Aleksander Wielki rozpala wyobraźnię już od dwudziestu czterech wieków. Choć stworzone przez niego imperium rozpadło się wkrótce po jego śmierci, największy zdobywca w dziejach zachował władzę nad umysłami i sercami milionów i  pozostaje najbardziej rozpoznawalną postacią starożytności. Krótki, zaledwie trzydziestotrzyletni żywot Macedończyka był nieustannym pasmem niezwykłych przygód. Paradoksalnie nie skończyły się one bynajmniej po zgonie  […]

Istnieje porzekadło, że są dwie rzeczy, których nie powinno się oglądać podczas procesu tworzenia – polityki i kiełbasy – my łamiemy zakaz i sprawdzamy z czego powstają mięsne przysmaki. Na ulicach Włoch można spotkać stoiska, na których sprzedaje się kanapki z porchettą. To pieczona w ogniu wieprzowina z dodatkiem rozmarynu, czosnku i kopru włoskiego. Porchettę […]

Największe przedsięwzięcia Leonarda da Vinci zakończyły się totalną klapą. Na szczęście mistrz realizował też poboczne projekty, które zapewniły mu miano jednego z najgenialniejszych ludzi w historii Upalnego lata 1451 r. Piero Fruosino di Antonio da Vinci – zamożny florencki notariusz i właściciel ziemski – uwiódł chłopską dziewuszkę o imieniu Caterina. Efektem ich namiętnego, ale krótkotrwałego […]

Z Karolem Ossowskim autorem książki ,,Jak przetrwać w przestępczym Krakowie” rozmawia Łukasz Czarnecki Jagiellonowie rządzili Polską przez blisko dwa wieki- pierwszy król tej dynastii zasiadł na tronie w średniowieczu, ostatni zmarł już w trakcie epoki nowożytnej. To ogromny kawał czasu, dlatego w trakcie naszej rozmowy będziemy skakali między różnymi okresami. Na początek chciałbym zapytać, czy […]

Średnio co dziesiąta ofiara wypadku komunikacyjnego zapada w śpiączkę. Dzięki najnowszym odkryciom można wybudzić coraz więcej takich pacjentów. Zadam ci teraz pytanie dotyczące twojej osoby. Scott, czy czujesz jakiś ból?” – mówi prof. Adrian Owen, szef Brain and Mind Institute w kanadyjskim Western University. Człowiek, do którego się zwraca, od 12 lat był uważany za pozbawionego […]

Kilkaset lat temu włoskie miasta przypominały Manhattan, pełny wysokich wież. Powstały na zlecenie walczących ze sobą włoskich rodów Trudno to nawet sobie wyobrazić. Jest 2. połowa XII w., a do Bolonii przybywa na studia Wincenty Kadłubek, przyszły biskup krakowski i kronikarz. Do tej pory wydawało mu się, że dużym miastem jest Kraków. Ale gród nad […]

Ziewanie może być świetnym punktem wyjścia do ćwiczenia sztuki uważności, a nawet wglądu filozoficznego w to, czym jest nasze życie. Współczesna nauka mówi, że ziewamy, żeby schłodzić mózg. Nie żeby nałykać się świeżego powietrza i pozbyć starego, jak chciał Hipokrates, i nie z nudów. Ziewamy, gdy nasz mózg jest przegrzany, a tak się dzieje, gdy na przykład od dawna […]

Wydawałoby się, że polskie Beskidy są górami pod względem krajobrazu dość „nudnymi”. Łagodne zalesione wzgórza, gdzieniegdzie malownicze polany z widokiem na Tatry, natomiast zimą dobry teren do szusowania na nartach biegowych. Mofety w Beskidzie Sądeckim, będące naturalną ekshalacją gazową, nadal są nieznane masowej turystyce (oby jak najdłużej?). W sercu tych gór możemy zobaczyć miejsca, które […]

Podczas gdy zachodni specjaliści spierają się, jak najefektywniej reagować na łzy dziecka, matki z ludu Kung tulą swoje niemowlęta już trzy sekundy po usłyszeniu ich płaczu. Może dlatego ich dzieci płaczą mniej i krócej niż nasze. Kiedy brytyjski fotograf Jimmy Nelson postanowił wykorzystać w wychowaniu swoich dzieci doświadczenia, jakie wyniósł z przebywania wśród społeczeństw tradycyjnych, ludzie patrzyli […]

Pod piramidą Pierzastego Węża w Teotihuacan na północny wschód od Mexico City archeolodzy kierowani przez Sergio Gómeza Cháveza z Narodowego Uniwersytetu Meksyku odkryli pozostałości jeziora z rtęci. Do komory na końcu tunelu pod piramidą dotarł robot, który penetrował niedostępne jeszcze dla ludzi miejsca. Badacze przypuszczają, że rtęć mogła w przeszłości tworzyć jezioro lub rzekę, imitujące prawdziwy […]

Choć od chrztu Mieszka I zaczęła się historia państwa polskiego, nie znamy jego dokładnej daty i nie wiemy, gdzie się odbył. Nie ma nawet pewności, czy Mieszko faktycznie był pierwszym księciem z naszych ziem, który przyjął chrześcijaństwo! Gdyby chodziło o władcę znaczącego dla Europy, zapewne zachowałyby się jakieś dokumenty w archiwach Watykanu i potężnych już wówczas klasztorów niemieckich. […]

Uczty i polowania w ramach zwykłej służby, obowiązkowy wypoczynek w zdobionych malowidłami łaźniach, w czasie wolnym gra w kości i zabawa z kobietami – życie codzienne legionisty stacjonującego na obrzeżach imperium było znacznie przyjemniejsze, niż mogłoby się wydawać Sposób organizacji armii rzymskiej robił wrażenie na starożytnych historykach. „Można zrozumieć, że to ogromne cesarstwo nie było […]

Z doktorem Danielem Tyborowskim – paleontologiem, specjalistą od gadów morskich, popularyzatorem nauki, laureatem nagrody „Geologia 2021” Ministerstwa Klimatu i Środowiska rozmawia Łukasz Czarnecki Panie Doktorze, naszą rozmowę zacznijmy od najnowszych wieści ze świata paleontologii. W te wakacje czasopismo naukowe „Cretaceous Research” doniosło o odnalezieniu na Saharze skamieniałości sprzed 100 mln lat, świadczących o tym, że […]

W dniu udanego testu bomby atomowej nauka utraciła niewinność. „Teraz wszyscy jesteśmy skurwysynami” – stwierdził wtedy Kenneth Bainbridge, współpracownik Roberta Oppenheimera3, ojca amerykańskiej superbroni. Wyobrażamy sobie, że naukowców, którzy stworzyli bombę atomową, do końca życia męczyło poczucie winy. Moralne rozterki Roberta Oppenheimera3 i innych uczonych były jednak zbyt złożone, by zamknąć je w pojęciu „poczucie […]

Z profesorem Jakubem Politem z Instytutu Historii UJ, autorem książki Nie ma już moa, rozmawia Łukasz Czarnecki Panie Profesorze naszą rozmowę o ptakach moa zacznijmy od kwestii podstawowej – jakie stworzenia kryją się właściwie pod tą nazwą, bo nie dla wszystkich jest ona znajoma. Bardzo różne, ale podobne pod jednym względem – wszystkie nie umiały […]

Spoglądając wstecz na kończące się powoli tegoroczne niezwykle upalne lato, nie sposób uwierzyć, że były miejsca, w których notowano rekordowo niskie temperatury. Tak się działo w bardzo wyjątkowych obszarach zwanych mrozowiskami lub zastoiskami mrozowymi. W jednym z nich na terenie Tatr Zachodnich odnotowano -5,7 st. C, co jest nieoficjalnym rekordem zimna dla lipca. Przyjrzyjmy się […]

Tempo zmian przyspiesza – ostatnie 20 lat to prawdziwa rewolucja technologiczna. Sceny z filmów SF stają się rzeczywistością, a z przedmiotów, które istniały tylko w naszej wyobraźni – smartfonów, aut elektrycznych czy drukarek 3D – korzystamy już co dzień. Stoją za tym przełomowe technologie, które weszły na rynek, często zastępując starsze rozwiązania czy produkty. I tak […]

Czy hałdy mogą płonąć? Dlaczego przypominają one swoiste “nowoczesne wulkany”? O badaniach niezwykłych zjawisk na polskich (i nie tylko) hałdach opowiada dr hab. Łukasz Kruszewski, profesor ING PAN. Ponadto zdradza, jak to jest odkryć nowy minerał i ile pracy się z tym wiąże. Jakub Zygmunt, Focus.pl: Chociaż w Polsce nie mamy aktywnych wulkanów, to… mamy […]

Holocen, czwartorzęd, kenozoik, a może nawet antropocen? Okres, w jakim żyjemy, jest pod tak ogromnym dominacją cywilizacji ludzkiej, że naukowcy proponują, aby ostatnie 70 lat (lub minione dwa wieki) określić mianem nowej epoki geologicznej (!) o nazwie antropocen. Czym jest 70 lat w porównaniu do 4,55 mld lat, które liczy nasza planeta? Przyjrzyjmy się, czy […]

Do lamusa ostatecznie odchodzi mit o szlachetnych zmaganiach antycznych sportowców. Brytyjscy naukowcy odczytali papirus, w którym przeciwnicy ustawiali wynik walki Papirus, odcyfrowany przez Dominika Rathbone’a, profesora historii starożytnej z King’s College w Londynie, i Johna Rea, emerytowanego wykładowcę z Oksfordu, został spisany w III w. Zapaśnik Demetriusz zobowiązuje się „upaść trzy razy a potem poddać […]

Stwierdzenie „widzę to oczyma wyobraźni” jest dla osób cierpiących na afantazję abstrakcyjne i niezrozumiałe. Od kiedy pamiętają, nie potrafili przywołać w myślach żadnego obrazu Zamknij oczy i wyobraź sobie, że siedzisz na piaszczystej nadmorskiej plaży i podziwiasz piękny zachód słońca. Spróbuj wydobyć z pamięci wszystkie kształty i kolory: świetlistą kulę czerwieniejącą nad horyzontem, różowe i fioletowe pasma chmur, ciemną taflę […]

Zlecenie na rabunek bezcennych skarbów z Muzeum Irackiego złodzieje dostali już w 1990 roku, w czasie pierwszej wojny w Zatoce. Swój plan zrealizowali po trzynastu latach w ciągu zaledwie 48 godzin. Najpierw wiadomość podał Reuters, a za nim powtórzyły ją wszystkie światowe media: między 10 a 12 kwietnia 2003 roku z Muzeum Irackiego w Bagdadzie […]

O Joannie d’Arc nigdy byśmy nie usłyszeli, gdyby… udała się misja dyplomatyczna piastowskiego księcia. Paryż, jesień 1381 r. Wojna między Francją a Anglią trwa od 44 lat i budzi coraz większy niepokój w Europie. Do francuskiej stolicy przyjeżdża najlepszy negocjator na kontynencie – śląski ksią­żę Przemysław I Noszak. Jeżeli nie on, to już nikt nie […]

Choć podbijali Europę, Afrykę i Azję dwa tysiące lat temu, życie rzymskich żołnierzy nie różniło się zbytnio od losów ich współczesnych kolegów. Tęsknota za domem była i jest zawsze taka sama. Czy to w Afganistanie, czy w Egipcie. Rzymska armia to według wielu historyków ucieleśnienie najwyższego stopnia organizacji, fizycznej sprawności i męstwa na polu bitwy. […]