II wojna światowa to przede wszystkim dramat dla milionów ludzi, ale też ogromny problem dotyczący licznych zabytków i informacji historycznych. Takowe, dotyczące pewnego słabo poznanego ludu, miały zaginąć w czasie konfliktu, ale po latach udało się je odzyskać.  Przełom w tej sprawie nastąpił dzięki Jenny Metcalfe z Uniwersytetu w Manchesterze, która odnalazła dokumenty zwane kartami […]

Powstałe między 1550 a 1650 rokiem rysunki mogą przywodzić na myśl współczesną mangę. Okazuje się to jednak rozległą opowieścią, która zdradza sekrety związane z krajem kwitnącej wiśni. Nezumi no sōshi emaki – tak brzmi pełen tytuł wspomnianej powieści. Jej głównym bohaterem jest szczur, biegający wraz z innymi po okolicy w związku z przygotowaniami do… uczty […]

Trench 94 – taką nazwę nosi miejsce składowania wycofanych z użytku okrętów podwodnych z napędem nuklearnym, które przedtem tworzyły flotę należącą do Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych. Gdzie znajduje się ten obszar? Pierwsze okręty o napędzie atomowym zaczęły służyć Amerykanom w latach pięćdziesiątych XX wieku. Pionierską jednostką był wtedy USS Nautilus, który w swój dziewiczy rejs […]

Mikołaj Kopernik z pewnością może być uznawany za wizytówkę naszego kraju i zapewne najwybitniejszego astronoma w historii Polski. Przynajmniej, jeśli chodzi o dokonania. Nie wszystkie aspekty jego życia i śmierci zostały jednak w pełni wyjaśnione. Urodzony w 1473 roku w Toruniu naukowiec zajmował się wieloma różnymi dziedzinami, mogąc pochwalić się dokonaniami nie tylko z zakresu […]

Według nowej analizy słynny obraz Rafaela zawiera twarz, która nie została stworzona przez mistrza renesansu. Odkrycie to nie byłoby możliwe, gdyby nie pomoc sztucznej inteligencji. Sztuczną inteligencję można wytrenować w taki sposób, aby wychwytywała szczegóły umykające ludzkiemu oku. Eksperci z University of Nottingham, University of Bradford i Stanford University przeprowadzili opartą na sztucznej inteligencji analizę […]

W 1912 roku Charles Dawson skontaktował się z londyńskim National History Museum, twierdząc, że jest w posiadaniu dowodu na istnienie brakującego ewolucyjnego ogniwa łączącego małpy i ludzi. Tak rozpoczęła się zadziwiająca historia Człowieka z Piltdown. Jego szczątki znaleziono bowiem (rzekomo) w Piltdown w południowo-wschodniej Anglii, a sam Dawson był prawnikiem hobbystycznie zajmującym się geologią. Początkowo […]

Włochy są krajem wyjątkowo narażonym na częste trzęsienia ziemi i wybuchy wulkanów. Mieszkańcy tej części Europy borykają się z licznymi kataklizmami od tysięcy lat. Skąd o tym wiemy? Przede wszystkim ze źródeł pisanych. W jednym z hebrajskich modlitewników odkryto zaskakującą notkę o nieznanym trzęsieniu ziemi. Co dokładnie zostało tam opisane? Badanie historii trzęsień ziemi, które […]

W Ewangelii Mateusza znajduje się opis tego, jak Gwiazda Betlejemska pomogła Trzem Mędrcom dotrzeć do Betlejem, gdzie na świat przyszedł Jezus. Pojawia się jednak pytanie: czy taki obiekt faktycznie był widoczny na niebie, a jeśli tak, to skąd się wziął? Oni zaś, wysłuchawszy króla, odeszli. A oto gwiazda, którą ujrzeli na Wschodzie, wskazywała im drogę, […]

Kiedy archeolog przypadkowo wchodzi w posiadanie zaginionego kodu pochodzącego z epoki wiktoriańskiej, to nietrudno uznać to za zrządzenie losu. Taka historia rozegrała się naprawdę kilka lat temu. Jej główna bohaterka, Sara Rivers-Cofield, kupiła brązową jedwabną suknię z epoki wiktoriańskiej. Bliższa inspekcja wykazała, że po lewej stronie ubrania znajduje się ukryta kieszeń. W niej ktoś umieścił […]

Czasami dzieci potrafią zawstydzić nawet największych specjalistów w swoim fachu, choć tu stało się to nieco przypadkowo. Główna bohaterka, 4-letnia Henley, wybrała się z ojcem na poszukiwania ryb, a ich wyprawę być może zapamięta do końca życia. Zwyczajny, wydawałoby się, wypad, doprowadził do zlokalizowania wraku, który okazał się pozostałością statku z XIX wieku. Niestety, historia […]

Naukowcy z Uniwersytetu w Bazylei próbują wyjaśnić, skąd się wzięła dżuma. Jak ich ustalenia mają się do scenariuszy, w myśl których źródłem tej śmiercionośnej choroby miałby być Egipt i jego okolice? Grecki historyk zwany Tukidydesem pisał na temat zarazy w Atenach, która rozpoczęła się w 430 roku p.n.e., by później powrócić w 429 i 426 […]

Astrolabium to stosunkowo nieskomplikowany przyrząd, z którego korzystano w celu nawigowania. Używano go głównie w czasach średniowiecza, ale pomimo upływu wieków naukowcy wciąż poznają jego tajemnice. Jako pierwsi z astrolabium korzystali już arabscy żeglarze, choć wynalezienie tego urządzenia przypisuje się Hypatii z Aleksandrii, działającej na przełomie IV i V wieku. Używał go nawet Mikołaj Kopernik, […]

W dwudziestoleciu międzywojennym Warszawa, podobnie jak i dzisiaj, była największym i najważniejszym miastem na mapie Polski. Tu biło zarówno polityczne jak i kulturalne serce naszego kraju. W cieniu instytucji rządowych i eleganckich kawiarni oraz teatrów, w których przesiadywali literaci, tacy jak Julian Tuwim czy Jan Lechoń, krył się jednak inny ponury świat, gdzie przemoc była […]

Z Tomaszem Łomnickim – historykiem ubioru, krawcem rekonstruktorem, założycielem firmy „Łomnicki Krawiectwo Historyczne” – rozmawia Łukasz Czarnecki Zacznijmy od banału. W swojej pracy skupiasz się na rekonstrukcji odzieży noszonej przez mieszkańców Rzeczpospolitej szlacheckiej w XVI i XVII wieku. Dlaczego pasjonuje Cię właśnie ten okres? Nie będę gorszy i dalej pociągnę banał, bowiem klasyczna fascynacja epoką […]

Połowa XIX stulecia nie była dobrym czasem dla Chin. Państwo Środka nawiedzały katastrofy naturalne, armia i rząd cesarski zostały skompromitowane w oczach poddanych porażkami poniesionymi z rąk Brytyjczyków w  I wojnie opiumowej   (1839-1842), zaś w roku 1850, po śmierci cesarza Daoguanga na Tron Smoka wstąpił jego syn Xianfeng – nieudolny młodzieniec zainteresowany wyłącznie rozpustą i […]

Największym państwem na świecie obecnie jest Rosja, ale jak wiemy, w przeszłości granice państwowe przesuwały się niekiedy ze zdumiewającą prędkością, a tytuł największego kraju przechodził z rąk do rąk. Znamy wiele przykładów globalnych imperiów, które istniały zarówno tysiące, jak i dziesiątki lat temu. Dowiedzmy się zatem, które z nich było największe w historii. Pojęcie imperium […]

Które miasto jest najstarsze w Polsce? Niektórzy odpowiedzą na pytanie – Biskupin, inni – Kalisz, a jeszcze ktoś inny – Kraków. Tak naprawdę najlepszą puentą powinna być słynna fraza: „to zależy”. Nie jest to żart, ponieważ w zależności od przyjętego kryterium możemy tworzyć całkowicie odrębne rankingi najstarszych miast w Polsce. Jakie przyjęliśmy w naszym zestawieniu? […]

Piramidy mogą kojarzyć się przede wszystkim z Egiptem, ale dzięki wysiłkom archeologów wiemy, że tego typu budowle stawiano w różnych częściach świata. Na przykład w Ameryce Południowej z takich obiektów słynie stanowisko Pachacámac. Położone niedaleko stolicy Peru, jest ono kojarzone nie tylko z piramidami, ale również placami czy cmentarzami. Niedawno prowadzone tam wykopaliska doprowadziły do […]

Zdaniem historyków do narodzin rolnictwa doszło na Bliskim Wschodzie i wydarzyło się to około 12 tysięcy lat temu. Wcześniej ludzie prowadzili natomiast łowiecko-zbieracki tryb życia, choć podział ról płciowych w ówczesnych społecznościach od dawna jest przedmiotem zagorzałych dyskusji. A jak było naprawdę? Oczywiście trudno jest udzielić jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie, szczególnie mając na uwadze […]

Telekomunikacja to pojęcie odnoszące się do transmisji informacji na odległość, dlatego nie dziwne, że kojarzy się ono z czasami współczesnymi. Historia pokazuje jednak, że mieszkańcy starożytnej Grecji dysponowali naprawdę niezwykłą technologią.  O co dokładnie chodzi? O hydrauliczny telegraf, którego pomysłodawcą był Eneasz Taktyk, grecki pisarz urodzony w IV wieku p.n.e. Na temat jego postaci wiadomo […]

Podporucznik Gilbert Haldeen Myers zasiadał za sterami bombowca, który został zestrzelony nad Sycylią. Samego pilota nie udało się jednak odnaleźć i został uznany za zaginionego. Wydarzenia te miały miejsce w lipcu 1943 roku, gdy Myers miał 27 lat. Na pokładzie jednostki znajdowało się również pięciu innych Amerykanów. Bombowiec nigdy nie dotarł do celu, jakim było […]

Gdybyśmy mieli się doszukiwać zalet postaci takich jak Czyngis-chan, to okazuje się, że najlepiej byłoby zwrócić uwagę na korzystny wpływ ich działań na kondycję klimatyczną naszej planety. Niestety, źródło tych oddziaływań było wybitnie krwawe. Słynny mongolski władca zasłynął bowiem z bardzo brutalnych rządów, które upłynęły pod znakiem ciągłych podbojów. Pokłosiem jego działań było przecież dotarcie […]

W Polsce znajduje 979 miast i każde z nich ma własną, wyjątkową historię. Niektóre istniały już na ziemiach polskich kilkaset lat temu, a inne powstały od zera dopiero w zeszłym wieku. Tych drugich jest stosunkowo niewiele i ich historia wydaje się z pozoru nieciekawa. Nic bardziej mylnego. Poznajmy 7 miast w Polsce, które wybudowano w […]

Wielki Mur Chiński to jeden z najbardziej ikonicznych zabytków na całym świecie. Jego budowę rozpoczęto już w VII wieku p.n.e., choć obecnie znaną formę zyskał on przede wszystkim w okresie panowania dynastii Ming, w okolicach XV wieku. Mimo upływu lat może się okazać, że tamtejsze władze powrócą do korzeni, choć tym razem ze względu na […]