Język baskijski jest uważany za jeden z najstarszych języków w Europie, o pochodzeniu którego nadal niewiele wiadomo. Najpewniej Baskowie pochodzą od starożytnego ludu Wasków, których uważano dotychczas za niepiśmiennych. Najnowsze odkrycie rzeźby ręki wykonanej z brązu obala ten pogląd. Mowa o tajemniczych inskrypcjach na niej wyrytych. W 2021 roku w Irulegi (północna Hiszpania) została odkryta […]

Internetowy język pełen hejtu i nienawiści może się intensyfikować na platformach społecznościowych wraz z rosnącą temperaturą. Badacze zbadali za pomocą sztucznej inteligencji 4 miliardy postów na Twitterze, aby określić, w jakich temperaturach przemoc słowna w sieci wzrasta, a w jakich utrzymuje się na najniższych poziomie. Na łamach The Lancet Planetary Health pojawiły się interesujące wyniki […]

Języki indoeuropejskie (do których należy również język polski) zostały zapoczątkowane przed 5 tysiącami lat w wyniku migracji społeczności ludzkich z Azji przez teren Bliskiego Wschodu i Kaukazu na obszar Europy. Na łamach Science ukazały się trzy artykuły naukowe, których współautorkami są polskie badaczki dr hab. Marta Krenz-Niedbała i dr Sylwia Łukasik z Wydziału Biologii UAM […]

Jak działa nasz mózg, kiedy komunikujemy w swoim języku? I jak to wygląda w przypadku różnych języków z całego świata? Neurobiolodzy przyjrzeli się, jakie obszary w mózgu są aktywowane podczas mówienia i słuchania w grupie osób, gdzie występuje 45 różnych języków z 12 różnych rodzin. W Nature Neuroscience opublikowano wyniki badań, które przeprowadzono na zróżnicowanej […]

Czy komputery potrafią rozumieć słowa tak jak człowiek? Naukowcy odkryli, że bardziej skomplikowane znaczeniowo frazy są do opanowania przez komputery poprzez maszynowe uczenie. Tym samym poznaliśmy sam proces, w jaki powstają słowa i asocjacje znaczeniowe – okazuje się, że nie zawsze chodzi o sam wyraz, ale z czym go dopasowujemy najczęściej. Naukowcy z UCLA, MIT […]

Australijscy naukowcy odkryli, że język Aborygenów zamieszkujących Terytorium Północne może być znakomitym narzędziem do komunikacji pomiędzy ludźmi i sztuczną inteligencją. Język Jingulu pomimo swojej prostoty syntaktycznej jest niezwykle bogatą w znaczenia mową. To on właśnie posłużył jako główne narzędzie do stworzenia języka komunikacji z AI. Język Jingulu jest mową tubylczej ludności Jinguli zamieszkującej Terytorium Północne […]

Znów obmówiłeś nową stażystkę. Rzuciłeś tuzin wiązanek złożonych z czterech wiadomych wyrazów, a marudzenie stało się twoją drugą naturą. Co tu kryć, nie masz powodu do dumy. Cytując jednak klasyka, „czasami człowiek musi, inaczej się udusi”. Niepokój, ból, smutek, zniechęcenie, napady paniki, fobie – to wszystko próbujemy z siebie wyrzucić za pomocą języka, który kulturalnym […]

W służbowych rozmowach wulgaryzmów jest najwyżej 3 proc., ale w prywatnych – ponad 13 proc. Klniemy sporo i mamy po temu wiele powodów, nawet fizjologicznych. Każdy, kto choć słyszał o aferze taśmowej, pamięta kwieciste metafory ministra spraw wewnętrznych (tę z kupą kamieni), niechcący dowiedział się też, jakie określenie męskiego członka preferuje szef banku centralnego. „O języku […]

Z nowego badania wynika, iż istnieją ukryte symptomy nadchodzącego rozstania – wygląda na to, że partnerzy zaczynają używać innego języka nawet na 3 miesiące przed podjęciem tej decyzji. Jest to pierwsze badanie, w którym sprawdzono, czy dane języka naturalnego mogą być w stanie przewidzieć rozstanie i jak długo trwają zmiany we wzorcach językowych ludzi. Pojedyncze […]

Trudne polskie słowa nie stanowią dla większości z nas przedmiotu codziennych dociekań – w natłoku zajęć rzadko miewamy czas, by zerknąć do słownika i sprawdzić znaczenie takiego czy innego wyrazu. Poszerzanie zasobu leksykalnego może się jednak okazać zajęciem niezwykle użytecznym… oraz po prostu ciekawym. Trudne polskie słowa: znaczenie  Trudne słowa przydają się nie tylko na […]

Według najnowszych ustaleń do listy objawów zakażenia koronawirusem dochodzi nietypowy wygląd języka. Na co powinniśmy zwracać uwagę? Nowe odkrycie naukowców zostało oficjalnie ogłoszone w tym tygodniu, jednak po raz pierwszy opublikowano je już kilka miesięcy temu w czasopiśmie “British Journal of Dermatology”. Badacze zauważyli, iż jeden na czterech przechodzących zakażenie koronawirusem pacjentów skarżył się na […]

Biblijny mit o stworzeniu kobiety z żebra Adama zapewne przyczynił się do traktowania języka kobiet jako mniej doskonałego. Wieki dominacji mężczyzn odcisnęły piętno również na polszczyźnie. W ostatnich dwóch dekadach jesteśmy jednak świadkami (i świadkiniami?) szeregu procesów zmian w naszej mowie, które mają na celu taką naprawę języka polskiego, aby bardziej sprawiedliwie oddawał różnorodność jego […]

Miauczenie kota to jeden z tych dźwięków, z jakimi jesteśmy oswajani od najwcześniejszego dzieciństwa – niezależnie od tego, czy w naszym domu rzeczywiście mieszka mały futrzak, czy też nie. Będąc kocim właścicielem, koniecznie należy się dowiedzieć, dlaczego nasz pupil miauczy, i co takie miauczenie najczęściej oznacza. Jak koty komunikują się z ludźmi i innymi kotami? […]

W czasach, gdy zachęca się ludzi do leczenia duszy poprzez szczere wyznania, młoda doktorantka z Australii uważa, że to samo odnieść powinno się do bydła. Po prostu musimy nauczyć się słuchać. Dość dobrze opanowała tę umiejętność pewna doktorantka z Australii i teraz przekonuje, że krowy chętnie rozmawiają ze sobą o emocjach. Każda swoim indywidualnym głosem. […]

Osoby szczere i otwarte, żeby wyrazić to, co czują, często uciekają się do przekleństw – wykazali naukowcy na łamach „Social Psychological and Personality Science”. Z jednej strony przeklinanie uważa się za łamanie zasad dobrego wychowania, a także zachowanie potencjalnie aspołeczne, nieżyczliwe i wrogie wobec innych ludzi. Z drugiej strony język z wykorzystaniem przekleństw wydaje się […]

Najnowsze badania pokazują, że jako dorośli możemy się uczyć podobnie jak dzieci, a nawet znacznie szybciej niż dzieci. Trzeba tylko otworzyć się na nowe techniki, a potem sięgnąć po swoje zasoby – mówi dr Bożena Pająk, lingwistka i główny ekspert od nauczania języków obcych w Duolingo. Krystyna Romanowska: Ile języków obcych pani zna? Bożena Pająk: […]

Język polski nie należy do najłatwiejszych. Ortografia, gramatyka, składnia – wszędzie czekają na nas pułapki. Listę tych, w które najczęściej wpadają internauci, przygotował serwis polszczyzna.pl we współpracy z nadwyraz.com. Nadwyraz.com, marka promująca poprawną polszczyznę i literaturę, we współpracy z serwisem Polszczyzna.pl, już po raz drugi postanowiła zbadać jakość języka ojczystego, którym posługują się internauci.  “Język jest wartością, naszym […]

Lepiej powiedzieć i napisać „osoba homoseksualna” niż „homoseksualista”, „osoba z niepełnosprawnością” niż „niepełnosprawna”, „seniorzy i seniorki” niż „staruszkowie” – to wskazania zawarte w poradniku dotyczącym języka niedyskryminującego, który opracowali językoznawcy z Uniwersytetu Warszawskiego. Mirosław Bańko, Jadwiga Linde-Usiekniewicz i Marek Łaziński wspólnie opracowali rekomendacje dotyczące języka niedyskryminującego. Dużo miejsca poświęcili feminatywom – czyli formom żeńskim. „Nie […]

Utrata kilogramów pomaga na zaburzenia snu właśnie dlatego, że język też chudnie. Tak twierdzą naukowcy widzący w nadmiernym jego otłuszczeniu źródło bezdechu czy chrapania. Choć ”grube” języki częściej można znaleźć u ludzi z nadwagą, to badacze z Pensylwanii twierdzą, że to nie jest sztywna reguła i szczupli też mogą z tego powodu dusić się w […]

Organizowany co roku plebiscyt PWN pokazuje, jak język polski wciąż się zmienia. W ubiegłym roku wygrały “XD” oraz “sztos”. Równie ciekawe jak sam wynik są komentarze jury. Głosowanie miało miejsce w internecie, a przez formularz zgłoszeniowy udział wzięło aż 10 tysięcy osób. Dodatkowo, jury postanowiło wyróżnić także trzy oryginalnie zbudowane słowa – „zwyklak”, „normik” oraz „mamadżer”. […]

Uniwersytet Warszawski rozstrzygnął plebiscyt Słowo roku 2017. „To tag naszej rzeczywistości społeczno-politycznej”. Jakie słowo nazywa miniony rok? – Słowo roku nie musi być słowem najczęstszym ani takim, które pojawiło się dopiero w tym roku, choć obie cechy są bardzo ważne. Chodzi o słowo i pojęcie (wydarzenie, przedmiot czy myśl), które skłonni jesteśmy traktować jako najważniejsze – czytamy na […]

Emotikon przedstawiający smutną kupę nie stanie się częścią powszechnego wyposażenia komunikatorów. Nie brzmi to jak poważna informacja prawda? A jednak w tle są bardzo ciekawe zjawiska pokazujące zmiany w komunikacji ludzi na całym świecie. Jest też ślad w… japońskiej mitologii. W 2018 roku Unicode Consortium, odpowiedzialne za to jakimi emotikonami (emoji) posługujemy się w komunikatorach, […]

Około 10 proc. uczniów ma trudności z przyswojeniem czytania i pisania, a u ponad 7 proc. dzieci występują zaburzenia językowe. Im wcześniej problem jest prawidłowo zidentyfikowany, tym skuteczniejsze będą działania profilaktyczne i terapeutyczne. Dysleksja rozwojowa i specyficzne zaburzenie językowe (Specific Language Impairment – SLI), dotyczące języka mówionego poważnie zmniejszają szanse edukacyjne dzieci – ostrzegają specjaliści z […]

Zacznijmy od ustaleń terminologicznych: nie posługujemy się określeniem „głuchoniemy” w stosunku do osoby z wada słuchu (nawet od urodzenia). Obecnie stosujemy w pedagogice określenia „słabo słyszący” lub „niesłyszący” (zależy to od stopnia ubytku słuchu i rozwoju językowego). Chciałabym obalić mit, że jeśli ktoś nie słyszy, to i od razu nie mówi. Takich osób jest naprawdę bardzo, […]