Podczas II wojny światowej na zlecenie tajnych służb Marie Christine Chilver sprawdzała, czy szkoleni w Anglii szpiedzy umieją trzymać język za zębami. Dopiero dziś Brytyjczycy poznają historię kobiet współpracujących z wywiadem, bo po wojnie nie należały im się ani wdzięczność, ani sława. W dżdżysty wrześniowy dzień 1942 roku w jadalni hotelu Humby w brytyjskim Leicester pracownik pewnej firmy ubezpieczeniowej […]

To nie była czysta gra polskiego podziemia. Przez 70 lat panowało wokół niej milczenie. Czy dziś można usprawiedliwić współpracę polskich partyzantów z Niemcami przeciwko sowieckiej okupacji? Z dr. Rafałem Wnukiem, historykiem i współautorem książki „Czerwone Bagno. Konspiracja i partyzantka antysowiecka w Augustowskiem wrzesień 1939 – czerwiec 1941” rozmawia Andrzej Fedorowicz Focus Historia: Książka „Czerwone Bagno” […]

Jak zabójcze jest promieniowanie radioaktywne? Ile czasu wytrzyma człowiek po wtłoczeniu mu powietrza do żył? Zaspokojenie tej ciekawości kosztowało tysiące ludzkich istnień. Badania prowadził japoński lekarz Shiro Ishii, skorzystali z nich Amerykanie. Akama Masako wróciła po latach do rodzinnej mandżurskiej wioski Pingfang, leżącej nieopodal miasta Harbin. Miała tu pracować na oddziale położniczym enigmatycznej Jednostki 731, […]

W Łambinowicach (woj. opolskie) prowadzone były prace archeologiczne na terenie dawnego obozu jenieckiego z okresu II wojny światowej. Badacze dokonali zaskakujących odkryć na terenie obozowego lazaretu. Lista znalezionych na miejscu przedmiotów unaocznia to, co się w tym miejscu działo w przeszłości. Na terenie gminy Łambinowice w województwie opolskim znajduje się jeden z największym kompleksów obozowych […]

Przyzwyczajeni do bestialskiego traktowania pokonanych Niemców, czerwonoarmiści podobne piekło urządzili w „sojuszniczej” Polsce. Dokumenty potwierdzające te zbrodnie, utajnione przez pół wieku, kryją się w polskich archiwach. W grudniu 2014 r. w Archiwum Narodowym w Poznaniu w zbiorze „Kore-spondencja Tajna Wojewódzkiego Urzędu Informacji i Propagandy” odnaleziono raport z 1945 r., opisujący brutalną napaść, jakiej dokonał sowiecki […]

Po zakończeniu II wojny światowej w Morzu Bałtyckim zatopiono co najmniej 50 tys. ton broni chemicznej i 500 tys. ton broni konwencjonalnej. Na dnie spoczywają także setki wraków statków, a w nich niebezpieczne paliwo, które może wyciekać. Projekt #BałtykDlaPokoleń, wspólna inicjatywa Grupy Enea i UN Global Compact Network Polska, może przybliżyć nas do rozwiązania tego […]

„Więźniowie wdarli się do wież strażniczych, zdobytymi karabinami wykonali egzekucje” – wspominał Czesław Kordylewski, świadek wyzwolenia obozu koncentracyjnego w Dachau przez Amerykanów 29 kwietnia 1945 r. Wiele wskazuje jednak, że zemsta w Dachau była głównie dziełem żołnierzy USA. Okoliczności tych zdarzeń do dziś nie zostały wyjaśnione. Prolog wydarzeń w Dachau rozgrywa się cztery tygodnie wcześniej. 4 […]

Osiemdziesiąt lat temu, 20 stycznia 1942 roku w willi nad jeziorem Wannsee niedaleko Berlina doszło do spotkania piętnastu wysokich rangą dygnitarzy Trzeciej Rzeszy. Postanowili o „ostatecznym rozwiązaniu kwestii żydowskiej”. W ciągu poprzednich tygodni wyraźnie zmieniła się sytuacja polityczna nazistowskiego państwa. Po japońskim ataku na Pearl Harbor Hitler wypowiedział wojnę Stanom Zjednoczonym. Równolegle, niepowodzenia w bitwie […]

Zimą 1944 roku odbyła się w Warszawie makabryczna uroczystość: kobieta zawarła małżeństwo z martwym oblubieńcem.  Był nim kat stolicy, generał SS Franz Kutschera W warszawskim pałacyku przy Alejach Ujazdowskich 23, gdzie mieściło się w roku 1944 dowództwo SS i policji dystryktu warszawskiego, w lutowy poranek od rana wrzała praca. Jak wspominała Teodora Żukowska pracująca w urzędzie niemieckiego gubernatora w pałacu Brühla […]

Zaczęło się już w średniowieczu. Najbardziej znane takie sceny pojawiły się jednak po II wojnie światowej. „We wszystkich kulturach mamy ten sam motyw, że pierwszą ofiarą moralnych rozrachunków na ogół jest kobieta. Kobiety miały określoną rolę społeczną jako gospodyń domowych i miały służyć za przykład moralny i pedagogiczny dla następnych generacji, co zwiększało skalę potępienia” […]

Hitlerowska okupacja Norwegii była, w porównaniu z Polską, dość spokojna. Mimo to Norweżki podejrzane o kontakty z Niemcami, a także ich dzieci, spotkał po wojnie straszny los. Jednym z takich niechcianych przez Norwegię dzieci była wokalistka słynnego zespołu ABBA. Szybki podbój Norwegii przez Wehrmacht w 1940 r. wstrząsnął społeczeństwem. Król zdołał uciec do Wielkiej Brytanii, […]

Minęło 80 lat, od kiedy Japonia zaatakowała amerykańską bazę w Pearl Harbor, a Stany Zjednoczone przystąpiły do II wojny światowej. Czy tajemnicza mapa Gomberga dowodzi, że USA już wcześniej szykowały się do zdobycia globalnej dominacji, a światem rządzą tajemnicze siły polityczne? Z podręczników do historii uczymy się, że powojenny podział świata uzgodniły mocarstwa na kolejnych […]

Już będąc w łonie matki dziecko mogło słuchać patriotycznych pieśni i deklamacji zapewniających, że nie ma nic piękniejszego, niż oddanie życia dla Niemiec i Führera. Tak rozpoczynała się edukacja nowych obywateli III Rzeszy, której koszmar poznajemy dzięki reportażowi „Jak wychować nazistę” Gregora Ziemera. „Jak wychować nazistę” to polski tytuł głośnego reportażu „Education for Death”, po raz […]

W opowiadaniu „U nas w Auschwitzu…” Tadeusz Borowski napisał: „Jeszcze dziś tkwi w nas pamięć o Numerze 77, który bił Niemców jak chciał”. Wbrew pozorom Numer 77 nie miał żadnych atrybutów marvelowskiego superbohatera. Mierzył 170 cm i ważył niewiele ponad 40 kg. W obozie koncentracyjnym jego superbronią była para zimowych roboczych rękawic. Nazywał się Tadeusz […]

Osuszone Morze Śródziemne, nazistowski podbój kosmosu, zatarcie śladów Holokaustu, groźba wielkiego konfliktu z Japonią – to czeka nas w literackich wizjach świata, w którym II wojnę światową wygrał Hitler. Jak Hitler zwyciężył? Twórcy książek i filmów wskazali wiele możliwości. Robert Harris w thrillerze „Vaterland” z 1992 r. (później zekranizowanym) wyjaśnia: „Zwycięstwo nad Rosją na wiosnę czterdziestego trzeciego […]

Trzecia Rzesza dysponowała potężnym arsenałem broni chemicznej: tabunu i sarinu. Dlaczego Hitler nigdy jej nie użył? Z każdym mijającym kwadransem ból narastał, a około siódmej rano, gdy dostarczałem ostatni mój meldunek tej wojny, zaczęły mnie piec oczy. Po kilku godzinach moje oczy były niczym rozżarzone węgle i otoczyła mnie ciemność – tak Adolf Hitler wspominał […]

Stanisława Leszczyńska do KL Auschwitz-Birkenau trafiła w 1943 roku. Mimo że była zwykłą więźniarką, jej przybycie do obozu odmieniło losy tysięcy kobiet. Wcześniej ciężarne kobiety kierowano wprost do gazu, Leszczyńska jako pierwsza zaczęła przyjmować na terenie obozu porody. Jak potoczyły się je losy? O tym w najnowszej książce Marii Stachurskiej “Położna. O mojej cioci Stanisławie […]

Gdyby nie masowe zamówienia nazistów, marka Hugo Boss prawdopodobnie nie byłaby dzisiaj międzynarodowym domem mody z rocznymi przychodami rzędu 2,4 mld euro. Oczywiście mój ojciec należał do partii nazistowskiej, ale kto do niej nie należał. Cały przemysł pracował dla nazistowskiej armii”- powiedział wiele lat po wojnie Siegfried Boss, syn Hugo Bossa. Faktycznie, w czasie II […]

Dunkierka określana jest mianem jednego z największych cudów II wojny światowej. Przeprowadzona na wielką skalę ewakuacja ocaliła życie ponad 300 tysięcy alianckich żołnierzy, uwięzionych na plaży bez możliwości odwrotu. Operacja Dynamo, jak później ją nazwano, stała się symbolem porażki, ale i nadziei dla brytyjskiego narodu. W jaki sposób doszło do wydarzeń w mieście Dunkierka? Kto […]

Konferencja jałtańska i jej przebieg od wielu lat budzą emocje wśród historyków, zajmujących się II wojną światową i okresem powojennym. W szczególny sposób postanowienia konferencji w Jałcie są przedmiotem zainteresowań badaczy z Polski. Dlaczego? Jakie były postanowienia i skutki konferencji jałtańskiej? Jakie miejsce w decyzjach politycznych uczestników tej konferencji przypadło Polsce? Dlaczego uważa się konferencję […]

Najpierw euforia i nadzieja, potem zwątpienie i strach. Linia frontu powstania warszawskiego przebiegała między tysiącami bezbronnych Polaków. Każdego dnia w egzekucjach ginęło tysiąc niewinnych cywilów. Wielkie miasto, pełne ludzi umęczonych blisko już pięcioletnią okupacją, w jedno letnie popołudnie stało się polem największej bitwy miejskiej w historii. Żołnierze zo­stali policzeni i z jednej, i z drugiej […]

Mur Berliński to jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli zimnej wojny i ustroju komunistycznego, a zarazem dowód na przemijalność najgorszego nawet zniewolenia. Dlaczego został zbudowany? W jakich okolicznościach runął? Jaki miał wpływ na losy Niemiec? Budowa Muru Berlińskiego Po drugiej wojnie światowej państwo niemieckie zostało podzielone przez zwycięzców na cztery strefy okupacyjne: amerykańską, brytyjską, francuską i […]

W 1943 i 1945 roku poddawane przerażającym eksperymentom medycznym polskie więźniarki w KL Ravensbrück zbuntowały się. Łącznie przeprowadzono eksperymenty medyczne na 74 Polkach. Spośród tych kobiet 6 rozstrzelano jeszcze w obozie, a 5 zmarło w następstwie operacji. Ponad siedemdziesiąt Polek, Ukrainka, Niemka i 10 kobiet psychicznie chorych, których narodowość nie była ważna w momencie operacji. […]

Porwane kobiety Japończycy zamieniali w „pocieszycielki”, czyli seksualne niewolnice dla żołnierzy. W latach 1932–1945 było w Azji prawie 2 tysiące wojskowych „stacji pocieszenia”. Więziono w nich kilkaset tysięcy kobiet. „Chcę sprawiedliwości. Bardziej niż pieniędzy chcę publicznych przeprosin. Chcę zapewnienia, że nigdy więcej nie zaangażują się w wykorzystywanie kobiet. Mojej godności nie da się zamienić na żadne […]