Nie wszystkie jądra atomowe są sobie równe. Część z nich zachowuje się tak, jakby miała w środku ukryty pancerz – jest wyraźnie stabilniejsza, trudniej je rozchwiać, rzadziej ucieka w stronę rozpadu. Fizycy od dekad opisują ten efekt pojęciem liczb magicznych, ale długo brakowało satysfakcjonującej odpowiedzi na pytanie: skąd one właściwie biorą się w samej fizyce […]

Na orbicie okołoziemskiej pod koniec 2025 roku przeprowadzono test, który łatwo było przegapić, bez widowiskowych nagłówków i bez wielkiej misji z udziałem astronautów. A jednak to właśnie takie ciche eksperymenty często decydują o tym, czy dana technologia jest tylko efektownym prototypem, czy czymś, co realnie da się kiedyś zabrać w wieloletnią podróż w kosmos. Po […]

Gdy zimnowojenna rywalizacja sięgała zenitu, a strach przed utratą łączności był realny, amerykańskie dowództwo sięgnęło po rozwiązanie, które dziś przywodzi na myśl co najwyżej owoc wyobraźni nastolatka. Zamiast polegać na kaprysach ziemskiej atmosfery, Amerykanie chcieli stworzyć własną, odbijającą fale warstwę. I to z materiału, który akurat był pod ręką. Podstawowy problem lat 60. był prosty: […]

Ściany Wieczernika w Jerozolimie od stuleci skrywają tajemnicę, która dopiero teraz zaczyna być rozszyfrowywana. To miejsce, uznawane za scenę Ostatniej Wieczerzy, przez wieki przyciągało rzesze wiernych, a teraz okazuje się, że wielu z nich pozostawiło po sobie trwały, choć niewidoczny gołym okiem ślad. Międzynarodowy zespół naukowców, w tym badacze z Austriackiej Akademii Nauk, zastosował nowoczesne […]

W spokojnym parku krajobrazowym Wandlebury, oddalonym zaledwie o kilka kilometrów od centrum Cambridge, studenci archeologii natknęli się na zbiorowy grób sprzed ponad tysiąca lat. To, co w nim znaleziono, wprawiło w zakłopotanie nawet doświadczonych badaczy. Wśród szczątków dziesięciu młodych mężczyzn, niektórych kompletnych, innych rozczłonkowanych w niezwykły sposób, uwagę przykuwa szkielet osoby o imponującym wzroście. Odkrycie, […]

Przez całe stulecie niepozorny przedmiot spoczywał w jednym z uniwersyteckich muzeów, skatalogowany jako zwykłe szydło. Dopiero nowe spojrzenie badaczy ujawniło, że ten skromny kawałek miedzi to w rzeczywistości jedna z najwcześniejszych technologicznych innowacji w dziejach ludzkości. Artefakt wydobyty w latach 20. ubiegłego wieku z egipskiego stanowiska Badari przeszedł właśnie rewizję. Okazuje się, iż na długo […]

Ziemia wciąż potrafi zaskakiwać. Gdzieś głęboko pod naszymi stopami, w niedostępnym jądrze, może skrywać się jeden z największych sekretów dotyczących powstania naszej planety i pochodzenia wody. Najnowsze badania sugerują, że centrum naszej planety może zawierać ogromne ilości wodoru – tak duże, że przyćmiewają one wszystko, co znamy z powierzchni. Zespół naukowców z Uniwersytetu Pekińskiego oszacował, […]

Granica między biologią a technologią staje się coraz cieńsza, a czasem wręcz znika. Z Moskwy docierają informacje o projekcie, który bardziej niż z raportu technologicznego przypomina fabułę filmu sci-fi. Rosyjski startup Neiry pracuje nad przekształceniem żywych ptaków w zdalnie sterowane urządzenia. W końcówce 2025 roku miały miejsce kontrolowane loty nad stolicą Rosji. Gołębie wyposażone w […]

Astronomowie przyzwyczaili się, że kosmos potrafi zaskakiwać, ale czasem trafia się odkrycie, które podważa fundamenty dotychczasowej wiedzy. Teleskop Kosmiczny Hubble’a prawdopodobnie właśnie dostarczył takiego przypadku, rejestrując obiekt zmuszający do ponownego przemyślenia, jak rodzą się układy planetarne. W praktyce takie wstrząsy dla teorii zdarzają się najczęściej wtedy, gdy dostajemy nowy typ danych albo wyjątkowo korzystną geometrię […]

Miejsce, do którego światło nigdy nie dociera, a o tlenie można tylko pomarzyć. Tamtejsze ciśnienie zgniatałoby większość znanych nam stworzeń, natomiast temperatura utrzymuje się na poziomie wrzenia wody. Choć brzmi to jak opis odległej planety, to w rzeczywistości chodzi o warstwy skorupy ziemskiej, znajdujące się kilometrami pod naszymi stopami. I właśnie tam, w tym pozornie […]

W małej miejscowości w Nadrenii Północnej-Westfalii skrywała coś wyjątkowo intrygującego. Przed rozpoczęciem prac budowlanych archeolodzy rozpoczęli rutynowe badania, które szybko przerodziły się w odczytywanie nieznanych kart historii. Pod warstwami gleby odkryto pozostałości aktywności człowieka z trzech odległych epok, od epoki brązu po czasy, gdy na tych terenach stacjonowały legiony rzymskie. Znalezisko przyciągnęło uwagę badaczy z […]

Wzgórze Gawroniec w Świętokrzyskiem okazuje się wyjątkowo łakomym kąskiem pod względem archeologicznym. Właśnie tam, pod warstwą ziemi i historii, czeka coś więcej niż tylko pojedyncze ślady po dawnych mieszkańcach. Najnowsze analizy pokazują skalę zaskakującej aktywności sprzed tysięcy lat. Dzięki wykorzystaniu nowoczesnych metod, które pozwalają zajrzeć pod powierzchnię gruntu bez wbicia łopaty, eksperci byli w stanie […]

Archeolodzy działający na terenie Peru trafili na coś, co trudno nazwać inaczej niż sensacją. Odkrycie to czekało na nich pod warstwami ziemi przez cztery tysiąclecia. Znalezisko, jakie miało miejsce w Huaca Yolanda, to monumentalne dzieło sztuki, które zmusza naukowców do rewizji poglądów na temat duchowości i organizacji najwcześniejszych społeczeństw andyjskich. Mural jest na tyle unikalny, […]

Współczesna technologia, od smartfonów po samochody elektryczne, w dużej mierze opiera się na magnesach trwałych. Te z kolei są uzależnione od specyficznej grupy pierwiastków, znanych jako metale ziem rzadkich. Ich wydobycie jest kosztowne, geopolitycznie wrażliwe i stanowi poważne wyzwanie dla zrównoważonego rozwoju wielu gałęzi przemysłu. Naukowcy od dekad poszukują alternatyw, ale tradycyjny proces odkrywania nowych […]

Wenus od lat stanowi dla naukowców fascynującą zagadkę. Pod względem rozmiarów i masy bardzo przypomina Ziemię, lecz warunki na jej powierzchni są tak ekstremalne, że trudno o większy kontrast. Gruba warstwa chmur skutecznie skrywa jej krajobraz, a temperatury sięgające 460 stopni Celsjusza czynią bezpośrednią eksplorację praktycznie niemożliwą. Mimo to, badania naszej planetarnej sąsiadki wciąż przynoszą […]

Druk 3D z metali dawno przestał być ciekawostką, ale są materiały, które nadal stawiają mu twarde granice. Jednym z nich jest spiek węglika wolframu z kobaltem – przemysłowy standard tam, gdzie liczy się odporność na ścieranie, uderzenia i wysoką temperaturę. To z takich spieków powstają narzędzia skrawające, wiertła, elementy robocze maszyn i części, które muszą […]

Kryształy kojarzą się z porządkiem i bezruchem: atomy stoją na swoich miejscach jak w dobrze zaprojektowanej konstrukcji. A jednak fizycy od kilku lat lubią sprawdzać, co się stanie, gdy do tej intuicji dołożymy czas. Czy da się zbudować układ, który nie tylko ma regularny wzór w przestrzeni, ale też wpada w stabilny rytm zmian – […]

Naukowiec działający na terenie Maroka trafił na coś zupełnie nieoczekiwanego. Okazało się, że w regionie, w którym nikt się ich nie spodziewał, znajdują się pradawne struktury zmarszczkowe. Ich obecność przeczy dotychczasowym założeniom o geologicznej przeszłości północnej Afryki i stawia przed badaczami nowe, fascynujące pytania. To odkrycie jest o tyle ciekawe, że wspomniane formacje nie powstają […]

Petra od wieków przyciągała uwagę swoimi monumentalnymi fasadami wykutymi w różowych skałach. Większość z nas zna ją z ikonicznego Skarbca, który zapiera dech w piersiach. Okazuje się jednak, że prawdziwy geniusz Nabatejczyków niekoniecznie leżał w tym, co wystawili na widok publiczny, lecz w tym, co ukryli głęboko pod ziemią. Najnowsze badania pokazują, iż znajduje się […]

Robotnicy prowadzący prace remontowe w jednej z zabytkowych kamienic w samym sercu Moskwy natknęli się na nie lada skarb. Podczas rutynowych działań ich uwagę przykuł niecodzienny detal, który zapoczątkował pasjonujące śledztwo archeologiczne. Okazało się, że pod starym piecem, w miejscu które przez stulecia wydawało się zwykłym elementem konstrukcyjnym, ktoś ukrył prawdziwy majątek. Skarb nie ruszany […]

Kto by pomyślał, że pozornie zwyczajne kamienie mogą kryć w sobie opowieść o zaawansowanej technologii i ambicji dawnych mistrzów? Gra Go, znana też jako Weiqi, to nie tylko rozrywka. Dla starożytnych Chińczyków stanowiła intelektualną arenę, na której kształtowały się umysły strategicznych myślicieli. Dlatego właśnie odkrycie całego, starannie ukrytego zestawu z czasów dynastii Song, to coś […]

Projektanci systemów optycznych od lat mierzą się z pewnym fundamentalnym problemem. Światło o różnych barwach zachowuje się nieco inaczej, co prowadzi do niepożądanych zniekształceń w obrazie. Korekcja tych aberracji chromatycznych często wymaga stosowania kilku soczewek, co zwiększa rozmiar i wagę urządzeń. Co jeśli dałoby się to uprościć? W praktyce to właśnie dlatego małe moduły aparatów […]

Pole magnetyczne naszej planety to fascynująca, a jednocześnie tajemnicza struktura, której nie da się zamknąć w prostym obrazku magnesu sztabkowego. Nauka od dawna wie, że nie jest to stabilna, niezmienna tarcza, ale układ pełen życia i nieprzewidywalności. Co jakiś czas dochodzi w nim do spektakularnych wydarzeń – całkowitej zamiany biegunów magnetycznych. Przez lata przyjmowano, że […]

Arktyka, często postrzegana jako odległy i zamarznięty biegun planety, okazuje się być jednym z najważniejszych pól bitew w walce ze zmianami klimatu. To, co dzieje się w jej glebach, ma bezpośredni wpływ na przyszłość nas wszystkich. Okazuje się, że mikroskopijni mieszkańcy tych ziem wcale nie zamierzają pomagać w łagodzeniu skutków ocieplenia – wręcz przeciwnie, zmieniają […]