna. Według najnowszych analiz temperatury powietrza przy powierzchni w tym regionie rosną mniej więcej trzy razy szybciej niż średnia dla całego świata. Jednym z kluczowych mechanizmów jest utrata lodu morskiego. Jasna powierzchnia lodu odbija dużą część promieniowania słonecznego. Gdy lód znika, ciemniejsza powierzchnia oceanu pochłania więcej energii, co prowadzi do dalszego wzrostu temperatur i przyspiesza topnienie.
Czytaj też: Zmiany klimatu uderzają nawet w kawę. Badania ujawniły ich niespodziewany skutek
Tegoroczne upały na Syberii mają również znaczenie dla emisji gazów cieplarnianych. Naukowcy z Uniwersytetu Edynburskiego i Chińskiej Akademii Nauk wykazali, iż nasilające się pożary, zmiany aktywności mokradeł oraz szybkie ocieplanie przyczyniają się do wzrostu emisji metanu z syberyjskiej wiecznej zmarzliny. Według ich badań ilość metanu uwalnianego z Syberii podwoiła się w latach 2010-2023. A wieczna zmarzlina jest przecież jednym z największych naturalnych magazynów węgla na Ziemi. Kiedy zaczyna się rozmrażać, mikroorganizmy rozkładają znajdującą się w glebie materię organiczną, uwalniając dwutlenek węgla oraz metan. Ten drugi gaz jest szczególnie istotny, ponieważ w krótszej perspektywie znacznie silniej przyczynia się do efektu cieplarnianego niż dwutlenek węgla.
Problem może dodatkowo pogłębiać rosnące ryzyko pożarów. Gorętsze i bardziej suche lata sprzyjają dłuższemu utrzymywaniu się ognia, który z jednej strony bezpośrednio uwalnia gazy cieplarniane, a z drugiej przyspiesza rozmrażanie wiecznej zmarzliny. Naukowcy podkreślają jednak, że dokładne konsekwencje tych zmian są trudne do przewidzenia, ponieważ zwiększające się opady i rozwój roślinności mogą częściowo modyfikować tempo rozmrażania gruntu.
Źródło: Scientific American