Uwagę uczonych przykuł marmurowy blok umieszczony w najniższej części fortyfikacji. Kamień, pełniący funkcję spolium, czyli wtórnie wykorzystanego elementu architektonicznego, nosił wyraźne ślady wcześniejszego przeznaczenia. Na jego starannie wygładzonej powierzchni zachował się charakterystyczny układ linii tworzących planszę do gry znanej dziś jako młynek.
Badacze ustalili, że plansza została wyryta na marmurowym bloku o długości około 77 centymetrów, wysokości 38 centymetrów i głębokości 41 centymetrów. Szczególną uwagę zwraca kontrast pomiędzy starannie wypolerowaną górną powierzchnią a znacznie bardziej surowo obrobionymi bokami i spodem kamienia. Zdaniem archeologów świadczy to o tym, że blok najpierw służył jako miejsce rozgrywek, a dopiero później posłużył do budowy lub naprawy murów miejskich.
Sama gra należy do najstarszych znanych gier strategicznych świata. Plansza składa się z trzech współśrodkowych kwadratów połączonych liniami w połowie boków. Dwóch graczy dysponowało zestawem dziewięciu pionków, które umieszczali na przecięciach linii. Celem było tworzenie rzędów złożonych z trzech własnych elementów, co pozwalało usuwać pionki przeciwnika. W przeciwieństwie do wielu popularnych gier starożytnych opartych na rzucie kośćmi, młynek wymaga przede wszystkim planowania, przewidywania ruchów rywala i strategicznego myślenia.
Główna autorka badań w tej sprawie, Gonca Gülsefa z Uniwersytetu Uludağ, podkreśla, że odkrycie ma znaczenie nie tylko ze względu na sam obiekt, lecz również dlatego, iż dostarcza rzadkich dowodów na obecność kultury gier planszowych w regionie Bitynii. Dotychczas liczba takich znalezisk była tam stosunkowo niewielka.
Zagmatwana przeszłość gry planszowej, która posłużyła do wzmocnienia murów miejskich
Historia samej gry sięga prawdopodobnie starożytności. Choć naukowcy nadal dyskutują nad jej dokładnym pochodzeniem, archeolodzy odnajdywali podobne plansze w różnych częściach basenu Morza Śródziemnego, Anatolii, a nawet średniowiecznej Europy. W Turcji analogiczne przykłady znane są między innymi z Gordion, Stratonikei, Pergamonu, Afrodyzji czy Amorium. Odkrycie w Apollonii wzbogaca więc coraz obszerniejszą listę stanowisk potwierdzających popularność tej formy rozrywki w świecie antycznym.
Ta konkretna plansza przetrwała dzięki temu, że została wykorzystana jako element fortyfikacji. W późniejszym okresie mieszkańcy miasta rozbierali starsze budowle i używali pozyskanych materiałów do wznoszenia nowych konstrukcji obronnych. W ten sposób kamień, który kiedyś służył rozgrywkom pomiędzy mieszkańcami, stał się częścią miejskich murów. Paradoksalnie właśnie ta zmiana funkcji pozwoliła mu przetrwać do naszych czasów.
Źródło:Anatolian Archaeology