Te ślimaki potrafią świecić. Na ich odkrycie czekaliśmy 80 lat

Naukowcy z Azji odkryli ślimaki lądowe, które świecą i należą do nieznanego wcześniej gatunku. To pierwsze takie znalezisko od 80 lat.
Do tej pory znaliśmy tylko jeden gatunek świecących ślimaków /Fot. Yuichi Oba

Do tej pory znaliśmy tylko jeden gatunek świecących ślimaków /Fot. Yuichi Oba

Naukowcy z Uniwersytetu Chubu w Kasugai w prefekturze Aichi i Uniwersytetu Chulalongkorn w Bangkoku badają różne gatunki ślimaków lądowych zbierane w Tajlandii od 2020 roku. Teraz odkryli cztery nieznane wcześniej gatunki, które należą do rodzaju Phuphania. Są one zdolne do wytwarzania ciągłego zielonkawego światła z komórek znajdujących się w płaszczu i nodze. Szczegóły opisano w czasopiśmie Scientific Reports.

Ślimaki, które świecą – nowe gatunki

Bioluminescencja nie jest zbyt częsta wśród zwierząt – do tej pory poznano jedynie około 7000 gatunków zwierząt, które potrafią świecić, a większość z nich żyje w oceanach. Mowa o niektórych gatunkach ryb, jamochłonów, gąbek, głowonogów, osłonic, a nawet bakterii. Chyba w najbardziej spektakularny sposób świecą meduzy – poruszają się z lekkością i gracją, dla wielu wręcz w hipnotyzujący sposób. Ale na lądzie takie zjawisko jest ekstremalną rzadkością. Pomimo znanych ok. 30 tysięcy gatunków ślimaków lądowych, to tylko jeden wykazywał takie zdolności.

Czytaj też: Są gigantyczne i pożerają wszystko na swojej drodze! Afrykańskie ślimaki znów są tu w ofensywie

Quantula striata, nazywany także mianem “migającego ślimaka”, odkryty w 1943 r., to średniej wielkości, oddychający powietrzem ślimak, który zamieszkuje kilka miejsc na terenie Singapuru, Malezji, Kambodży, Filipin, Fidżi i niektóre wyspy wokół archipelagu Riau. Przez dekady wydawało się, że jest jedyny w swoim rodzaju – aż do teraz.

Nowe ślimaki z rodzaju Phuphania, które wykazują zdolność bioluminescencji /Fot. Scientific Reports

Od strony chemicznej, w bioluminescencji biorą udział dwie substancje: związek organiczny zwany lucyferyną i enzym lucyferaza. Lucyferaza katalizuje lucyferynę, co prowadzi do oksylucyferyny i światła, które jest określane mianem “zimnego”, ponieważ wytwarzane jest przy tym bardzo mało ciepła. To rodzaj lucyferyny określa kolor wytwarzanego światła, najczęściej jest to niebieski lub zielony.

Prof. Yuichi Oba z Uniwersytetu Chubu mówi:

Chociaż zarówno Quantula, jak i Phuphania mogą wytwarzać zielone światło, wzory luminescencji są różne. Luminescencja emitowana przez Quantula to rytmiczne miganie lub migotanie, podczas gdy okazy z rodzaju Phuphania świecą w sposób ciągły.

Ślimaki wytwarzają to światło, aby uniknąć drapieżników. Mięczaki mogą naśladować inne bioluminescencyjne stworzenia, które częściowo świecą, aby ostrzec, że są trujące, np. larwy świetlików.

Czytaj też: Owłosiony ślimak sprzed 99 milionów lat. Nietypowa budowa zapewniła mu przewagę ewolucyjną

Naukowcy zamierzają dowiedzieć się więcej o tym, jak i dlaczego nowo poznane ślimaki emitują światło. Analiza genów odpowiedzialnych za ten proces może pomóc opracować markery do monitorowania komórek nowotworowych podczas przerzutów.

Marcin PowęskaM
Napisane przez

Marcin Powęska

Biolog, redaktor naukowy Międzynarodowego Centrum Badań Oka (ICTER), dziennikarz popularnonaukowy OKO.press i serwisu Cowzdrowiu.pl. Publikował na łamach portalu Interia, w papierowych wydaniach magazynów "Focus", "Wiedza i Życie" i "Świat Wiedzy".