Gdzie znajdują się najstarsze skały w Polsce? Aby je zobaczyć, musimy udać się na Dolny Śląsk w okolice niewielkiego Strzelina. Miejscowe wzgórza zbudowane są z wyjątkowych skał. Jak stara jest ta niezwykła pod wieloma względami formacja geologiczna? Szukanie najstarszych skał na konkretnym terenie to wcale nie takie łatwe zadanie. W ciągu dekad zmieniało się wiele […]

Wydawałoby się, że polskie Beskidy są górami pod względem krajobrazu dość „nudnymi”. Łagodne zalesione wzgórza, gdzieniegdzie malownicze polany z widokiem na Tatry, natomiast zimą dobry teren do szusowania na nartach biegowych. Mofety w Beskidzie Sądeckim, będące naturalną ekshalacją gazową, nadal są nieznane masowej turystyce (oby jak najdłużej?). W sercu tych gór możemy zobaczyć miejsca, które […]

Holocen, czwartorzęd, kenozoik, a może nawet antropocen? Okres, w jakim żyjemy, jest pod tak ogromnym dominacją cywilizacji ludzkiej, że naukowcy proponują, aby ostatnie 70 lat (lub minione dwa wieki) określić mianem nowej epoki geologicznej (!) o nazwie antropocen. Czym jest 70 lat w porównaniu do 4,55 mld lat, które liczy nasza planeta? Przyjrzyjmy się, czy […]

Erupcję podwodnego wulkanu leżącego nieopodal pacyficznej wyspy Hunga Tonga-Hunga Haʻapai można było odczuć na całym świecie. Zarejestrowały ją instrumenty stacji meteorologicznej na Kasprowym Wierchu. Natomiast falę uderzeniową wykrył grawimetr obserwatorium CBK PAN. Podwodny wulkan nieopodal wyspy Tonga jest wciąż niespokojny. Ostatnia seria erupcji rozpoczęła się 20 grudnia 2021 roku. Już wtedy zmusiło to linie lotnicze […]

Chang’E-5 właśnie dokonał historycznego odkrycia. Chiński lądownik księżycowy jako pierwszy statek kosmiczny wykrył wodę na Księżycu w miejscu lądowania i w czasie rzeczywistym. Chang’E-5 znalazł wodę w pobliżu Oceanus Procellarum po widocznej stronie Księżyca. Udało mu się to dzięki danym z kamery panoramicznej, spektrometru oraz radaru umożliwiającego zajrzenie tuż pod powierzchnię gruntu. Lądownik Chang’E-5 dokonał […]

Ziemia nie kręci wciąż w tym samym tempie. Czasem zwalnia, czasem przyspiesza. Jak to wpłynie na tegorocznego Sylwestra? Wyjaśnia mgr inż. Justyna Śliwińska z Zakładu Geodezji Planetarnej Centrum Badań Kosmicznych PAN. https://www.focus.pl/artykul/dlaczego-sprawdzamy-w-jakim-tempie-kreci-sie-ziemia-211021073644 obserwujemy na co dzień jako następujące po sobie dzień i noc oraz pozorną wędrówkę https://www.focus.pl/artykul/tak-zmienia-sie-slonce-nasa-stworzyla-film-z-425-mln-zdjec i innych https://www.focus.pl/artykul/rodzaje-gwiazd-czym-gwiazdy-roznia-sie-od-siebie-i-jak-powstaly na naszym niebie. Już starożytni […]

Chiński łazik Yutu 2, który od wielu miesięcy przemierza niewidoczną stronę Księżyca, dokonał osobliwej obserwacji. Na przesłanej w ostatnich dniach fotografii uchwycił sześcienny obiekt majaczący daleko na horyzoncie. Chińscy naukowcy nazwali go „tajemniczą chatą”. Chiński łazik zrejestrował zagadkowy sześcian podczas eksploracji krateru Von Kármán. To duży krater uderzeniowy, który znajduje się na południowej półkuli Księżyca, […]

Minerał, który pochodzi przynajmniej z głębokości 660 km odkryto w jednym z diamentów pochodzących z Botswany. Badaczy niezwykle cieszy odkrycie davemaoitu, bo pozwala podejrzeć, co dzieje się tak głęboko w ziemskim płaszczu. Okazuje się, że https://www.focus.pl/artykul/diamenty-sa-banalne-te-mineraly-sa-znacznie-rzadsze-i-wiecej-warte są najlepszymi przyjaciółmi… geologów. W dzisiejszym wydaniu prestiżowego czasopisma naukowego „Science” naukowcy opisują, jak w zanieczyszczeniach diamentu pochodzącego z […]

Zespół badaczy z Arizony zidentyfikował najgłębsze trzęsienie ziemi, jakie kiedykolwiek zarejestrowano. Wstrząs miał miejsce 751 kilometrów pod powierzchnią Ziemi, czyli w tzw. dolnym płaszczu. Dotychczas sądzono, że w tym obszarze nie może dochodzić do trzęsień. Incydent, o którym mowa, był niewielkim wstrząsem wtórnym i nastąpił po https://www.focus.pl/artykul/ziemia-w-konwulsjach o sile 7,9 stopnia, które w 2015 roku […]

Nie ma powodów, by przypuszczać, że gigantyczne erupcje superwulkanów poprzedzają jakieś szczególne zjawiska. Naukowcy, którzy przyjrzeli się wulkanowi Toba żadnych takich śladów nie stwierdzili. Wulkanolodzy szacują, że na świecie istnieje kilka https://www.focus.pl/artykul/erupcja-superwulkanu-nie-tak-straszna-jak-sadzono-archeolodzy-maja-dowody. Mogłyby one wybuchnąć z taką siłą, że skutki byłyby katastrofalne: nie tylko dla ludzkiej cywilizacji, ale być może dla całego życia na Ziemi. […]

Wulkan Cumbre Vieja jest aktywny od 43 dni i nic nie wskazuje na to, że w najbliższym czasie erupcja mogłaby ustać. W obliczu braku nadziei na rychłe zakończenie kataklizmu, jeden z polityków zaproponował sięgnięcie po dość radykalne środki i zbombardowanie wulkanu. Mieszkańcy La Palmy, niewielkiej wyspy należącej do https://www.focus.pl/artykul/fuerteventura-raj-w-zasiegu-reki, już od 19 września żyją w […]

Oś obrotu Ziemi nie jest niezmienna. Przybywa dowodów na to, że bieguny mogą wędrować. I mowa o prawdziwych, geograficznych biegunach, a nie magnetycznych. Przez jakiś czas dyskutowano w naukowych kręgach o tym, czy Ziemia może się „przekręcić”. Nie chodzi o jej obrót wokół własnej osi. Chodzi o to, czy nasza planeta może zmienić oś obrotu. […]

Po dekadach prób wulkanolodzy chcą w końcu otworzyć wrota piekieł – niemal dosłownie. Zamierzają wiercić w wulkanie Víti, którego nazwa po islandzku oznacza „piekło”. Naukowcy chcą w wywiercić głęboki na dwa kilometry odwiert w islandzkim wulkanie Víti. – Za dziesięć lat może być to centrum wulkanologii – twierdzi Ottó Elíasson z firmy Eimur, która zajmuje […]

Po nieudanej próbie w sierpniu, łazikowi NASA udało się na Marsie pobrać próbkę skał. W przyszłości ma trafić do ziemskich laboratoriów, by poszukiwano w niej śladów życia. https://www.focus.pl/artykul/lazik-perseverance-bada-skaly-na-dnie-krateru-jezero-moga-kryc-tajemnice-historii-planety, który bada dno marsjańskiego krateru Jezero, w ubiegłym miesiącu nie mógł pobrać próbki tamtejszej gleby. Pierwszego września NASA ogłosiła, że druga próba okazała się udana. Takich próbek […]

Prehistoryczne „zmarszczki”, które odkryto pod wodami Luizjany, mają wysokość pięciopiętrowych budynków. Ich unikatowa budowa geologiczna wskazuje, że powstały bezpośrednio po uderzeniu asteroidy, która zabiła dinozaury – twierdzą autorzy nowego badania. Odkryte przez ekspertów z Uniwersytetu Luizjany zmarszczki to tzw. riplemarki, znane też jako pręgi faliste. Powstają pod wpływem ruchu wody i są niczym innym jak […]

Kraina lodowców, gejzerów i wulkanów może kryć geologiczną tajemnicę. Nie jest zwykłą wulkaniczną wyspą – przekonują naukowcy. Czy da się to zbadać? Aktywność wulkaniczna na Islandii jest widoczna gołym okiem. Ale równie ważne może być to, czego nie widać, a kryje się dziesiątki kilometrów pod powierzchnią. Czy Islandia to czubek zatopionego kontynentu? Międzynarodowy zespół geofizyków […]

Badacze twierdzą, że odkryli coś, co nazwali „pulsem Ziemi”. Jej cykl aktywności geologicznej powtarza się co miliony lat. Nie wiadomo jednak, dlaczego tak jest. – Wielu geologów uważa, że aktywność geologiczna Ziemi jest zupełnie przypadkowa. Nasze badania dostarczają jednak statystycznych dowodów na istnienie wspólnego cyklu. Sugeruje to, że zdarzenia geologiczne są ze sobą skorelowane, a […]

Perseverance prowadzi misję badawczą na terenie marsjańskiego krateru Jezero. NASA podała, że łazik dokonał już pierwszego ciekawego odkrycia. Natrafił na skały, które mogą zawierać nowe informacje o historii planety i istniejącym na niej kiedyś życiu. Przez ostatnie pięć tygodni Percy – jak pieszczotliwie nazywany jest łazik NASA – skupiał się głównie na wspieraniu i dokumentowaniu […]

Skalista skorupa kontynentalna ukształtowała się na powierzchni Ziemi miliardy lat temu, ale tylko niewielki procent dzisiejszej skorupy ziemskiej pochodzi z tamtego okresu. Aby obliczyć wiek powstania prakontynentów, naukowcy badają rozpad prehistorycznych związków chemicznych uwięzionych w skałach. Zazwyczaj w tym celu analizie poddaje się minerały węglanowe ze skał osadowych, wydobywane z dna oceanów. Niestety – minerały […]

37 metrów długości ma kot, którego oblicze odkryli archeolodzy pracujący w Peru. Rysunek znaleziony na piaszczystym zboczu jednego ze wzgórz ukazuje ogromnego leżącego kota, który wygląda jakby wygrzewał się na słońcu. Geoglif najpewniej powstał około roku 200-100 p.n.e. Na rysunek przedstawiający ogromnego kota natrafiono podczas prac, mających poprawić dostęp do jednego ze wzgórz w dolinie […]

Próbka gleby i lodu, którą pobrano na Grenlandii podczas tajnej operacji wojskowej w czasach Zimnej Wojny, skrywała skamieniałości, które mogą mieć milion lat. Niedawne analizy ujawniły, że w próbkach znaleziono fragmenty roślin, które były tak dobrze zachowane, że „wyglądają, jakby umarły wczoraj”. Rdzeń lodowcowy, w którym znaleziono fragmenty prehistorycznych roślin, został wydobyty w 1966 roku. […]

Naukowcy sądzą, że zaobserwowali egzoplanetę, która utraciła atmosferę, a potem wykształciła nową. Tak wynika z nowej analizy danych dotyczących planety GJ 1132 b, zebranych przez Kosmiczny Teleskop Hubble’a w 2017 roku. GJ 1132 b okrąża https://www.focus.pl/artykul/rodzaje-gwiazd-czym-gwiazdy-roznia-sie-od-siebie-i-jak-powstaly znajdującego się około 40 lat świetlnych od Ziemi. Została odkryta w 2015 roku w Projekcie MEarth w Chile. Okrąża […]

Geolodzy z Australian National University stworzyli algorytm do pozyskiwania danych dotyczących jądra Ziemi i znaleźli dowody na istnienie „linii granicznej”, za którą jądro ma inną strukturę. Sugeruje to, że wewnątrz Ziemi ukryta jest jeszcze głębsza warstwa, o której dotychczas nie wiedzieliśmy. Powszechnie uważa się, że Ziemia ma cztery główne warstwy: skorupę, płaszcz, jądro zewnętrzne i […]

Nowe badania wykazały, że Stonehenge mogło nie powstać w znanym nam miejscu, a zostać tu przeniesione, przynajmniej w części. Pierwotną lokalizacją kamiennego kręgu mogło być wzgórze w pobliżu walijskiego wybrzeża w hrabstwie Pembrokeshire. To tu znajdują się pozostałości podobnej budowli zwanej Waun Mawn, datowanej na 3000 r. p.n.e. Geoffrey z Monmouth, autor “Historii królów Brytanii” […]