Uczeni skupili się na dolinie rzeki Piegtymiel, a efektem wyprawy jest dotarcie do jednych z najbardziej odizolowanych stanowisk sztuki naskalnej w całej Azji. Co więcej, udało im się sfinalizować cyfrową dokumentację tamtejszych petroglifów. Te znajdują się na prawym brzegu rzeki, w północno-zachodniej części Czukotki. To teren wyjątkowo trudny do osiągnięcia, położony z dala od większych ośrodków i infrastruktury. Pierwsze badania stanowiska rozpoczął w 1967 roku archeolog Nikołaj Dikow. Od 2005 roku prace prowadzą tam naukowcy z Instytutu Archeologii Rosyjskiej Akademii Nauk.
Tegoroczna ekspedycja miała przede wszystkim zakończyć wieloletni projekt cyfrowego dokumentowania petroglifów. Od 2021 roku zespół kierowany przez Jelenę Lewanową z Instytutu Archeologii RAN oraz Jurija Swojskiego z moskiewskiego Laboratorium Teledetekcji i Analizy Danych Przestrzennych tworzył szczegółowe mapy stanowiska i trójwymiarowe modele powierzchni skalnych. Część cyfrowych rekonstrukcji jest już dostępna w internecie.
Czytaj też: Dziesiątki prehistorycznych domów w Alpach. Archeolodzy odsłonili ślady niezwykłej osady
W tym roku archeolodzy skoncentrowali się na najbardziej niedostępnych fragmentach klifów. Dotarcie do niektórych powierzchni wymagało wykorzystania sprzętu wspinaczkowego oraz specjalistycznego wyposażenia. Dzięki przeprowadzonym pracom udało się zdigitalizować wszystkie znane badaczom petroglify Piegtymielu, a ich położenie jest teraz ustalone z geodezyjną dokładnością.
Samo mapowanie przyniosło niespodziewane rezultaty. W trakcie oczyszczania częściowo zasypanych bloków skalnych oraz ponownego badania miejsc, które wcześniej wydawały się pozbawione przedstawień, naukowcy znaleźli kolejne powierzchnie z rysunkami. Jak relacjonują, wschodni fragment stanowiska Kjejnjekuul wywołał najwięcej emocji. Przez lata wydawał się bowiem pusty, tymczasem dokładniejsze badania ujawniły obecność kolejnych petroglifów. Łączna liczba ozdobionych powierzchni w obrębie tego stanowiska wzrosła do 680.
Najważniejsze odkrycie nastąpiło jednak poza głównym skupiskiem petroglifów. Archeolodzy rozpoczęli systematyczne poszukiwania wzdłuż ponad 10-kilometrowego obszaru. Wcześniejsze ekspedycje prowadzone w tym rejonie w 2000 i 2005 roku nie przyniosły informacji o nowych większych skupiskach sztuki naskalnej. Tym razem badacze zastosowali ciągłe mapowanie terenu, połączone z cyfrową dokumentacją i precyzyjnym określaniem współrzędnych każdego znaleziska.
W efekcie odnaleźli zupełnie nowe stanowisko sztuki naskalnej, nazwane Kjejnjej I. Składa się ono z dziewięciu powierzchni skalnych pokrytych petroglifami. Odkrycie potwierdziło, że występują one na wszystkich czterech skalnych odcinkach objętych badaniami. W całym rejonie Piegtymielu liczba znanych i udokumentowanych powierzchni z petroglifami sięgnęła 690, z czego 31 zostało zidentyfikowanych dopiero podczas tegorocznych badań.
Czytaj też:Zagadka z jeziora Mezzano. Poszukiwacze odnaleźli oręż z epoki brązu
Ekspedycja przyniosła również inne znaleziska. Archeolodzy prowadzili poszukiwania ruchomego materiału zabytkowego, między innymi narzędzi kamiennych oraz przedmiotów wykonanych z kości lub poroża. Rozmieszczenie części zabytków może wskazywać na istnienie kolejnego stanowiska archeologicznego na wschód od obozowiska łowieckiego, które Nikołaj Dikow badał w 1968 roku. Według badaczy mogło tam dochodzić między innymi do obróbki kamienia i kości. Na obecnym etapie jest to jednak hipoteza wymagająca dalszych badań.
To oczywiście bardzo ważne w kontekście poznawania przeszłości Czukotki. Petroglify Piegtymielu znajdują się w bardzo surowym środowisku arktycznym i ulegają stopniowej degradacji. Właśnie dlatego dokładna dokumentacja cyfrowa może stać się ważnym narzędziem ich ochrony. Naukowcy dysponują obecnie szczegółową bazą danych pozwalającą odtworzyć rozmieszczenie poszczególnych powierzchni i lepiej określić granice stanowisk, w obrębie których prowadzili działania.
Źródło: Archaeolog.ru