Nie byliśmy potęgą morską, nie mieliśmy kolonii. Mimo to na mapach świata nie brakuje nazw, które kojarzą się z naszym krajem! Wiele takich nazw pojawiło się na mapach, gdy Polskę oficjalnie z nich wymazano. Emigranci szukający za morzem pracy i chleba, zesłańcy wywożeni na Syberię, podróżnicy i odkrywcy udowadniali w ten sposób, że „jeszcze nie zginęła”. Gdy w 1918 roku […]

O tym, że Polacy są coraz bardziej podzielonym narodem, mówi się coraz częściej. Pandemia, a następnie wojna w Ukrainie polaryzują społeczeństwo jeszcze bardziej. Jakimi zatem patriotami są Polacy w obliczu tego wszystkiego? Naukowcy z PAN dokonali niemożliwego – opisali w szczegółach różne sposoby identyfikacji z narodem. Badacze z Laboratorium Poznania Politycznego Instytutu Psychologii PAN opublikowali […]

Poznaliśmy wyniki projektu badawczego prowadzonego przez PGE na Górze Żar w Beskidzie Małym. Polegał on na połączeniu akumulatorowych magazynów energii z farmą fotowoltaiczną. Czy takie eksperymentalne rozwiązanie przyniosło pozytywny rezultat? Tak, i to jaki. Już niejednokrotnie mogliśmy przeczytać, że energia produkowana ze słońca czy wiatru jest silnie zależna od warunków pogodowych. Jej nadwyżki najlepiej magazynować […]

Od czego może zależeć bycie typem rannego ptaszka lub sowy? Między innymi od religijności. Nietypowej korelacji przyjrzeli się polscy badacze z Uniwersytetu Warszawskiego, którzy doszli do zaskakujących wniosków. Tendencja do porannego wstawania może mieć istotne powiązanie z religijnością danej osoby. Do takiego wniosku doszli naukowcy z Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego, którzy opublikowali wyniki swoich badań […]

Jeszcze kilkanaście tysięcy lat temu te zwierzęta mogły chodzić po dzisiejszym terytorium Polski. Mowa oczywiście o nosorożcu włochatym – jednym z najbardziej intrygujących przedstawicieli dawnej, plejstoceńskiej fauny. Polscy naukowcy przeprowadzą szereg badań, które przybliżą nam historię, środowisko życia i anatomię tych włochatych olbrzymów. Gdybyśmy mogli o nosorożcu włochatym wiedzieć tak dużo, jak o mamutach. Niestety […]

Rola rzek jest nie do przecenienia. Bardzo często jednak sterujemy ich nurtem, przebudowując koryto lub kierując je w zupełnie inne strony. Tzw. bifurkacja wągrowiecka jest prawdziwą hydrologiczną perełką, wokół której wyrosło kilka mitów. Poznajmy, dlaczego właśnie w wielkopolskim Wągrowcu znajduje się to osobliwe skrzyżowanie rzek. Jedno z dwóch takich miejsc na świecie – chociaż nie […]

Opuszczone miasta są atrakcją dla miłośników mocnych wrażeń. Eksploracje tego typu miejsc wpisują się znakomicie w formę urbexu. Poznajmy 6 przykładów miejscowości, które oficjalnie nie widnieją już na mapach jako miasta (lub inne jednostki administracyjne), ale nadal w terenie można spotkać pozostałości ich zabudowań. Urbex jest pojęcie stosunkowo nowym i odnosi się, jak angielska pełna […]

Rolnicy z terenów dzisiejszych Kujaw Zachodnich umieli przetwarzać mleko na różne produkty nabiałowe, w tym ser. Odkrycie z niewielkiej wsi koło Inowrocławia przybliża realia neolitycznych mieszkańców tych ziem sprzed ok. 3500 lat. Jak się okazuje, nie tylko krowy służyły do dawania mleka. Epoka neolitu to był okres wielkich zmian w życiu człowieka. Nie tylko zmienił […]

Systemy kaucyjne polegające na zwrocie butelek szklanych, plastikowych i puszek funkcjonują już w kilkunastu krajach europejskich. W Polsce również taki będzie działać. Czasu pozostało niewiele i nowe prawo powinno być procedowane już teraz. Poznajmy kilka warunków, które muszą być spełnione, aby system kaucyjny w Polsce osiągnął sukces. Tylko wówczas przyroda odetchnie z ulgą. Wyobraźmy sobie […]

Świstaki lubią wiatraki. Łasice szanują wodne prądnice. Żbiki podziwiają fotowoltaiki. Tak brzmią hasła reklamowe najnowszej kampanii Polskiej Grupy Energetycznej, która zachwala proekologiczną politykę koncernu. Sprawdziliśmy nie tylko, w jakim stopniu PGE ma pojęcie o polskiej faunie, ale również, czy rzeczywiście panele słoneczne, turbiny wiatrowe czy zapory wodne są takie zwierzolubne, jak koncern twierdzi. PGE ruszyło […]

Niejednokrotnie obserwując spektakularne erupcje wulkanów w odległych regionach świata, zastanawialiśmy się, czy podobne wydarzenia działy się lub mogą w przyszłości się zadziać w Polsce. Wulkanów w naszym kraju nie brakuje, chociaż żaden z nich nie jest aktywny. W poszukiwaniu pozostałości po pradawnych przejawach aktywności wulkanicznej możemy udać się nie tylko w Sudety, ale również w […]

Jakie sekrety historii człowieka skrywają polskie jaskinie? Skąd pochodzą i ile mają lat najstarsze ślady bytowania gatunku ludzkiego? Niektóre regiony naszego kraju są niezwykle bogate w cenne znaleziska i jak się okazuje, ciągle są znajdowane nowe artefakty odwracające do góry nogami poprzednie myślenie o historii człowieka w Europie Środkowej. Przyjrzyjmy się z bliska, jak wyglądała […]

Jak uniknąć wypadku z dzikimi zwierzętami wchodzącymi nagle na drogę? Polski startup Sensideer znalazł innowacyjne rozwiązanie na tę bolączkę kierowców. Opracowany przez studentów system został nagrodzony podczas zeszłorocznej edycji konkursu Tech4Good, który organizuje firma Huawei. Konkurs jest częścią programu edukacyjnego Huawei Seeds for The Future, nad którym patronat objął Focus.pl. Startup Sensideer, którego twórcami są […]

Polski Alarm Smogowy opublikował najnowszy ranking polskich miast, w których jakość powietrza była najgorsza w ostatnim okresie. Ranking jest podzielony na trzy kategorie pod względem typu zanieczyszczenia. Okazało się, że jedno polskie miasto zwycięża we wszystkich kategoriach. Które? Co roku Polski Alarm Smogowy prezentuje najnowszy ranking smogowy polskich miast, który jest opracowywany na podstawie danych […]

Przez ponad cztery lata na pustyni w Senegalu spoczywało ukryte 1217 skrzynek z polskim złotem. O ten skarb rozegrała się jedna z najbardziej tajemniczych batalii II wojny światowej Jest poniedziałek, 17 czerwca roku 1940, port Lorient w Bretanii. Dzień wcześniej Francja kapituluje i teraz 60 proc. jej terytorium ma znaleźć się pod niemiecką okupacją. Tymczasem w Lorient zgromadzono […]

Książę Lech i królewna, „co Niemca nie chciała”, mogli być postaciami historycznymi, walczącymi z armią Karola Wielkiego! To od imienia władcy pochodzi też polskie słowo „król”. A jego tron przypadł…Chrobremu. Jak pisze średniowieczny kronikarz Wincenty Kadłubek, król Krak miał walczyć z Rzymianami i Gallami. Wielu historyków traktowało ten przekaz jako wymysły; ot, kronikarz naczytał się antycznych autorów […]

Pierwowzór Zagłoby nazywał się Rudolf Korwin-Piotrowski i wcale nie był szlachcicem z czasów sarmackiej Rzeczypospolitej, lecz… imigrantem, znajomym Sienkiewicza! Dla Amerykanów to po prostu Thchee Captain, a dla Indian – Big Ralph. Walczył z Rosjanami w powstaniu listopadowym, potykał się z piratami z Missisipi i wreszcie zmagał się z Indianami w Luizjanie. Do gimnazjum chodził […]

Wydawałoby się, że polskie Beskidy są górami pod względem krajobrazu dość „nudnymi”. Łagodne zalesione wzgórza, gdzieniegdzie malownicze polany z widokiem na Tatry, natomiast zimą dobry teren do szusowania na nartach biegowych. Mofety w Beskidzie Sądeckim, będące naturalną ekshalacją gazową, nadal są nieznane masowej turystyce (oby jak najdłużej?). W sercu tych gór możemy zobaczyć miejsca, które […]

Choć od chrztu Mieszka I zaczęła się historia państwa polskiego, nie znamy jego dokładnej daty i nie wiemy, gdzie się odbył. Nie ma nawet pewności, czy Mieszko faktycznie był pierwszym księciem z naszych ziem, który przyjął chrześcijaństwo! Gdyby chodziło o władcę znaczącego dla Europy, zapewne zachowałyby się jakieś dokumenty w archiwach Watykanu i potężnych już wówczas klasztorów niemieckich. […]

Były żołnierz napoleoński Karol Beneski spędził kilkanaście lat walcząc w rozrywanym intrygami Meksyku. Przyjaźnił się z samym cesarzem Augustynem I. Meksykańskie miasteczko Padilla, 19 lipca 1824 roku. Augustin de Iturbide, znany wcześniej jako cesarz Augustyn I, staje przed plutonem egzekucyjnym. Wszystkiemu zza krat w odległości sześćdziesięciu kroków przygląda się pewien więzień. „Wstrzymajcie egzekucję! Rozstrzelajcie mnie zamiast […]

Działo przeciwsmogowe to wynalazek inżynierów z Akademii Górniczo-Hutniczej. Ma pomóc w walce z utrzymującym się zanieczyszczeniem powietrza. Czy jest skuteczne? Wykażą to prowadzone właśnie testy. Projekt urządzenia naukowcy z Akademii Górniczo-Hutniczej (AGH) w Krakowie opracowali już kilka lat temu, a opatentowali je w 2020 roku. Testy rozpoczęto 10 stycznia w Kalwarii Zebrzydowskiej. „Opracowanie systemu interwencyjnej […]

Latem tego roku na orbitę trafi Star Vibe, polsko-niemiecki satelita mający sprawdzić w kosmosie technologie rozwijane przez Scanway. Jednym z celów misji jest przetestowanie Satellite Health Scaner (SHS). To niewielka kamera wspierana komputerem wykrywającym zmiany, która będzie skierowana nie w kierunku Ziemi, lecz na sam statek kosmiczny. Kamera systemu SHS ma wielkość pudełka zapałek i […]

Kto powinien zapłacić za stłuczkę na orbicie? Co i dlaczego należy ubezpieczać? Prawnicy zrzeszeni w Grupie Roboczej ds. Polskiego Prawa Kosmicznego próbują też wyznaczyć granice Polski w pionie. Przemysł kosmiczny rozwija się bardzo dynamicznie. Światowi gracze coraz częściej korzystają z usług polskich instytucji naukowych oraz firm prywatnych. Również rodzime przedsiębiorstwa wysyłają na orbitę kolejne satelity. […]

Erupcję podwodnego wulkanu leżącego nieopodal pacyficznej wyspy Hunga Tonga-Hunga Haʻapai można było odczuć na całym świecie. Zarejestrowały ją instrumenty stacji meteorologicznej na Kasprowym Wierchu. Natomiast falę uderzeniową wykrył grawimetr obserwatorium CBK PAN. Podwodny wulkan nieopodal wyspy Tonga jest wciąż niespokojny. Ostatnia seria erupcji rozpoczęła się 20 grudnia 2021 roku. Już wtedy zmusiło to linie lotnicze […]