W piaskach Starej Dongoli, stolicy zapomnianego wczesnośredniowiecznego państwa w Sudanie, archeolodzy natrafili na pozostałości imponującego kościoła. Nubiologia stała się polską specjalnością! 60 lat temu polscy archeolodzy pod kierownictwem prof. Kazimierza Michałowskiego odkryli w nubijskich piaskach katedrę w Faras. Teraz ekspedycja z założonego przez profesora Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego odkryła w Sudanie pozostałości prawdopodobnie największego […]

Lód na Grenlandii topnieje – to wiadomo od dawna. Teraz okazuje się, że jego ubytek powoduje nie tylko podnoszenie się poziomu mórz i oceanów na planecie. Z lodowców uwalnia się bowiem trująca rtęć i to w ogromnych ilościach. Ilość rtęci zaobserwowana w trzech rzekach lodowcowych i trzech fiordach Grenlandii jest jedną z najwyższych odnotowanych w […]

Jak zobaczyć kształt czarnej dziury i wykryć najdalsze echa formowania się Wszechświata? Naukowcy mają dziś nowe narzędzie do badania kosmosu – fale grawitacyjne. Gdy pięć lat temu po raz pierwszy wykryto fale grawitacyjne, cieszyli się nie tylko fizycy teoretyczni (dla których było to kolejne potwierdzenie teorii Einsteina), ale i astronomowie. Wiele obiektów we Wszechświecie jest […]

Zespół naukowców pracujących u wybrzeży Japonii wywiercił dziurę w dnie Pacyfiku. Otwór powstał na głębokości ponad 8000 metrów, co stanowi nowy rekord świata! 14 maja statek badawczy Kaimei zatrzymał się nad Rowem Japońskim. Opuszczono z niego gigantyczne, długie i cienkie wiertło. Dwie godziny i 40 minut musieli czekać naukowcy, aż sprzęt pokona 8023 metry od […]

Dotychczas sądzono, że małe ptaki, które migrują na duże odległości, takie jak jerzyki i jaskółki, mogą pokonywać do 500 km dziennie. Nowe dowody świadczą o tym, że jeden gatunek jerzyka jest w stanie podróżować znacznie szybciej. Susanne Åkesson i Giuseppe Bianco z Uniwersytetu Lund w Szwecji wykazali, że jerzyki zwyczajne (Apus apus) mogą przelecieć średnio […]

Kalifornijska Dolina Śmierci uważana dotąd za najgorętsze miejsce na Ziemi została zdetronizowana. Nowe badania pokazały, że o wiele wyższe temperatury można odnotować na irańskiej pustyni Daszt-e Lut i na pustyni Sonora w Arizonie. Najwyższa potwierdzona temperatura, jaką odnotowano w https://www.focus.pl/artykul/ogniste-tornado-rekordowe-i-rekordowe-upaly-w-kalifornii wyniosła 56,7 stopni Celsjusza. Ale mówimy tu o temperaturze powietrza, a nowe badania dotyczące najbardziej […]

Trzyminutowe wideo pokazujące rozgwieżdżone niebo nad Gujańskim Centrum Kosmicznym chyba w każdym wzbudzi miłość do astronomii. Nagraniem podzieliła się z internautami Europejska Agencja Kosmiczna, która pokazała też przygotowania do prac montażowych nowej rakiety Ariane 6. Europejska Agencja Kosmiczna opublikowała film poklatkowy z nagraniem nocnego nieba nad europejskim portem kosmicznym w Kourou w Gujanie Francuskiej w […]

Naukowcy ustalili liczbę dzikich ptaków na naszej planecie. Jest ich kilkakrotnie więcej od ludzi. Królują wróble! Dzikich ptaków jest około 50 miliardów, czyli ponad sześć razy więcej niż ludzi. Jak otrzymano tę liczbę? Przeliczono w sumie 9 700 ptasich gatunków – czyli 92 procent z tych, które żyją dzisiaj na Ziemi. Ustalenie tego wszystkiego było […]

Po sukcesie marsjańskiego helikoptera Ingenuity NASA szykuje nową latającą maszynę. Dragonfly, czyli ważka, ma szukać śladów życia na odległym księżycu Saturna. Tytan jest zimny, spowity gęstymi chmurami oraz pokryty rzekami i jeziorami płynnych węglowodorów. Na pierwszy rzut oka to niegościnny świat. Jednak naukowcy podejrzewają, że istnieją na nim podobne warunki jak przed miliardami lat na […]

Po latach ogromnej popularności diety paleolitycznej okazuje się, że jej współczesna wersja nie ma wiele wspólnego ze sposobem odżywiania naszych przodków. Czym posilali się neandertalczycy i dawni kuzyni współczesnych Homo sapiens? Według naszych wyobrażeń jedli wyłącznie to, co udało im się upolować, złowić albo zebrać. Tak zwaną dietę paleolityczną, czyli dietę łowców-zbieraczy, uważa się obecnie […]

Mózg śniącej osoby działa podobnie jak algorytm sztucznej inteligencji. Dlatego w marzeniach sennych doświadczamy rzeczy nielogicznych i fantastycznych. Marzenia senne pojawiają się podczas porządkowania i konsolidacji wspomnień w mózgu. Dlaczego jednak są przy tym takie dziwaczne? Dr Erik Hoel, neuronaukowiec z Uniwersytetu Tufts twierdzi, że nasz mózg jest „przetrenowany” (po angielsku „overfitting”). Swą koncepcję wyjaśnia […]

Centrum badawcze NOIRLab opublikowało trzy fotografie Jowisza w różnych zakresach fal świetlnych. Naukowcom udało się dojrzeć nowe szczegóły w od dawna budzącej ciekawość burzy zwanej Wielką Czerwoną Plamą i w jej mniejszej wersji, czyli Czerwonej Plamie Jr. Jowisz to jedna z najbardziej interesujących planet Układu Słonecznego. Gdyby nie jego potężna grawitacja, Ziemia (jak i inne […]

Perseverance prowadzi misję badawczą na terenie marsjańskiego krateru Jezero. NASA podała, że łazik dokonał już pierwszego ciekawego odkrycia. Natrafił na skały, które mogą zawierać nowe informacje o historii planety i istniejącym na niej kiedyś życiu. Przez ostatnie pięć tygodni Percy – jak pieszczotliwie nazywany jest łazik NASA – skupiał się głównie na wspieraniu i dokumentowaniu […]

Niepokojące wyniki przyniosło badanie, w którym stwierdzono, że grubość stratosfery zmniejszyła się o 400 metrów od 1980 roku. Wcześniej odnotowywano lokalne ubytki grubości stratosfery, ale dopiero teraz po raz pierwszy zbadano to zjawisko w skali globalnej. Naszą planetę otaczają warstwy gazów, które tworzą https://www.focus.pl/artykul/pol-wieku-polskich-obserwacji-zyciodajngo-tlenu. Dzięki niej istnieje życie, jakie znamy. Stratosfera jest drugą – licząc […]

Dzięki specjalnemu robotowi głębinowemu udającemu meduzę naukowcy zdołali nagrać kałamarnicę olbrzymią w trakcie polowania. Opublikowane w sieci wideo jest pierwszym, na którym zarejestrowano osobnika tego gatunku żyjącego w wodach Zatoki Meksykańskiej. Kałamarnica olbrzymia (Architeuthis dux) to – obok kałamarnicy kolosalnej (Mesonychoteuthis hamiltoni) – jeden z dwóch największych mięczaków na świecie. Ma dziesięć ramion, w tym dwa dłuższe […]

Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) próbuje uczynić życie astronautów trochę lżejszym. Jej nowy projekt ma na celu znalezienie materiałów, z których dałoby się szyć antybakteryjną bieliznę – czyli tę część stroju, której zdobywcy kosmosu nigdy nie mogą wyprać i którą muszą dzielić z innymi. Choć podróże kosmiczne są dla wielu szczytem marzeń, to przyziemne kłopoty docierają […]

Wszyscy kochamy milusińskie psy – takie, które uwielbiają się bawić, są wesołe i przyjacielskie. A jednak jeśli chodzi o bystrość umysłu, mogą ustępować mniej towarzyskim i bardziej marudnym czworonogom. Tak przynajmniej twierdzi dr Péter Pongrácz, zwierzęcy behawiorysta z uczelni Eötvös Loránd w Budapeszcie. Jak naukowiec to wykazał? Wpierw rozdał właścicielom psów kwestionariusze, a ich pupili […]

Po 9 latach od opuszczenia Układu Słonecznego sonda Voyager 1 nadal przesyła do NASA ciekawe dane. Tym razem odebrano szum międzygwiezdnej plazmy, podobny do dźwięków wydawanych przez padający deszcz. Pierwszy z dwóch bliźniaczych pojazdów Voyager jest zasilany przez radioizotopowy generator termoelektryczny. Ma w nim jeszcze wystarczająco dużo plutonu-238, by przesyłać dane na Ziemię przez kilka […]

Ponad pół roku po zabraniu 60 gramów gruntu z asteroidy Bennu i 5 latach od początku swej misji sonda NASA OSIRIS-REx skierowała się w drogę powrotną. Na Ziemię dotrze w 2023 r. Poznanie budowy Bennu oferuje naukowcom wgląd w początki naszego układu gwiezdnego, a także pomoże zapobiec ewentualnej apokalipsie. Uważa się, że szczególnie bogate w […]

Niezależnie od tego, jak zaawansowane technicznie cudo skonstruują inżynierowie, na Marsa powinni polecieć astronauci. To da ludzkości impuls podobny do tego, jaki przyniosło lądowanie na Księżycu – mówi Steve Jurczyk, odchodzący na emeryturę zastępca szefa NASA. Focus: Rozmawiamy po polsku czy po angielsku? Steve Jurczyk: Po angielsku. Sądziłam, że ma pan polskie korzenie. Mam, ale […]

Opisany na łamach „BMC Biology” gatunek ośmiornicy zwany Cesarzem Dumbo, po raz pierwszy został zaobserwowany w 2016 roku. Teraz naukowcom z Bonn udało się dokładnie przebadać osobnika tego gatunku. To pierwszy w historii przypadek, kiedy dokonano tego całkowicie nieinwazyjnie. Ośmiornica, której łacińska nazwa brzmi Grimpoteuthis imperator, wzięła swoją nazwę zwyczajową od płetw na głowie, które […]

Według analiz think tanku The Rhodium Group, Chiny w 2019 roku wyemitowały 14 gigaton dwutlenku węgla. To więcej niż wszystkie kraje Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). Na drugim miejscu znalazły się Stany Zjednoczone (11 proc.) a na trzecim Indie (6,6 proc.). W opisywanej tu analizie 27 państw Unii Europejskiej odpowiada za 6,4 proc. emisji […]

NASA ogłosiła pomysł zbudowania na niewidocznej z Ziemi stronie Księżyca największego radioteleskopu w historii. Ma on pomóc w badaniu najwcześniejszego okresu istnienia Wszechświata. Zgodnie z aktualną wiedzą o tempie rozszerzania się Wszechświata, jego wiek określamy na 13,8 mld lat. Okres kilkuset milionów lat po Wielkim Wybuchu, a przed powstaniem pierwszych gwiazd i galaktyk naukowcy nazywają […]

Choć osobniki z tego rodzaju osiągały nie więcej niż 60 centymetrów i były jednymi z najmniejszych dinozaurów, to miały sporą przewagę nad innymi. Nowe badania pokazują, że szuwuje mogły widzieć w całkowitych ciemnościach, a do tego miały wyjątkowo czuły słuch. Szuwuja (Shuvuuia), którego nazwa znaczy „pustynny ptak” (w języku mongolskim „shuvuu” to ptak) to rodzaj […]