Nie wiemy dokładnie, kiedy został zbudowany zamek Rabsztyn, gdyż brakuje pism i danych archeologicznych. O warowni w tym miejscu pisano już pod koniec XIV wieku, budowla przeszła sporo modernizacji i modyfikacji przez wieki. Pierwotnie nazwa Rabsztyn nie była używana w odniesieniu do zamku – nazywano tak charakterystyczną skałę, na której został wzniesiony. Dziś jest używana jako nazwa pobliskiej miejscowości.
Zamek Rabsztyn przyciąga turystów
Zamek Rabsztyn przez długi czas nie miał opieki konserwatorskiej i popadał w ruinę. Jego renesans twierdzy nastąpił po przejęciu obiektu przez gminę Olkusz, która przeprowadziła szeroko zakrojone prace restauracyjne, zdobyła za nie zresztą nagrodę w konkursie „Zabytek Zadbany” za opiekę i wykorzystanie zabytku. W trakcie rekonstrukcji odkryto też kilka ciekawostek archeologicznych, między innymi średniowieczną studnię, relikty z zamkowej łaźni i kuchni. Odnowiono także bramę wjazdową, powstał nowy pawilon wejściowy, a część murów zamku wysokiego wraz z wieżą została odbudowana.
Czytaj też: Nawigacja satelitarna pod wodą jest możliwa. GPS nie zadziała, ale są inne sposoby
Po gruntownej renowacji zamek Rabsztyn zdobył spore zainteresowanie wśród miłośników historii, rodzin z dziećmi, pasjonatów fotografii i wszystkich innych, podążających Szlakiem Orlich Gniazd. Nic dziwnego – stanowi ciekawą alternatywę dla tłoczonych i dobrze znanych ruin Ogrodzieńca. Zamek Rabsztyn został dobrze przystosowany do potrzeb odwiedzających, można tam obejrzeć w inscenizowane walki rycerskie oraz spędzić czas w kawiarni na zamkowym dziedzińcu.
Niebywałą atrakcją jest widok z zamkowych tarasów i wież. Pasjonaci gór mogą stąd podziwiać malownicze krajobrazy Jury Krakowsko-Częstochowskiej. To także kopalnia wyjątkowych scenerii do sesji fotograficznych, które na terenie obiektu organizowane są na specjalnych warunkach.
Kolejny remont i wystawa multimedialna
Zamek Rabsztyn wciąż się rozwija. W połowie lata 2025 roku uruchomiony został kolejny etap prac, które podniosą atrakcyjność obiektu. Gmina Olkusz pozyskała finansowanie wysokości 2 milionów złotych na prace mające na celu zarówno zabezpieczenie i remont cennego zabytku, jak i planowanie kolejnych aktywności dla odwiedzających.
Aktualnie węzeł bramny zamku jest w trakcie kompleksowych napraw, obejmujących konstrukcyjne zabezpieczenia, konserwację murów oraz wymianę okien. Prace nad tym elementem budowli trwają od 2007 roku i są wykonywane etapami. Aktualnie celem jest zachowania i odnowienia całej bramy wjazdowej wraz z kordegardą – dawnym pomieszczeniem straży zamkowej.
Projekt zmian obejmuje jednak nie tylko bramę i mury. W środku zwiedzający będą mogli skorzystać z atrakcyjnych ekspozycji multimedialnych w pomieszczeniach zamku średniego i górnego. W piwnicach zamku średniego, zabezpieczonych przeszklonym pawilonem, powstaną wystawy prezentujące historię zamku z wykorzystaniem zabytków znalezionych podczas badań archeologicznych. Na pewno będzie można obejrzeć elementy hypocaustum, czyli ogrzewania podłogowego, używanego w starożytności i średniowieczu. Obok nich znajdą się elementy portalu i kominka. Zapewne artefakty z kuchni i łaźni również znajdą się w gablotach. Wystawę uzupełnią ekspozycje multimedialne z informacjami o zamku, zaplanowano tam także sklepik i salę edukacyjną dla zwiedzających.
Przed otwarciem ekspozycji konieczne jest jeszcze przeprowadzenie prac remontowo-konserwatorskich, takich jak izolacja wieży, renowacja murów, wymiana sufitów, posadzek, balustrad, doposażenie instalacji elektrycznej i systemu monitoringu w obiekcie. Oświetlenie zamku zostanie wymienione na bardziej energooszczędny system LED, a pod mostem znajdzie się skrzynka przyłączeniowa – to znacznie ułatwi logistykę wydarzeń kulturalnych na zamku.
Czytaj też: Gigantyczna maszyna drąży małopolskie wzgórza. Ten tunel zmieni mapę kolejową Polski
Choć prace potrwają do przyszłego roku, zamek wciąż pozostaje dostępny dla turystów. Trzeba się jednak liczyć z tym, że nie wszystkie pomieszczenia będą dostępne. Zwiedzanie jest możliwe przez większość dni tygodnia z różnymi cenami biletów w zależności od dnia oraz wieku zwiedzających. Ceny biletów nie są wysokie: normalny kosztuje 20 zł w tygodniu i 25 zł w weekend, ulgowy odpowiednio 15 i 18 zł. Za wsparcie przewodnika trzeba zapłacić 80 zł, można też skorzystać z audioprzewodnika za 5 zł.
W sąsiedztwie zamku znajduje się rodzinny domek Antoniego Kocjana – wybitnego konstruktora szybowców oraz szefa wywiadu lotniczego Armii Krajowej, który odegrał ważną rolę w odkryciu niemieckich projektów broni rakietowej V1 i V2. Drewniany budynek, pochodzący z 1862 roku, został przeniesiony i odrestaurowany specjalnie na potrzeby turystów. To kolejny punkt na mapie Jury, który warto odwiedzić. W okolicy znajduje się także park linowy, plac zabaw, zajazd i pole namiotowe.