Kazimierz Smogorzewski był jedynym Polakiem, który przeprowadził wywiad z Hitlerem. Nie uznał tego za zawodowy sukces. Grudzień 1934 r., Berlin. Kazimierz Smogorzewski, korespondent „Gazety Polskiej” w stolicy III Rzeszy, odbiera telefon z warszawskiej redakcji. Naczelny Bogusław Miedziński przekazuje mu krótką wiadomość: trzeba przeprowadzić wywiad z kanclerzem Adolfem Hitlerem. Okazją ma być pierwsza rocznica podpisania deklaracji o niestosowaniu przemocy między […]

Choć Johann Wilhelm Trollmann był mistrzem Niemiec, ostatnią walkę stoczył w obozie koncentracyjnym. Przez lata nikt o nim nie pamiętał. Tylko dlatego, że był Cyganem. Do dziś nie udało się ustalić, kiedy i w jaki sposób zginął Johann Wilhelm Trollmann. Angielskie źródła twierdzą, że zakończył życie 9 lutego 1943 roku, niemieckie zaś, że stało się to w marcu, ale […]

Na wałbrzyskim wzgórzu znajdują się pozostałości mauzoleum poświęconego bohaterom III Rzeszy. Czarny ekran, w tle mroczna muzyka. Pojawiają się białe litery: „Po I wojnie światowej w Niemczech zbudowano setki pomników ku czci poległych żołnierzy. W latach 30. XX wieku stały się częścią nazistowskiej ideologii III Rzeszy. Kult poległego bohatera utożsamiał agresję, ślepą dyscyplinę i gotowość na […]

III Rzesza nie rzuciłaby Europy na kolana, gdyby nie… Szwecja. Czy najlepszym sojusznikiem Hitlera nie był Stalin? Przecież dzięki tajnej współpracy z ZSRR w latach 20. XX w. pancerne wojska Niemiec odbudowały swoją potęgę militarną! Ładnie to brzmi, zwłaszcza po latach cenzurowania informacji o współpracy Związku Radzieckiego i Niemiec. Nie ma to jednak wiele wspólnego […]

W bajkach dobro z reguły zwycięża. W historii jest odwrotnie. Od dzieciństwa lubimy bajki, ale żeby w nie wierzyć?! A jednak. Oto mamy opis ułana, który biegnie do okopu, „pobrzękując szabelką”. Ile w tym prawdy? Tyle, co w bajce o Czerwonym Kapturku. Ułan nie nosił szabli na rapciach przy pasku. Szabla był troczona pod siodłem. […]

Ufał przepowiedniom czy tylko cynicznie wykorzystywał astrologów i jasnowidzów do swoich celów? Historycy sprzeczają się o to, jaki był prawdziwy stosunek Hitlera do magii Był iluzjonistą, astrologiem i jasnowidzem. Występował w teatrach w Europie, na Bliskim Wschodzie i w USA. Dorobił się ogromnej fortuny. Zbudował w Berlinie Pałac Okultyzmu – ze ścianami wykładanymi złotem, przyozdobiony […]

Przekazywana z reki do reki płonąca pochodnia pokonuje setki kilometrów, zanim dotrze do celu – olimpijskiego znicza. Wbrew powszechnej opinii to nie Grecy, a niemieccy naziści wymyślili ogniową sztafetę. Cały czas modliłem się, żeby nie zgasła. Do dziś mam gęsią skórkę, gdy o tym pomyślę!” – tak Philip Barker, brytyjski historyk olimpizmu, wspomina swój bieg […]

Ostatecznym etapem zagłady Warszawy miało być nie jej zniszczenie po powstaniu warszawskim, lecz uczynienie z miasta twierdzy, która zatrzyma pochód Armii Czerwonej. Przeszkodziła temu… choroba Hitlera i tchórzostwo jego podwładnych Przez ponad 60 lat leżał w amerykańskich archiwach. Tamtejszym historykom pewnie nie wydawał się ciekawy. Ot, plan wschodnioeuropejskiej stolicy z zaznaczonymi punktami. Nosił wprawdzie dopisek […]

Claus Schenk von Stauffenberg nie był pierwszym członkiem niemieckich sił zbrojnych, który próbował zabić führera. Historycy doliczyli się kilkudziesięciu takich prób podjętych przez żołnierzy Wehrmachtu Bóg obiecał Abrahamowi, że oszczędzi Sodomę, jeśli znajdzie się w niej chociaż dziesięciu sprawiedliwych. Mam nadzieję, że oszczędzi Niemcy ze względu na to, co my staraliśmy się zrobić – powiedział […]

„Malarz austriacki, realista, autor sielankowych pejzaży i akwarel przedstawiających widoki Wiednia” – gdyby egzaminatorzy wiedeńskiej Akademii Sztuk Pięknych podjęli inną decyzję, tak mogłaby brzmieć nota w encyklopediach dotycząca Adolfa Hitlera Niestety, teksty na jego temat są dłuższe i raczej nie zawierają wzmianek o ambicjach artystycznych. Wiedza o nich nie stanowiła tajemnicy, ale sprowadzała się do […]

Podczas II wojny światowej Amerykanie wykorzystywali narzecza Indian do kodowania wojskowych rozkazów. Niemcy i Japończycy mogli tylko bezradnie rozkładać ręce Pod koniec I wojny światowej na froncie francuskim czternastu Indian Czoktawów (ang. Choctaw) z amerykańskiej 36. Dywizji miało pełne ręce roboty, choć jedynym ich zadaniem było rozmawianie przez telefon w ich własnym języku. Do tej […]

3 września 1939 roku z berlińskiego Anhalter Bahnhof ruszył w kierunku Polski pociąg specjalny przywódcy Trzeciej Rzeszy. Na kolejne tygodnie został domem i jego pierwszą ruchomą Kwaterą Główną. Adolf Hitler nie do końca ufał samolotom. Jeśli już wchodził na pokład, wybierał raczej maszyny ze stałym podwoziem. Te z chowanym mogły sprawić fatalną niespodziankę. Walter Schellenberg, […]

Lwowski złodziej Leopold Socha stał się w pełni człowiekiem dopiero wtedy, gdy zaczął ratować życie innym ludziom. Właśnie powstaje o nim film Kochała go bardzo. Miłością pełną zaufania i nadziei. Tak jak kochać potrafi siedmioletnie dziecko. Dziecko czasów wojny. Niby wciąż jeszcze małe, ale już rozumiejące nad miarę. „Bez niego byśmy nie przeżyli. Socha był […]

17 lipca 1942 roku niemiecka świetnie wyposażona i wyszkolona 6. Armia pod dowództwem Friedricha Paulusa przystąpiła do ataku na jedno z trzech największych miast ZSRR – Stalingrad. Rozpoczęła się jedna z największych operacji wojskowych II wojny światowej, a być może najbardziej znacząca bitwa XX wieku. To co wydawało się Hitlerowi prostym zadaniem, w praktyce okazało […]

Z Michałem Otorowskim, historykiem kultury, o tym, czy Trzecią Rzeszą sterowała okultystyczna międzynarodówka, która chciała nadejścia brunatnego wodza i czy nazizm mógł mieć swoje ezoteryczne źródła, a także kto w Berlinie tak naprawdę wierzył w nadprzyrodzone moce – rozmawia Tomasz Diatłowicki Ezoteryczne źródła nazizmu to modny temat wśród ludzi zainteresowanych historią III Rzeszy, ale ignorowany […]

Zawsze jednostki decydowały o biegu historii, a masy stanowiły jedynie niezbędny, zwykle najbardziej poszkodowany, wkład w ich dzieło. Ale dlaczego akurat w XX wieku nastąpił taki „wysyp” tytanów? Nasza cywilizacja wyglądałaby inaczej, gdyby nie Aleksander Wielki, Czyngis-chan, Napoleon Bonaparte czy królowa Wiktoria (tę postać dodałem, aby zachować tak modną obecnie zasadę parytetu w polityce). Nigdy […]

Historia dowodzi, że najgroźniejszym wrogiem premierów i prezydentów byli… szefowie podległych im tajnych służb Stalin zdawał sobie z tego sprawę i dlatego sprawował dyktatorską władzę przez blisko trzydzieści lat. Świadomość zagrożenia kazała mu co pewien czas likwidować dowódców tajnych służb. Dwaj pierwsi szefowie bolszewickiej policji politycznej Feliks Dzierżyński i Wiaczesław Mienżynski zmarli w okolicznościach, które […]

Ci, którzy z nazwiskiem Hitler kojarzą wyłącznie wodza III Rzeszy, będą zaskoczeni. Hitler, tyle że William, był żołnierzem amerykańskiej armii. Status bohatera osiągnął wyjątkowo pokrętną drogą: od kochanego bratanka Führera do… renegata Witamy w armii, panie Hitler, nazywam się Hess – oficer amerykańskiej służby rekrutacyjnej podał rękę wstępującemu do marynarki wojennej 33-letniemu mężczyźnie. Czy takie […]

Z prof. Włodzimierzem Borodziejem, znawcą problematyki II wojny światowej, rozmawia Artur Górski Czy słusznie uważamy się za naród, który nie splamił się – przynajmniej na szerszą skalę – kolaboracją z hitlerowskim okupantem? Tak, jak choćby Francuzi… Jak najbardziej słusznie, jednak musimy pamiętać, że Niemcom nie zależało na kolaboracji z Polakami. Przecież, pozyskując Polaków, ułatwiliby sobie […]

Polskiego Quislinga nie mieliśmy głównie dzięki… Hitlerowi. Ale były listy, rozmowy i tajne operacje, które mogły to zmienić. Byli też kandydaci do tej roli Pokolenie Kolumbów „cywilizujące” u boku Waffen SS ziemie radzieckie. Byli więźniowie uwijający się przy nowych Tygrysach, stojących na straży Trzeciej Rzeszy. Takie „krzepiące” zdjęcia oglądalibyśmy w dzisiejszych podręcznikach historii, gdyby nie […]

Młodzież była oczkiem w głowie Hitlera. Oczywiście ta ideologicznie słuszna, czyli z Hitlerjugend. Szczególną rolę Führer wyznaczył dziewczętom – miały mobilizować nie tylko do wojennego czynu, ale i prokreacji Adolf Hitler zawsze lubił otaczać się młodzieżą. Zachowały się setki zdjęć Führera wśród młodych ludzi, zasłuchanych w słowa swego przywódcy. Dla młodzieży Hitler przewidział specjalną rolę […]

Plan porwania i ewentualnego zgładzenia papieża Piusa XII oraz splądrowania Watykanu, uknuty przez Adolfa Hitlera po tym, jak włoski dyktator Benito Mussolini został odsunięty od władzy, istniał naprawdę. Przeciwni planom porwania niemieccy dygnitarze w Rzymie ostrzegli papieża, że albo będzie milczał, albo krytykując politykę Hitlera – przypieczętuje swój los Generał Wolff był wściekły, jak mi […]

Co łączy swastykę, czapkę frygijską, łuki triumfalne w Rzymie i plakat Alfreda Leete’a „Twój kraj potrzebuje Ciebie”? To proste: ich propagandowa funkcja Propaganda nie jest wynalazkiem współczesności. W miejscach takich jak egipski Karnak czy Stonehenge odbywały się rozmaite uroczystości ku czci elit, mające odpowiedni wpływ na ówczesnych maluczkich. Wędrówka słońca po niebie, kataklizmy i cykle […]

Zbliża się nadzwyczaj interesujący czas, gdy archiwa zaczną ujawniać dokumenty zamknięte tam kilkadziesiąt lat temu. Największe tajemnice światowej polityki wyjdą na światło dzienne, odkrywając niezwykłe mechanizmy minionego wieku. Na przykład za kilka lat Anglicy poznają nazwiska polityków, którzy w 1941 roku chcieli zawrzeć pokój z Hitlerem i zaprosili jego wysłannika Rudolfa Hessa do Szkocji, aby […]