Kiedyś nadejdzie nasz biologiczny kres. Po wymarciu człowieka nową cywilizację mogą zbudować potomkowie któregoś ze współczesnych gatunków zwierząt. Najlepiej zapowiadają się te, które kłamią i oszukują na potęgę Trudno o bardziej wszędobylski gatunek. Właściwie nie ma miejsca na Ziemi, gdzie by można uniknąć spotkania z nim. Zmienia świat jak nikt przed nim. Swoją liczebność podwaja […]

Zarazki mają powody do radości. Przez wiele dziesięcioleci były przez nas gnębione nowoczesnymi lekami, a teraz sami stworzyliśmy im doskonałe warunki do rozwoju. Dzięki temu porzucają zwierzęta i atakują nas na niespotykaną skalę. „Tknęło mnie: Umarła? pytam, ale nie pytanie to, a pewność, Handzia nie odpowiada, tylko Słoneczko moje, radość moja, szczęście moje! Zawiązuje ja […]

Do czasu powstania cywilizacji ludzkiej żaden organizm nie ulepił niczego równie doskonałego – tak paleontolodzy mówią o szkieletach graptolitów Na pierwszy rzut oka wydają się niepozorne – ot, czarne kilkucentymetrowe kreski na skale. Ale wystarczy obejrzeć je w powiększeniu, by zachwycić się ich złożonością i urodą. Uczeni długo nie mogli zrozumieć, skąd coś takiego wzięło […]

Wirusy – zwłaszcza w sezonie grypowym – kojarzą nam się wyłącznie z chorobą. A jednak właśnie im możemy zawdzięczać to, że w ogóle jesteśmy ludźmi! Jak powiedział noblista sir Peter Medawar, wirus to „kawałek złej wiadomości zawinięty w białko”. Te kawałki towarzyszą nam od niepamiętnych czasów. Nasi „starzy” prześladowcy są już z nami oswojeni – […]

Jedzmy banany – za dziesięć lat może nam po nich zostać tylko wspomnienie. Poważnie zagrożone są też inne rośliny, które na stałe weszły do naszego jadłospisu. A wszystko przez brak seksu! Żółte, słodkie, o niepowtarzalnym aromacie i kremowym miąższu, rozpływającym się w ustach… Banany to jedne z najpopularniejszych owoców na świecie. Ale płacą za to […]

Nawet bakterie jelitowe „wiedzą”, że teoria ewolucji jest prawdziwa. Czemu więc tak trudno zaakceptować to ludziom? Na 2009 rok przypadają dwie okrągłe rocznice: dwusetna urodzin Karola Darwina i sto pięćdziesiąta opublikowania książki pt. „O powstawaniu gatunków”, w której tenże uczony przedstawił teorię ewolucji. Wydawać by się mogło, że 150 lat to dużo, by poglądy na […]

Owady potrafią poświęcić się dla wyższej idei niemal tak samo jak muzułmańscy terroryści-samobójcy. Niemal, bo nie mają żadnego wyboru Owady społeczne – mrówki, pszczoły, termity – znane są ze swego poświęcenia dla kolonii. Robotnice (czyli większość mieszkanek mrowiska lub ula) zrzekają się prawa do rozrodu, zostawiając tę aktywność królowej. Żołnierze z kolei są skłonni oddać […]

Jako tajny agent Watykanu przez półtora roku umykał anglikanom. Wpadka oznaczała śmierć. I wpadł. Nazywał się Campion. Dziś to św. Edmund Campion. Oto jezuita, który wstrząsnął Anglią Wczesnym rankiem 25 czerwca 1580 roku w porcie Dover ze statku zszedł szczupły mężczyzna. Pan Edmundson przybył z francuskiego Calais w interesach. Celnikom powiedział, że zmierza do Londynu […]

Są na tym świecie ludzie, którzy z własnej woli wjeżdżają w sam środek tornada. Mają nadzieję, że uda im się wreszcie zrozumieć, jak powstają te najbardziej ekstremalne przejawy złej pogody – a przy okazji nakręcić kinowy hit, przy którym „Twister” będzie mógł się schować Jak na osoby, które zarabiają na życie, ocierając się o śmierć […]

Na największym z księżyców Saturna, Tytanie, znaleziono ślady wskazujące na to, że na tych obszarach może dochodzić do lodowych erupcji kriowulkanów. Naukowcy analizujący dane z sondy kosmicznej Cassini poinformowali o odkryciu zmian w wyglądzie powierzchni mroźnego satelity Saturna, pośrednio wskazujących na aktywność wulkaniczną w tym regionie. Kriowulkany – jedne z najbardziej intrygujących zjawisk w naszym […]

Zjeść teraz coś gorszego czy później coś lepszego? To dylemat, przed którym staje każdy głodny osobnik – nawet jeśli jest tylko mikroskopijnym wirusem Ostrygojad – ptak, którego nazwa podpowiada mu, co ma zjeść na obiad – również musi dokonywać wyboru za każdym razem, gdy do dzioba bierze muszlę. Jego dylemat polega na tym, że małże […]

Do niedawna sądzono, że wszystkie pterozaury fruwały nad wodą, łowiąc ryby, jak współczesne rybitwy. Tymczasem największe z nich – gigantyczne azdarchidy – preferowały wędrówki po suchym lądzie i polowały na młode dinozaury! Gdy włoski historyk i przyrodnik Cosimo Alessandro Collini odkrył w 1784 roku szkielet pewnego wymarłego stworzenia, nie wiedział, że rozpoczyna fascynującą przygodę paleontologów […]

Noworodek homo sapiens przesypia prawie całą dobę, podczas gdy mały delfinek jest aktywny non stop przez pierwsze trzy miesiące życia. Czy sen faktycznie jest nam potrzebny? A jeśli tak, to do czego? Smacznie śpią nie tylko ludzie, ale wszystkie ssaki i pozostałe kręgowce. Zachowanie podobne do snu zaobserwowano także u bezkręgowców. Skoro sen jest obecny […]

Zdolny archeolog amator, który miał sporo szczęścia – gdzie zaczął kopać, tam natychmiast znajdował ogromne skarby, czy też fantasta, kłamca, mistyfikator, który odkryte skarby sam najpierw zakopywał? Kim był Heinrich Schliemann? Gdyby spojrzał uważniej na kłaniającego się z rewerencją portiera, z pewnością dostrzegłby zdziwienie w jego wzroku, ale mężczyzna, zbyt zajęty swymi myślami, szybko przemierzył […]

Z punktu widzenia ewolucji od patrzenia prosto w oczy ważniejsze jest podążanie za cudzym spojrzeniem. Być może dzięki temu nasi przodkowie nauczyli się mówić! Spoglądając tam, gdzie wzrok skierował ktoś inny, możemy zobaczyć coś, na co w innym przypadku nie zwrócilibyśmy uwagi. Atrakcyjna kobieta, ciekawy samochód, znany aktor… Koleżanka i kolega wymieniają porozumiewawcze spojrzenia – […]

Jesiotr wyszedł z mody. Nowy faworyt smakoszy to afrykański ślimak – a konkretnie jego jajeczka. Być może kulinarna kariera uchroni go przed wyginięciem Osmolone skorupy ślimaków znalezione przez archeologów w rejonie basenu Morza Śródziemnego pochodzą sprzed 12 tys. lat. To naukowy dowód, że mięczakami tymi raczymy się od zarania cywilizacji. Dziś największy na nie apetyt […]

W zasięgu ręki mamy jedzenie doskonałe, choć nim pogardzamy. Jest pożywne, łatwo dostępne i tanie. Nie tylko ekscentryczni smakosze, ale i naukowcy przekonują o wyższości owadów nad kotletami. Salomon karmił szarańczą swoje żony, a Arystofanes nazywał ją czteroskrzydłym drobiem. Markiz de Sade podawał prostytutkom hiszpańską muchę. Cesarz Japonii Hirohito przepadał za osami z ryżem. Jedzenie […]

Słynne amerykańskie państwo Majów i mało znane afrykańskie królestwo Makurii. Mezopotamia, Egipt faraonów, imperium mongolskie. Te cywilizacyjne kolosy, pozornie stojące na niewzruszonych fundamentach, obróciły się w pył. Dlaczego? W szczytowym okresie swego rozwoju imperium założone przez Czyngis – chana rozciągało się od terenów dzisiejszej Polski, po Półwysep Koreański – 10 tys. km od granicy do […]

Woda daje życie, ale może też życie zabrać. W ciągu kilku dni spokojna rzeka może się zmienić w opętanego żądzą zniszczenia potwora, pustoszącego miasta i wyrywającego drzewa z korzeniami W Polsce zdarza się sezonowe wylewanie rzek, jednak powódź, która miała miejsce w lipcu 1997 roku, zmobilizowała ogólnonarodową pomoc dla powodzian Dolnego Śląska. Jednym z bardziej […]

Zapomnij o złocie, ropie naftowej czy uranie. Najcenniejszą substancję XXI wieku masz w zasięgu ręki – w każdym domowym kranie. Spróbuj wyobrazić sobie, że cała ziemska woda została wlana do zwykłego wiadra (w rzeczywistości byłoby to bardzo okazałe naczynie – 1800 km wysokości i 1000 km średnicy). Teraz zanurz w tym wiadrze palec i wyjmij […]

Grób Jezusa znajduje się w indyjskim Srinagarze. Czy człowiek, który sto lat temu rozpowszechnił tę sensację, zrobił to na zlecenie carskiej ochrany? Pierwsze wzmianki o tym, że Chrystus nie umarł na krzyżu, ani nie zmartwychwstał, zostały zawarte w apokryficznej Ewangelii Barnaby z pierwszej połowy XIV wieku. Tekst powstał w środowisku hiszpańskich muzułmanów i dlatego przedstawia […]

Amerykańska agencja kosmiczna działa nie tylko w Kosmosie, ale i na Ziemi. Z okazji pięćdziesiątych urodzin NASA przedstawiamy kilka wynalazków, które dzięki niej powstały Kiedy Bob Taylor pracował w Biurze Zaawansowanych Badań i Technologii NASA, w gabinecie nie miał komputera – bo w tym czasie nie istniały jeszcze komputery, które można by zmieścić w gabinecie. […]

Można kierować się promieniami słońca, można polem magnetycznym ziemi, ale czasem kierunek masowej wędrówki zwierząt wynika ze zwykłego strachu przed kanibalami Migracja jest bardzo popularnym zjawiskiem nie tylko w naszym kraju. Zwierzęta uprawiają ją z powodzeniem od pokoleń. Podobnie jak u nas, jest ona sposobem na zdobycie większej ilości zasobów niezbędnych do przeżycia. Nasi rodacy […]

Przyroda co jakiś czas robi badaczom niespodziankę – podtyka im pod nos zwierzę, które dawno temu uznali za wymarłe. Niektórzy naukowcy tak się tym przejęli, że chcieliby znaleźć nawet żywe dinozaury Środowisko zoologów dzieli spór, który coraz bardziej przypomina dysputy religijne. „Jestem wierzący” – deklaruje James R. Hill, który odpowiada za automatyczne kamery w Wielkim […]