Wyobraźcie sobie scenariusz, w którym bez przerwy “słyszycie” znajomą piosenkę. Nie da się jej jednak wyłączyć, ponieważ nie istnieje jej fizyczne źródło, takie jak komputer czy radio. Taka halucynacja muzyczna sprawia, że mózg odbiera muzykę tak, jakby rzeczywiście była odtwarzana.
Holenderscy badacze wzięli pod lupę 80 pacjentów skarżących się na tę przypadłość. O tym, czego udało im się dowiedzieć, piszą teraz na łamach Journal of Neurology. Jak podkreślają, sprawcą całego zamieszania nie może być przede wszystkim niedosłuch, a słyszana muzyka może być związana z pamięcią i doświadczeniami z przeszłości.
Czytaj też:Gorąca kąpiel obniża ciśnienie mocniej niż pół godziny na rowerze?
W badanej grupie najczęściej pojawiały się utwory religijne, które stanowiły 18,1 procent wszystkich zgłoszonych rodzajów muzyki. Na kolejnych miejscach znalazły się piosenki z dzieciństwa oraz muzyka popularna – każda z tych kategorii odpowiadała za 16,8 procent wskazań. Co istotne, około 3/4 uczestników słyszało melodie, które znało. Ponad połowa osób z tej grupy doświadczała wyłącznie muzyki pochodzącej z wczesnych lat życia. Oznacza to, że utwory zapamiętane wiele dekad wcześniej mogą powracać bez świadomej decyzji człowieka, nawet jeśli nikt ich w danym momencie nie odtwarza.
Badanie nie dowodzi jednak, iż konkretne wspomnienia wywołują halucynacje. Pokazuje raczej, że pamięć muzyczna może odgrywać istotną rolę w tym doświadczeniu. Dla części pacjentów dźwięki wydawały się pochodzić z wnętrza głowy, podczas gdy inni odbierali je tak, jakby rozbrzmiewały w otoczeniu.
Halucynacje muzyczne od dawna łączono z niedosłuchem. Jedno z wyjaśnień zakłada, że gdy do mózgu dociera mniej bodźców dźwiękowych, zaczyna on samodzielnie uzupełniać brakujące informacje, generując wrażenie muzyki. Holenderskie badanie wskazuje jednak na bardziej złożony obraz: utrata słuchu była jedynym zidentyfikowanym wyjaśnieniem w 21,3 procent przypadków. U kolejnych 21,3 procent współwystępowała ze zmianami strukturalnymi w mózgu, natomiast w 41,3 procent przypadków chodziło o samodzielnie występujące zaburzenie psychiczne.
Jakby tego było mało, połowa uczestników nie miała udokumentowanej historii utraty słuchu. Nie oznacza to, że problemy ze słuchem nie miały u nich żadnego znaczenia, lecz sugeruje, iż nie można traktować ich jako uniwersalnego wyjaśnienia. Naukowcy rozważają kilka mechanizmów powstawania tych doznań: od odtwarzania zapamiętanych dźwięków po zaburzenia przetwarzania informacji sensorycznych. Żadna z przedstawionych hipotez nie wyjaśnia jednak wszystkich przypadków.
Czytaj też:Niedługo będzie można pożegnać okulary? Nadciągają smart soczewki kontaktowe
Jak nietrudno się domyślić, tego rodzaju doświadczenie są dalekie od przyjemnych. Około 65 procent badanych określiło słyszaną muzykę mianem uciążliwej, a 18,8 procent przyznało, że przeszkadzała im przynajmniej czasami. Jedynie 12,5 procent odbierało ją jako coś przyjemnego. Ponad dwie trzecie badanych nie miało świadomej kontroli nad tym, kiedy muzyka się pojawiała. Niektórym pomagało włączenie radia lub telewizora, a innym nucenie melodii. Ulga była jednak zwykle krótkotrwała. Żadna z opisanych metod nie przyniosła badanym trwałej poprawy. Warto podkreślić, że u około 40 procent pacjentów cierpiących na tę przypadłość występował szum uszny, a jedna czwarta słyszała także głosy. U części osób pojawiały się ponadto zaburzenia percepcji wzrokowej.
I choć wciąż brak jednoznacznej odpowiedzi, która wyjaśniałaby, skąd biorą się muzyczne halucynacje, to pewne jest to, że zjawisko, o którym mówimy jest bardziej złożone, niż wcześniej sądzili naukowcy. Jeśli takie doznania pojawiają się regularnie, utrzymują się lub utrudniają codzienne funkcjonowanie, konieczna będzie konsultacja z lekarzem. W zależności od sytuacji może on zalecić badanie słuchu oraz ocenę neurologiczną lub psychiatryczną.
Źródło: Journal of Neurology