Cichy dźwięk z zabawki liczącej 2000 lat
Unikatowa zabawka ze zbiorów Muzeum Ziemi Tarnowskiej została niedawno poddana badaniom z zakresu tomografii komputerowej. Zabytek, liczący ponad dwa tysiące lat, odkryto w 1991 roku podczas wykopalisk w podtarnowskiej Pasiece Otfinowskiej. Na co dzień można go oglądać na wystawie stałej w Muzeum Historii Tarnowa i Regionu, jednak dopiero teraz naukowcy byli w stanie sprawdzić, co dokładnie kryje jego wnętrze. I to bez naruszania kruchej struktury artefaktu.
Badania przeprowadzono w Instytucie Nafty i Gazu – Państwowym Instytucie Badawczym w Krakowie. Dzięki zastosowaniu nieinwazyjnej metody obrazowania specjaliści uzyskali wgląd do środka grzechotki, który wcześniej był niemożliwy bez jej zniszczenia. To właśnie brak dostępu do wnętrza przez lata stanowił największą przeszkodę w wyjaśnieniu, skąd bierze się charakterystyczny dźwięk wydobywający się ze środka.
Wyniki okazały się zaskakująco proste, a jednocześnie fascynujące. W niewielkiej komorze wewnętrznej znajdują się luźne grudki gliny o różnej wielkości. To one, poruszając się podczas potrząsania, odpowiadają za delikatne, ledwie słyszalne grzechotanie. Dodatkowo członkowie zespołu ustalili, iż ścianki przedmiotu są stosunkowo grube, co tłumi dźwięk i nadaje mu subtelny charakter.
Współczesne technologie przybywają archeologom z pomocą
Jak podkreślają muzealnicy, samo doświadczenie obcowania z tym obiektem ma wyjątkowy wymiar. Zapewnia bowiem możliwość usłyszenia dźwięku sprzed ponad dwóch tysięcy lat. Jednocześnie tomografia komputerowa otworzyła drogę do dalszych analiz. Naukowcy planują teraz dokładniejsze opracowanie zebranych danych, które może pomóc między innymi w ustaleniu, w jaki sposób umieszczono grudki wewnątrz. Być może uda się zlokalizować niewielki otwór użyty przez starożytnego rzemieślnika.
Czytaj też: Pod ulicami miasta krył się nieznany nikomu tunel. Dokąd prowadzi ta starożytna struktura?
To nie pierwsze tego typu badanie prowadzone na zabytkach z Tarnowa. Wcześniej podobnej analizie poddano neolityczny fragment figurki znany jako noga z Gwoźdźca, liczący około siedmiu tysięcy lat. Tamte badania zakończyły się publikacją naukową i prezentacją na konferencji archeologicznej. Jak będzie tutaj? Przekonamy się, choć już teraz widać, że rozwój technologiczny zapewnia archeologom wiele niedostępnych dotychczas możliwości.
Źródło: Nauka w Polsce, TVP3 Kraków
