Mikroskopijne drgania w plazmie mogą uruchamiać reakcje łańcuchowe o kosmicznych wręcz skutkach. Brzmi jak scenariusz filmu science fiction? Otóż właśnie stało się to przedmiotem przełomowych badań, które mogą zmienić nasze rozumienie fundamentalnych procesów fizycznych. Zespół południowokoreańskich naukowców dokonał czegoś, co od dziesięcioleci spędzało sen z powiek fizykom na całym świecie. Po raz pierwszy w historii […]

Czerwony muł to jeden z tych przemysłowych problemów, o których większość z nas wolałaby nie myśleć. Miliony ton tego żrącego odpadu z produkcji aluminium zalegają na składowiskach na całym świecie, stanowiąc ciche, ale poważne zagrożenie dla środowiska. Przez dziesięciolecia przemysł aluminiowy zmagał się z tym kłopotliwym dziedzictwem, czylimateriałem zbyt niebezpiecznym do składowania i zbyt kosztownym […]

Archeolodzy odkryli w Egipcie ciasto, które ma ponad 4000 lat. To dwa płaskie placki z pszenicy przekładane mlekiem, miodem i sezamem. Jak to możliwe, że przetrwały aż do dziś? Sekret tej niezwykłej trwałości kryje się w zaawansowanej jak na owe czasy metodzie konserwacji. Księga Rekordów Guinnessa oficjalnie uznała ten wypiek za najstarsze znane ciasto na […]

Wyobraźcie sobie, że największe śródlądowe morze świata po prostu znika. To nie scenariusz filmu katastroficznego, tylko rzeczywistość, która rozgrywa się na naszych oczach. Morze Kaspijskie, gigantyczny akwen porównywalny wielkością do Niemiec, kurczy się w tempie, które przeraża nawet naukowców. Kiedyś tętniące życiem wybrzeże zamienia się w pustynny krajobraz. Miejscami woda cofnęła się już o ponad […]

Grafen od lat zachwyca naukowców swoim potencjałem. Ten niezwykle cienki i wytrzymały materiał z atomów węgla ma jednak pewien paradoksalny problem – jest zbyt doskonały. Właśnie to może ograniczać jego praktyczne zastosowania. Okazuje się, że rozwiązanie tego problemu przyszło z zupełnie nieoczekiwanej strony. Zamiast dążyć do idealnej struktury, badacze postanowili celowo wprowadzić do grafenu niedoskonałości. […]

Czy historia Ziemi może podlegać matematycznym regułom? Okazuje się, że geologiczna przeszłość naszej planety wcale nie jest tak chaotyczna, jak mogłoby się wydawać. Nowe badania sugerują, że nawet najbardziej dramatyczne wydarzenia – od masowych wymierań po nagłe eksplozje ewolucyjne – układają się w zaskakująco regularne wzorce. Międzynarodowy zespół badaczy dokonał niezwykłego odkrycia. Granice między epokami […]

Choć człowiek zbadał już powierzchnię Księżyca i Marsa, to wciąż niewiele wiemy o tym, co kryje się pod naszymi stopami. Jądro Ziemi, ukryte na głębokości ponad 5000 kilometrów, pozostaje jednym z najbardziej niedostępnych i zagadkowych obszarów planety. Najnowsze badania pokazują jednak, że krok po kroku zaczynamy odkrywać jego sekrety. Jądro odgrywa kluczową rolę w historii […]

Stepy Zachodniego Kazachstanu przez wieki skrywały tajemnicę, która dopiero teraz ujrzała światło dzienne. Co kryje się pod tymi ziemiami i dlaczego archeolodzy na całym świecie nagle zwrócili uwagę w stronę tego regionu? Odkrycie około 150 starożytnych kurhanów w położonej na zachodzie prowincji to coś więcej niż kolejne znalezisko archeologiczne. To potencjalna rewizja naszej wiedzy o […]

Gdzieś pod dnem Morza Północnego, ukryty pod setkami metrów osadów, czekał przez dziesiątki milionów lat na swoje odkrycie. Tajemnicza struktura geologiczna, która od początku dzieliła środowisko naukowe, w końcu doczekała się jednoznacznego wyjaśnienia. Okazuje się, że to niezwykle rzadki ślad kosmicznej katastrofy, który przetrwał w zaskakująco dobrym stanie. Przez ponad dwie dekady krater Silverpit stanowił […]

Czy da się zmierzyć to, co niewidzialne? Na początku XX wieku pewien lekarz postanowił sprawdzić, czy ludzka dusza ma fizyczną masę. Jego metodologia budziła wątpliwości już w momencie publikacji, a dziś uznajemy ją za kuriozalną. Mimo to historia ta wciąż fascynuje i skłania do refleksji nad granicami nauki. W 1907 roku doktor Duncan MacDougall z […]

Czy zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego obecność kota działa na ciebie tak kojąco? To nie tylko subiektywne odczucie, ponieważ najnowsze badania naukowe rzucają nowe światło na szczególną relację między ludźmi a tymi fascynującymi zwierzętami. Okazuje się, że mruczący pupil na naszych kolanach może wywoływać w ludzkim mózgu konkretne reakcje chemiczne. Co ciekawe, mechanizm ten działa w […]

Gdy w 2019 roku rozpoczęto budowę lotniska Felipe Ángeles na północ od Mexico City, nikt nie spodziewał się, że ziemia kryje tak niezwykłą tajemnicę. Zamiast rutynowych prac budowlanych, archeolodzy natrafili na coś, co przerosło najśmielsze oczekiwania – prawdziwe prehistoryczne cmentarzysko gigantów. Przez trzy lata wydobywano kolejne szczątki, a skala znaleziska zaczęła przypominać scenę z filmu. […]

Czasami wydaje się, że fizyka osiągnęła już swoje granice, a kolejne przełomy to tylko kwestia dopracowywania szczegółów. Tymczasem z laboratoriów Uniwersytetu Tokijskiego docierają informacje, które mogą zmienić nasze postrzeganie fundamentalnych praw natury. Zespół badawczy dokonał tam niezwykłego eksperymentu z kwantowym ściskaniem ruchu nanocząstki, pokonując bariery uznawane dotąd za nieprzekraczalne. Wyniki tych badań, opublikowane w prestiżowym […]

Jedno badanie może zmienić wszystko, co wydawało nam się oczywiste na temat ludzkiej historii. Najnowsze analizy genetyczne rzucają zupełnie nowe światło na jedną z najważniejszych zagadek europejskiej przeszłości, czyli tajemnicę słowiańskiej ekspansji. Okazuje się, że dotychczasowe wyobrażenia o tym procesie mogły być mocno niepełne. Międzynarodowy zespół naukowców postanowił przyjrzeć się tej kwestii z nieoczekiwanej perspektywy. […]

Astronomowie w końcu rozwikłali jedną z najbardziej uporczywych zagadek współczesnego wszechświata. Przez półtorej dekady naukowcy głowili się, dlaczego odległy blazar PKS 1424+240 emituje tak intensywne promieniowanie gamma i potężne strumienie neutrin, podczas gdy jego dżet radiowy zdaje się poruszać zaskakująco powoli. Odpowiedź przyniosły dopiero wieloletnie, precyzyjne obserwacje. Rekonstrukcja ujawniła strukturę przywodzącą na myśl słynne Oko […]

W czasach, gdy wydaje się, że wiemy już wszystko o ziemskiej faunie, Himalaje regularnie dostarczają nam dowodów na to, jak bardzo się mylimy. Ostatnie takie zaskoczenie przyszło z indyjskiego stanu Arunachal Pradesh, gdzie udało się uchwycić na zdjęciu manula stepowego. Ukryta na ekstremalnej wysokości fotopułapka zarejestrowała obraz, który każe na nowo spojrzeć na rozmieszczenie dzikich […]

W piwnicy starego uniwersytetu ktoś znajduje dwie zakurzone butelki sprzed 130 lat. W środku widać biały proszek. Brzmi jak początek kiepskiego thrillera? A jednak to prawdziwa historia, która właśnie rzuciła nowe światło na historię przemysłu mleczarskiego w Danii. Cała historia zaczyna się na Uniwersytecie Kopenhaskim, gdzie badacze postanowili przyjrzeć się znalezisku, które większość osób uznałaby […]

Wyobraźcie sobie kolonię na Księżycu, gdzie astronauci po ciężkim dniu pracy sięgają po filiżankę świeżo zaparzonej herbaty. Brzmi jak scenariusz science fiction? Okazuje się, że ta wizja może być bliższa realizacji, niż się wydaje, dzięki niezwykłemu eksperymentowi przeprowadzonemu przez badaczy z Uniwersytetu w Kent. Zespół naukowców udowodnił, że uprawa herbaty w symulowanej glebie księżycowej jest […]

Opis płynący ze Stanów Zjednoczonych brzmi niczym broń rodem z Gwiezdnych Wojen, choć występują też pewne różnice. Najważniejszą z nich jest to, iż fizycy z MIT mają w planach poszukiwanie cząstek widmo. Te, znane po prostu jako neutrina, są jednymi z najbardziej fascynujących i zarazem frustrujących obiektów we współczesnej fizyce. Tryliony tych cząstek przelatują przez […]

Orki zamieniły spokojne wody Atlantyku w pole bitwy. U wybrzeży Hiszpanii i Portugalii coraz częściej dochodzi do dramatycznych starć tych inteligentnych ssaków z żaglówkami i jachtami. To zjawisko, obserwowane od kilku lat, powróciło z nową siłą tego lata i ponownie stawia pytania o to, dlaczego orki atakują ludzkie łodzie. Orki iberyjskie – krytycznie zagrożona populacja […]

Co by było, gdybyśmy mogli przetwarzać plastikowe odpady bez konieczności ich uprzedniego sortowania? Naukowcy z Northwestern University pracują nad rozwiązaniem, które brzmi niemal zbyt dobrze, aby było prawdziwe. Ich najnowsze odkrycie może znacząco uprościć jeden z najbardziej kłopotliwych procesów w gospodarce odpadami. Badacze opracowali metodę wykorzystującą tani katalizator na bazie niklu, który radzi sobie z […]

Wyobraźcie sobie komputer kwantowy mieszczący się na biurku, działający z niezawodnością dzisiejszego laptopa. Brzmi jak science fiction? Przez lata rzeczywiście tak było, głównie z powodu jednego fundamentalnego problemu — jak zmusić kwantowe bity do rozmawiania ze sobą na większe odległości. Australijskim naukowcom prawdopodobnie udało się znaleźć rozwiązanie tego kluczowego wyzwania. Zespół z University of New […]

Gdzieś u podnóża najsłynniejszej góry Japonii kryje się miejsce, które zdaje się przeczyć prawom natury. Gdy letnie słońce praży niemiłosiernie, a termometry wskazują ponad 30 stopni Celsjusza, można zejść pod ziemię i znaleźć się w zupełnie innym świecie: zimnym, mrocznym i magicznie pięknym. To nie jest zwykła jaskinia turystyczna. To geologiczny fenomen, który powstał w […]

Göbeklitepe to bez wątpienia jedno z najważniejszych stanowisk w historii archeologii. Informacje zebrane w czasie jego eksploracji od lat zmuszają nas do rewidowania dotychczasowej wiedzy o początkach cywilizacji. Nie inaczej było tym razem, ponieważ dostarczyło niezwykłego odkrycia. Chodzi o znalezisko, które może rzucić nowe światło na to, jak wyglądały najwcześniejsze przejawy ludzkiej duchowości. Podczas prac […]