Co się stało z dziećmi Władysława IV Wazy? Losy jego synów – prawdziwych i domniemanych – są odbiciem czasów, problemów i chorób, które doprowadziły Polskę na skraj przepaści Kiedy w 1648 r. zmarł Władysław IV, jego miejsce na tronie zajął przyrodni brat Jan Kazimierz. Ten zaszczyt przypadł jemu, bo zmarły król – mimo że znany […]

12 maja 1926 r. rozpoczął się przewrót majowy. Marszałkowi Piłsudskiemu udało się przeprowadzić ten zamach stanu, bo miał za sobą poparcie Polaków. O wydarzeniach sprzed 95 lat opowiada prof. Tomasz Nałęcz, specjalista od dziejów II Rzeczypospolitej Czy nie za mało uczyniono w Polsce dla upamiętnienia ofiar zamachu majowego? To, że nie ma np. tablic w […]

Co naprawdę stało się z ciałem Henryka Pobożnego? Szokujący los księcia to jedna z wielu zagadek, związanych z przegraną batalią z Mongołami pod Legnicą 9 kwietnia 1241 r. Zagadkę stanowi już sama bitwa sprzed 770 lat. W 1989 r. w „Kwartalniku Historycznym” Jerzy Mularczyk zasugerował nawet, że owiana legendami batalia była w rzeczywistości zaledwie… potyczką! […]

Młody żołnierz postanowił uciec z PRL-u i dosłownie przebić berliński mur, by czołgiem dotrzeć na Zachód Zaczęło się od e-maila, którego otrzymaliśmy od naszego Czytelnika z Gubina Jacka Woźniaka. „Koniec lat 80., Gubin, 17-tysięczne miasto garnizonowe, granica państwa z NRD. Niepewna sytuacja polityczna w kraju. Wówczas to młody żołnierz służby zasadniczej uprowadza czołg i przejeżdża […]

Zamiast ekshumować groby, rozwiązywanie zagadek historii lepiej zacząć od analizy istniejących materiałów dowodowych PRZESŁUCHIWANY: PROF. BRONISŁAW MŁODZIEJOWSKI ZAWÓD: KIEROWNIK KATEDRY KRYMINALISTYKI I MEDYCYNY SĄDOWEJ NA UNIWERSYTECIE WARMIŃSKO-MAZURSKIM W OLSZTYNIE SPECJALIZACJA: KRYMINALISTYKA, MEDYCYNA SĄDOWA W SPRAWIE: CZY W POLSCE ZBYT POCHOPNIE DOKONUJEMY EKSHUMACJI POSTACI HISTORYCZNYCH?PROWADZĄCY PRZESŁUCHANIE: ADAM WĘGŁOWSKI Czy Polacy stracili głowę na punkcie ekshumacji, mających […]

Bohater spod Monte Cassino Leon Gnatowski był wojakiem z innej epoki, niczym z książek Sienkiewicza. „Pierwszy wszedł na to piekielne Widmo, pierwszy doskakiwał z granatami do bunkrów niemieckich i ostatni z Widma zszedł, w kilka godzin po wezwaniu dowództwa do wycofania się”. Melchior Wańkowicz w „Bitwie o Monte Cassino” tak przedstawia Leona Gnatowskiego: „Mazur, twardy […]

Wyrzuty sumienia pojawiały się tylko wyjątkowo. Nie było czasu ani na wątpliwości, ani na wahanie. „Kolumbowie”, by żyć, sami nie mogli mieć litości Okupowana Warszawa. „Adrian” dochodził do rogu ul. Brackiej i Alei Jerozolimskich, gdy pojawił się trzyosobowy niemiecki patrol. Chcieli zatrzymać go do kontroli. „Adrian” miał przy sobie mały arsenał: dwa granaty i kilka […]

Józef Walaszczyk uratowanych Żydów zatrudniał w swojej fabryce. Ryzykował życie. Nigdy się nie chwalił. Podziękował mu dopiero Barack Obama Józef Walaszczyk urodził się w roku 1919. Jego bliscy mieli kiedyś kilka majątków. Dziś Walaszczyk mieszka w zwykłym bloku w Warszawie. W 2002 r. instytut Yad Vashem uhonorował go za pomoc Żydom podczas wojny. Teraz Walaszczyk […]

Przekazy o nich to bujda. Relikwie to fałszywka. A jednak wiara w ich istnienie trzyma się mocno. Po pięćdziesięciu latach święto Trzech Króli znowu jest dniem ustawowo wolnym od pracy W Nowym Testamencie Trzej Królowie występują tylko w Ewangelii Mateusza i to nie jako władcy, ale magowie (magoi) ze Wschodu. „Dopiero Orygenes w III w. […]

200 lat temu Polacy broniący zamku w Fuengiroli dali łupnia dumnym Anglikom, mimo że żołnierzy w czerwonych kurtkach i ich sojuszników było niemal dziesięć razy więcej Podczas wojen Napoleon „zużywał” średnio aż ok. 100 tys. żołnierzy rocznie. Chętnie więc korzystał również  z Polaków. Ci dość bezkrytycznie wierzyli, że w zamian zwróci im ojczyznę. Dlatego poszli […]

O wielkiej wspólnej armii przeciw Turcji, potężnej flocie na Bałtyku, wolnym handlu i innych korzyściach płynących z unii Rzeczypospolitej z państwem carów oraz o niechęci Rosjan do tego projektu z prof. Wojciechem Polakiem rozmawia Adam Węgłowski Pierwsze próby stworzenia unii Polski i Litwy z Moskwą pojawiły się pod koniec XVI w. Dlaczego takich prób nie […]

Nie każdy wie, że to najważniejszy zabytek w Polsce. Mało kto wie, że wzięli go pod lupę hitlerowscy naukowcy. I nikt nie wie, kiedy dokładnie powstał! Włócznia św. Maurycego jest skarbem wawelskiej katedry To najważniejszy zabytek w Polsce. Nie ma ważniejszego. Polska stała się suwerenna właśnie w momencie wręczenia Chrobremu tej włóczni” – mówi „Focusowi […]

Przez czterdzieści lat pożądały jej miliony. Przede wszystkim piłkarzy i kibiców, ale także wszelkiej maści rabusiów. Złota Nike skusiła nawet nazistów! Naprawdę ta legendarna już statuetka nazywała się „Victory”. Przedstawiała uskrzydloną grecką boginię zwycięstwa Nike, dzierżącą nad głową ośmioboczny kielich. Trofeum ważyło prawie cztery kilogramy i miało 35 centymetrów wysokości. Samą rzeźbę wykonano ze złota, […]

180 lat od wybuchu powstania listopadowego wciąż wielbimy jego bohaterów. Ich romantyczne wizerunki nijak się jednak maja do rzeczywistości Kiedy w nocy z 29 na 30 listopada 1830 r. wybuchło w Warszawie powstanie, wywołane przez sprzysiężenie podchorążych pod wodzą Piotra Wysockiego i grupę podobnie myślących polityków, Polacy wcale nie wpadli w patriotyczną ekstazę. Wielu mieszczan […]

Jan Faustyn Łuba śnił o moskiewskim tronie, a przeżył koszmar. Rzeczpospolita marzyła o straszaku przeciw Moskwie, lecz spotkało ją upokorzenie. Król Władysław IV widział się w roli krzyżowca, ale zaskoczyła go śmierć Zaczęło się niczym bajka. Syn pomniejszego polskiego szlachciury uwierzył, że należy mu się kremlowski tron. Znalazł też takich, którzy potraktowali go serio lub… […]

Nie wiadomo, czyje ciało okrywał, ale na pewno nie Jezusa z Nazaretu. Wizerunek z całunu turyńskiego można było odbić, sfotografować lub wypalić prądem elektrycznym – twierdzą badacze Zabytkowa tkanina przechowywana w Turynie nie jest całunem, w który zawinięto ciało Chrystusa – ogłosił pod koniec ubiegłego roku międzynarodowy zespół uczonych. Udało im się przebadać doskonale zachowane […]

Żadna religia nie rozwija się w próżni. Tak jak chrześcijaństwo czerpało kiedyś z symboliki pogańskiej, tak dziś jest twórczo przetwarzane przez wyznawców rozmaitych kultów i ideologii W czasie burzowej nocy w Bois Caiman na Haiti kapłani kultu wodu (myląco nazywanego u nas voodoo, kojarzącego się z czarną magią) przeprowadzili 14 sierpnia 1791 r. sekretną ceremonię, […]

Nie musimy bać się prastarej „przepowiedni Majów”. W 2012 r. nie powinno się nic szczególnego wydarzyć. Ale koniec świata zawsze pozostanie chwytliwym tematem. Szczególnie dla… Amerykanów. To panikarze jakich mało! Wręcz kochają się bać Przesłuchiwany: Prof. Wojciech BursztaZawód: Wykładowca w Szkole Wyższej Psychologii SpołecznejSpecjalizacja: Antropologia kulturyW sprawie: Lęki przed końcem świataProwadzący przesłuchanie: Adam Węgłowski Czy […]

Radziecki dyktator nie przypadkiem wydaje się podobny do podróżnika Mikołaja Przewalskiego. Czy generalissimus rzeczywiście mógł być synem słynnego odkrywcy? Jeśli tak, to w jego żyłach płynęła… polska krew Stalin był z pochodzenia Polakiem – synem Przewalskiego, tego od konia. Ile razy zdarzyło nam się przeczytać lub usłyszeć o tej, od lat powtarzanej, pogłosce? A ile […]

Osławiony Wład III Drakula, zwany też Palownikiem, był prawdopodobnie spokrewniony z Jagiellonami. Ale nie robił dla Polaków wyjątków. Na jednego szczególnie ostrzył już zęby, a raczej pal… W XV w. o wpływy na Wołoszczyźnie rywalizowały sąsiednie mocarstwa: Węgry i Imperium Osmańskie. Wołoscy władcy, starający się o niezależność, szukali wsparcia także w niedalekiej Polsce. Wykorzystywali również […]

Niewiele brakowało, a świętowalibyśmy słowiańskiego papieża tysiąc lat przed Janem Pawłem II. Czy patronem Polski zostałby wtedy zapomniany dziś dobry Niemiec św. Brunon? Przesłuchiwany: Andrzej ZielińskiZawód: Historyk, publicysta, autor książekSpecjalizacja: Średniowieczna PolskaW sprawie: Zapomniane początki chrześcijaństwa w Polsce W tym roku mija tysiąc lat od śmierci św. Brunona z Kwerfurtu. W porównaniu ze św. Wojciechem […]

Francuzi to tchórze, Rosjanie to zbrodniarze, a I wojna to zawracanie głowy. Oto – w uproszczeniu – polska pamięć historyczna. Zapominamy, jak doświadczenia I wojny światowej ciążyły na zachowaniu aliantów w 1939 r. Przesłuchiwany: prof. Paweł MachcewiczZawód: Historyk, dyrektor Muzeum II Wojny Światowej w GdańskuSpecjalizacja: XX wiekW sprawie: Niepamięć Polaków o wojennych tragediach innych narodówPolacy […]

Polskiego Quislinga nie mieliśmy głównie dzięki… Hitlerowi. Ale były listy, rozmowy i tajne operacje, które mogły to zmienić. Byli też kandydaci do tej roli Pokolenie Kolumbów „cywilizujące” u boku Waffen SS ziemie radzieckie. Byli więźniowie uwijający się przy nowych Tygrysach, stojących na straży Trzeciej Rzeszy. Takie „krzepiące” zdjęcia oglądalibyśmy w dzisiejszych podręcznikach historii, gdyby nie […]

Bohater czy tchórz? Pius XII wciąż budzi skrajne emocje. Oliwy do ognia dolał fakt, że Benedykt XVI wstrzymał jego proces beatyfi kacyjny. Jaką prawdę o nim skrywają wciąż tajne watykańskie archiwa? Eugeniusz Pacelli zasiadł na tronie papieskim w marcu 1939 r. Jego pontyfikat przypadł na okres II wojny światowej, stalinizmu i początku zimnej wojny. Być […]