Kończą się huczne i bardzo różnorodne obchody Roku Stanisława Lema. Cześć pisarzowi, będącemu ogromną inspiracją dla naukowców, postanowiła oddać także Polska Agencja Kosmiczna (POLSA) wraz z Ministerstwem Rozwoju i Technologii. W najbliższy wtorek rozpoczyna się dwudniowa konferencja „O Lemie i kosmosie”, której patronuje m.in. „Focus”. – Świat powieści i rozważań filozoficznych Stanisława Lema jest mi […]

Na zdjęciach z teleskopu IRAS, który nie działa od 1983 roku znaleziono obiekt, który mógłby być hipotetyczną, dziewiątą planetą naszego Układu Słonecznego. Ale astronomowie mają wątpliwości. O istnieniu https://www.focus.pl/artykul/symulacje-wskazuja-ze-w-ukladzie-slonecznym-kryje-sie-tajemnicza-dziewiata-planeta-jak-duza-211005011739 stało się głośno kilka lat temu. W 2016 roku zaobserwowano, że orbity ciał krążących daleko za orbitą Neptuna (tak zwanych obiektów transneptunowych) układają się w dziwny […]

Wokół czarnych dziur mogą istnieć warunki niezbędne do powstawania pierwiastków cięższych od żelaza, w tym platyny, złota czy rtęci. Dotychczas sądzono, że procesy takie zachodzą tylko w wybuchach supernowych i zderzeniach gwiazd neutronowych. https://www.focus.pl/artykul/duze-banki-stracily-na-gieldzie-po-publikacji-o-praniu-brudnych-pieniedzy od wieków rozpala ludzką wyobraźnię. Przez setki lat bezskutecznie próbowali je wytworzyć https://www.focus.pl/artykul/alchemia-w-pogoni-za-nieosiagalnym. Jednym ze sposobów miała była przemiana rtęci. Byli […]

Układ, w którym planety krążą prostopadle do siebie, odkryli astronomowie z Uniwersytetu w Genewie. Jakie zdarzenie doprowadziło do tak egzotycznego układu orbit? https://www.focus.pl/artykul/symulacje-wskazuja-ze-w-ukladzie-slonecznym-kryje-sie-tajemnicza-dziewiata-planeta-jak-duza-211005011739 powstają z dysku pyłów i gazów, który rozpościera się wokół równika macierzystej https://www.focus.pl/artykul/rodzaje-gwiazd-czym-gwiazdy-roznia-sie-od-siebie-i-jak-powstaly. W efekcie ich orbity zwykle pozostają w tej samej płaszczyźnie. W https://www.focus.pl/artykul/odkryto-najbardziej-odlegly-obiekt-w-ukladzie-slonecznym-farfarout-to-planeta-karlowata nachylenia wszystkich orbit względem słonecznego równika są […]

Międzynarodowa Stacja Kosmiczna (ISS) musiała wykonać nagły manewr, aby uniknąć kolizji z kosmicznym śmieciem. To kolejne tego typu „bliskie spotkanie” w tym roku. Eksperci obawiają się, że liczba podobnych incydentów z roku na rok będzie rosła, bo krążących wokół Ziemi obiektów przybywa. Tym razem bezpieczeństwu https://www.focus.pl/artykul/jak-si-yje-w-kosmosie-przeczytaj-zanim-zaczniesz-marzy-o-podry-do-gwiazd zagroził swobodnie dryfujący fragment szczątków nieczynnego https://www.focus.pl/artykul/pogoda-na-zyczenie-czy-to-mozliwe – Fengyun-1C. […]

Asteroida Kamo’oalewa została odkryta w 2016 roku i początkowo nie wzbudziła większego zainteresowania astronomów. Nowe badanie sugeruje jednak, że ten stosunkowo niewielki obiekt może mieć bardzo intrygujące pochodzenie. Kamo’oalewa została odkryta za pomocą teleskopu PanSTARRS na Hawajach i właśnie z jednej z hawajskich pieśni wywodzi się jej nazwa. Obiekt uważa się za https://www.focus.pl/artykul/wokol-ziemi-kraza-dwa-ksiezyce-niezwykle-odkrycie-polskiego-astronoma, co oznacza, […]

Łazik NASA dotarł do terenów będących dawnym ujściem marsjańskiej rzeki do jeziora. W tym miejscy do dziś mogły się zachować proste organizmy. https://www.focus.pl/artykul/dzis-start-misji-mars-2020-na-czerwona-planete-trafi-lazik-perseverance, który https://www.focus.pl/artykul/ogladaj-ladowanie-misji-nasa-na-marsie, wciąż dostarcza ciekawych danych naukowych. NASA niedawno poinformowała, że kamery łazika sfotografowały brzegi https://www.focus.pl/artykul/lazik-perseverance-bada-skaly-na-dnie-krateru-jezero-moga-kryc-tajemnice-historii-planety – miejsca, w którym pojazd wylądował i które ma szczegółowo badać. Ze zdjęć wynika, że krater […]

Najnowsze dane z sondy Juno wskazują, że olbrzymia burza zwana Wielką Czerwoną Plamą sięga aż pół tysiąca kilometrów w głąb atmosfery Jowisza. To nic w porównaniu z prądami strumieniowymi – te sięgają sześć razy głębiej. https://www.focus.pl/artykul/nowe-zdjecia-jowisza-pozwolily-naukowcom-przyjrzec-sie-wielkiej-czerwonej-plamie na https://www.focus.pl/artykul/tajemniczy-obiekt-bardzo-mocno-uderzyl-w-jowisza-zarejestrowal-to-astronom-amatorto https://www.focus.pl/artykul/najwieksza-burza-w-ukladzie-slonecznym-nasila-sie-co-sie-dzieje-w-wielkiej-czerwonej-plamie-na-jowiszu. Pierwszy raz zaobserwował ją brytyjski fizyk i wynalazca Robert Hooke w 1664 roku. Szczegółowe obserwacje plamy […]

Z obserwacji wynika, że dysk wokół czarnej dziury wcale nie musi być idealnie równy. Co przekrzywiło dysk wokół czarnej dziury odległej o prawie 10 tysięcy lat świetlnych od Ziemi? Zespół astronomów z RPA, Wielkiej Brytanii, Francji i Stanów Zjednoczonych odkrył znaczące zmiany jasności jednej z najbliższych nam https://www.focus.pl/artykul/co-jest-na-dnie-czarnej-dziury-dokd-prowadzi-studnia-w-czasoprzestrzeni. Znajduje się ona o 9600 lat od […]

Ciemna materia jest zbyt równomiernie rozłożona we Wszechświecie, by mogły to wytłumaczyć model standardowy i teoria względności. Może być to wskazówką, że istnieją nieznane siły lub prawa fizyki. W 1970 roku astronomka Vera Rubin rozpoczęła obserwacje Galaktyki Andromedy. Z zebranych przez nią danych wynikało, że galaktyka ta musi się rozciągać dalej, niż jest widoczna. Oznaczało […]

Do tej pory odkrywano egzoplanety w Drodze Mlecznej, czyli naszej Galaktyce. Teraz być może po raz pierwszy udało się dostrzec planetę w innej galaktyce. Byłoby to niebywałe osiągnięcie astronomii. Astronomowie sądzą, że w Galaktyce Wir, odległej od nas o 31 milionów lat świetlnych, odkryli https://www.focus.pl/artykul/naukowcy-twierdza-ze-po-raz-pierwszy-odkryli-planete-ktora-obiega-az-trzy-slonca. Jeśli ich obserwacje zostaną potwierdzone, będzie to rekord. Wszystkie odkrywane […]

Tytan zaburza orbitę Saturna tak, że gazowy olbrzym może się zacząć toczyć po orbicie niczym beczka. Sam księżyc zaś może odlecieć w kosmiczną przestrzeń. Nie nastąpi to jednak szybko. https://www.focus.pl/artykul/lecimy-na-tytana-tam-moze-znajdowac-sie-zycie, oddala się od planety o 11 centymetrów każdego roku. Nie jest to jeszcze nic niezwykłego. https://www.focus.pl/artykul/po-co-ziemi-ksiezyc, choć wolniej – o 4 cm rocznie. Z tego […]

Radioteleskop Square Kilometer Array powstający na półkuli południowej pozwoli dostrzec, jak obłoki gazów zapadały się w supermasywne czarne dziury na długo przed tym, nim powstały gwiazdy i galaktyki. Każda masa, jak https://www.focus.pl/artykul/na-czym-polegal-geniusz-einsteina-tlumaczymy-teorie-wzglednosci, zagina czasoprzestrzeń. Gdy zgromadzonej w jednym miejscu materii jest wystarczająco dużo, czasoprzestrzeń zapada się w https://www.focus.pl/artykul/co-jest-na-dnie-czarnej-dziury-dokd-prowadzi-studnia-w-czasoprzestrzeni, z której nic nie może się wydostać. […]

Ruth Hamilton była już w łóżku, kiedy nagle usłyszała huk, a na jej głowę posypał się gruz. W pierwszej chwili uznała, że ma do czynienia ze złodziejem, ale odetchnęła z ulgą, gdy okazało się, że sprawcą zamieszania jest meteoryt. Ruth mieszka w miasteczku Golden w południowo-wschodniej Kolumbii Brytyjskiej w Kanadzie. 3 października ok. godz. 23.30 […]

Promieniowanie kosmiczne może być istotnym czynnikiem wpływającym na tworzenie się chmur. Nie pozostaje to bez znaczenia dla klimatu na Ziemi. Chmury pokrywają aż dwie trzecie naszej planety. Z jednej strony powstrzymują dopływ energii ze Słońca, z drugiej – ucieczkę energii z powierzchni Ziemi. Chmury wysokie i złożone z kryształków lodu zatrzymują ciepło w atmosferze. Te […]

Obiekty znajdujące się w pasie asteroid tuż za orbitą Marsa wciąż pozostają dla nas zagadką. Choć wiele z nich otrzymało już nazwy, to zbadano tylko nieliczne. Teraz to się zmieni. Grupa astronomów współpracujących z Europejskim Obserwatorium Południowym (ESA) postanowiła przyjrzeć się największym obiektom z pasa asteroid. – Dotychczas zostały szczegółowo sfotografowane tylko trzy duże asteroidy […]

Kosmiczny Teleskop Hubble’a uchwycił odległe o 100 mln lat świetlnych galaktyki, które pędzą ku sobie. Takie zderzenie czeka też w przyszłości Drogę Mleczną. Gdy 17 kwietnia 1784 roku William Herschel odkrył w https://www.focus.pl/artykul/gwiazdozbiory-widoczne-w-polsce-co-kiedy-i-jak-mozemy-obserwowac-na-polskim-niebie Węża nowy obiekt na niebie, nie przypuszczał, że w może być w nim coś niezwykłego. Dopiero ponad dwa stulecia później okazało się, […]

W Drodze Mlecznej odkryto obiekt, który zupełnie nie pasuje do sąsiedztwa. To biały karzeł, dużo chłodniejszy i starszy niż gwiazdy w naszej Galaktyce. Astronomowie nie potrafią tego wyjaśnić. Niezwykłego https://www.focus.pl/artykul/bialy-karzel-moze-byc-naturalna-bronia-jadrowa-tak-przechodzi-w-supernowa odkryto w pobliżu https://www.focus.pl/artykul/ile-jest-ksiezycow-w-ukladzie-slonecznym, około 90 lat świetlnych od Ziemi. Nazwany został DES J2147-4035. Jest zarówno bardzo ciemny, jak i chłodny. Jego temperatura wynosi nie […]

To nie pierwszy raz, kiedy okazuje się, że „dodatkowa”, dziewiąta planeta bardzo by się w Układzie Słonecznym przydała. Wyjaśniłaby dwie zagadki naraz: niezwykły układ planet i orbity obiektów krążących poza Neptunem. W pracy opublikowanej w czasopiśmie naukowym „Annual Review of Astronomy and Astrophysics” zespół naukowców sugeruje, że https://www.focus.pl/artykul/mroczne-swiaty-co-kryje-sie-na-obrzezach-ukladu-slonecznego. Powstała ona prawdopodobnie bliżej Słońca, ale na […]

Wystrzelona przed trzema laty sonda BepiColombo przesłała pierwsze zdjęcia powierzchni Merkurego – podała Europejska Agencja Kosmiczna (ESA). Fotografie zostały wykonane z wysokości około 1000 km. Wśród doniesień o prężnie rozwijającej się https://www.focus.pl/artykul/najpierw-branson-potem-bezos-kto-jeszcze-poleci-w-kosmos-bogacze-ktorym-ziemia-juz-sie-znudzila i kolejnych sukcesach https://www.focus.pl/artykul/ogladaj-ladowanie-misji-nasa-na-marsie na Marsie łatwo przeoczyć wiadomości z misji, o których starcie zdążyliśmy już zapomnieć. Tym razem o jednym z takich […]

Syriusz, dzierżący tytuł najjaśniejszej gwiazdy nocnego nieba, może mieć poważnego konkurenta. Astronomowie twierdzą, że system gwiezdny V Sagittae dąży do gigantycznej eksplozji, dzięki której stanie się najjaśniejszym obiektem w Drodze Mlecznej. Układ V Sagittae (inaczej V Sge) jest oddalony od Ziemi o ponad 7800 lat świetlnych. Obecnie jest tak słaby, że trudno go dojrzeć nawet […]

Astronauci na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej na co dzień mogą cieszyć się widokami niedostępnymi dla zwykłych śmiertelników. Na szczęście jeden z nich – Thomas Pesquet – postanowił podzielić się z nami oszałamiającą fotografią przedstawiającą widoczną z kosmosu zorzę polarną. Pesquet, na Twitterze znany jako @Thom_astro, to https://www.focus.pl/artykul/esa-rekrutuje-astronautow-po-raz-pierwszy-od-11-lat-zacheca-do-aplikowania-kobiety, który do załogi ISS dołączył w kwietniu. W mediach […]

Olbrzymia kosmiczna pustka, odkryta podczas analiz trójwymiarowych map wszechświata, to pozostałość po supernowej. Teraz astronomowie lepiej rozumieją, jak z obłoków gazów powstają gwiazdy. W pracy opublikowanej w „Astrophysical Journal Letters” astronomowie opisują kosmiczną pustkę, rozciągającą się na niemal 500 lat świetlnych. Na niebie znajduje się w gwiazdozbiorach Perseusza i Byka. Dlaczego astronomowie opisują odkrycie pustki? Badacze […]

W XII wieku chińscy i japońscy astronomowie zauważyli na niebie niezwykły rozbłysk, który był niemal tak jasny, jak Saturn. Opisali go jako potężną gwiezdną eksplozję i oznaczyli przybliżoną lokalizację na niebie. Ale dokładna przyczyna pojawienia się tego kosmicznego błysku przez setki lat pozostawała tajemnicą – aż do teraz. Początek tej historii sięga 6 sierpnia 1181 […]