Czy nasza wiedza o prehistorii jest kompletna? Co jeśli dziesiątki tysięcy lat przed Sumerami czy Egipcjanami istniała zaawansowana kultura, która zniknęła, zostawiając po sobie tylko kamienne przesłanie? Matthew LaCroix jest przekonany, że natrafił na ślad takiej właśnie zapomnianej cywilizacji. Jego teza brzmi nieprawdopodobnie: między 38 a 40 tysięcy lat temu miała istnieć globalna kultura, która […]

Przez pokolenia snuto w Irlandii mroczne historie. Mówiło się o zaklętych łąkach i dziwnych światłach tańczących nad starożytnymi ruinami. Opowiadano o miejscach, w których chowano zmarłych, którym nie dane było zaznać chrztu. Dla większości były to tylko straszne bajki na dobranoc i folklor bez pokrycia w rzeczywistości. Okazuje się, że w tych pozornie fantastycznych przekazach […]

Gdy patrzymy na powietrze w pokoju, widzimy spokój. W rzeczywistości miliardy cząsteczek tłuką się o siebie w ruchu, którego nie da się śledzić. Właśnie dlatego fizyka od ponad wieku opiera się na opisie statystycznym: zamiast pytać, gdzie jest każda cząsteczka, pytamy o prawdopodobieństwa stanów całego układu. Tę rolę pełni rozkład Boltzmanna – narzędzie tak podstawowe, […]

Gdy ponad czterdzieści lat temu sondy Voyager wyruszały w swą podróż, mało kto spodziewał się, że wciąż będą działać w trzeciej dekadzie XXI wieku. Tymczasem Voyager 1, jako najdalszy obiekt wysłany ręką człowieka, przemierza przestrzeń międzygwiezdną, oddalony od Ziemi o ponad 25 miliardów kilometrów. Sygnał radiowy potrzebuje teraz niemal doby, aby dotrzeć od sondy do […]

W laboratorium na Ziemi leży skała, która przebyła kosmiczną drogę bez rakiety, osłon termicznych i planu lotu. To meteoryt NWA 7034, znany szerzej jako Black Beauty – jeden z najcenniejszych fragmentów Marsa, jakie kiedykolwiek trafiły w ludzkie ręce. Nie tylko dlatego, że jest marsjański. Takich meteorytów znamy kilkaset. Black Beauty wyróżnia się czymś innym: jest […]

Dziś trudno to sobie uświadomić, ale przez dużą część XX wieku ołów był w USA niemal wszechobecny. Unosił się w powietrzu, osiadał na ziemi i na parapetach, mieszał się z kurzem w domach, trafiał do organizmu z wodą, jedzeniem i każdym wdechem przy ruchliwej ulicy. Dla całych roczników była to codzienność tak oczywista, że przez […]

Trzęsienie ziemi u wybrzeży Japonii z marca 2011 roku na długo pozostanie w pamięci mieszkańców całego świata. Nie tylko ze względu na magnitudę 9,1, która plasuje je wśród czterech najsilniejszych zarejestrowanych w historii, ale przede wszystkim z powodu niszczycielskiego tsunami i katastrofy w Fukushimie. Przez ponad dekadę geolodzy głowili się nad jedną zagadką: dlaczego to […]

Jak przekonali się niedawno nasi archeolodzy, pod warstwą ściółki i korzeni może drzemać wyjątkowo intrygująca opowieść: o intensywnej, wielowiekowej działalności, która przez długi czas pozostawała niewidoczna dla badaczy. Dopiero nowoczesna technologia pozwoliła ją dostrzec, odsłaniając zaskakujący obraz przeszłości. Chodzi o setki tysięcy tzw. mielerzy. Węgiel drzewny napędzał przedprzemysłową Polskę Dziś węgiel drzewny może kojarzyć się […]

Głęboko pod taflą Morza Jońskiego, u wybrzeży apulijskiego Gallipoli, spoczywa milczący świadek starożytnej globalizacji. To wrak statku, który zatonął, gdy Cesarstwo Rzymskie sięgało szczytu potęgi. Jego odkrycie nie byłoby możliwe bez nowoczesnej technologii, która pozwala zaglądać w miejsca niedostępne dla nurków. Co tak cennego wiózł ten statek i czego możemy się dzięki niemu dowiedzieć o […]

Prehistoryczna Europa często jawi się jako mozaika odizolowanych grup, skupionych wyłącznie na codziennej walce o przetrwanie. Tymczasem pewne znalezisko z terenów dzisiejszych Niemiec sugeruje, że obraz ten może być zbyt uproszczony. Okazuje się, iż tysiące lat temu mogły istnieć między społecznościami głębsze więzi, wykraczające daleko poza zwykłą wymianę towarów. W sercu Europy Środkowej archeolodzy natrafili […]

Grupa POSCO, oficjalnie podpisał porozumienie z amerykańskim startupem Persona AI, aby wprowadzić roboty humanoidalne bezpośrednio na hale produkcyjne. To nie są już tylko laboratoryjne testy zwinności – mówimy o maszynach, które ramię w ramię z ludźmi będą obsługiwać gigantyczne stalowe zwoje ważące od 20 do nawet 40 ton. Celem jest „fizyczne AI”, które ma przejąć […]

Kilka kamieni pokrytych zadrapaniami może czasem zmienić nasze rozumienie całej epoki. Dokładnie tak stało się podczas wykopalisk ratunkowych w jednej z tureckich twierdz, gdzie naukowcy trafili na zapis wydarzeń sprzed niemal trzech tysiącleci. Odkryte tam trzy tabliczki pokryte pismem klinowym to coś więcej niż suchy zapis. To szczegółowa relacja z militarnej kampanii prowadzonej przez władcę […]

Podczas gdy większość humanoidów wciąż porusza się z gracją lekko zardzewiałego spacerowicza, najnowsze dzieło szanghajskiego startupu MirrorMe Technology – Bolt – udowodniło, że maszyny na dwóch nogach potrafią już biegać szybciej niż przeciętny amator joggingu. Bolt osiągnął oszałamiającą prędkość 10 metrów na sekundę (36 km/h) w testach terenowych, stając się tym samym najszybszym robotem humanoidalnym […]

W świecie, w którym supersamochody coraz częściej brzmią jak futurystyczny odkurzacz, a kolejne marki ogłaszają elektryfikację jako punkt honoru, De Tomaso robi ruch w przeciwnym kierunku. Pokazało właśnie serce P900 – torowego hipersamochodu, który ma być bardziej mechaniką w stanie czystym niż technologiczno-ekologiczną deklaracją. A serce jest tu kluczowe: wolnossące, 6,2-litrowe V12, kręcące się do […]

Obecnie sektor robotyki humanoidalnej przechodzi z fazy efektownych, laboratoryjnych pokazów i szumnych obietnic do twardej, przemysłowej rzeczywistości. Chińska firma Dobot ogłosiła wysłanie trzeciej partii swoich pełnowymiarowych robotów Atom, co oficjalnie otwiera etap masowej produkcji i dostaw zaplanowanych na ten rok. To nie są już tylko maszyny pokazowe – roboty Atom trafiają bezpośrednio na linie produkcyjne […]

Skąd właściwie mogło wziąć się życie na Ziemi? To pytanie wraca przy każdym odkryciu, które sugeruje, że chemia podstawowych klocków nie jest w kosmosie rzadkością. W ostatnich miesiącach dyskusję podgrzał niezwykły gość: 3I/ATLAS, trzeci w historii potwierdzony obiekt międzygwiezdny, który przeleciał przez Układ Słoneczny. Został odkryty w 2025 roku przez sieć teleskopów ATLAS, a w […]

W bibliotekach i archiwach wciąż leżą historie, które wyglądają jak zaginione rozdziały nauki – tylko że zapisane atramentem, zdrapane nożem i przykryte kolejnym tekstem. Jedna z takich historii właśnie wróciła do obiegu dzięki połączeniu średniowiecznej oszczędności i technologii, której zwykle używa się do badania materiałów w fizyce wysokich energii. W starym kodeksie, przez wieki traktowanym […]

Głęboko pod powierzchnią australijskiego Terytorium Północnego skrywa się geologiczna zagadka, która przez dekady pozostawała niewidoczna. Naukowcom udało się właśnie zmapować niezwykłą strukturę magnetyczną, a jej kontur – co jest najbardziej zaskakujące – zdaje się odzwierciedlać kształt całego kontynentu. To jedna z tych historii, w których nowe odkrycie nie wynika z wejścia w teren z łopatą, […]

Co się stanie, gdy okaże się, że natura ukrywała przed nami swoje magnetyczne sekrety? Świat fizyki materiałowej właśnie doznał szoku, a to dopiero początek fascynującej, choć niepewnej drogi. Naukowcy natrafili na coś, co może wymagać od nas przewartościowania podstawowej wiedzy o magnetyzmie. Nie chodzi tu o efektowne, ale kruche twory laboratoryjne. Mowa o substancjach, które […]

Miejsce spoczynku Ivarra bez Kości, będącego synem Ragnara Lodbroka od wieków stanowił jedną z większych nierozwiązanych zagadek historii. Ten wikiński wódz, który w IX stuleciu siał postrach wśród anglosaskich królestw, zniknął z kart dziejów równie tajemniczo, jak się na nich pojawił. Średniowieczne sagi wspominają o jego pochówku, lecz przez ponad tysiąc lat nikt nie potrafił […]

Sejsmolodzy od dawna zakładali, że potężne wstrząsy tektoniczne nawiedzają dany region w regularnych, wielowiekowych odstępach. Wydarzenia z lipca 2025 roku u wybrzeży Kamczatki zmusiły ich do zweryfikowania tego przekonania. W miejscu, gdzie w 1952 roku odnotowano jedno z najsilniejszych trzęsień ziemi w historii, doszło do kolejnego kataklizmu. Interwał między nimi okazał się zaskakująco krótki, stanowiąc […]

Przez ponad sześć dekad nietypowe szczątki odkryte w jednej z włoskich jaskiń stanowiły nierozwiązaną zagadkę dla świata nauki. Dwie osoby spoczywały w czułym uścisku, a jedna z nich miała wyraźne deformacje szkieletu. Kim byli ci ludzie i co stało za ich niezwykłym wyglądem? Dopiero najnowsze analizy genetyczne pozwoliły rozwikłać tajemnicę sprzed 12 tysięcy lat. Okazało […]

Przyzwyczailiśmy się już do tego, że w inżynierii materiały mają zazwyczaj swoje ściśle określone role – guma jest elastyczna, stal sztywna, a plastik znajduje się gdzieś pomiędzy. Jeśli potrzebujemy urządzenia o innych właściwościach, musimy je zbudować od nowa z innych surowców. Inżynierowie mechanicy z Duke University postanowili jednak rzucić wyzwanie tej statycznej naturze przedmiotów, tworząc […]

Wykopaliska prowadzone w ostatnim czasie w Hiszpanii – poprzedzające budowę szpitala w Kordobie – odsłoniły pewną dość niepozorną kość. Okazało się, że to najprawdopodobniej przełomowy dowód na to, jak funkcjonowała jedna z najbardziej legendarnych armii starożytności. Bo choć o słoniach bojowych Hannibala uczymy się w szkole, dotąd były one dla nas właściwie mitem. Istniały jedynie […]