Strefa równikowa powinna być wolna od cyrkulacji burzowej. Cyklon Seroja w 2021 roku był całkowitym przeciwieństwem tego, czego moglibyśmy oczekiwać na równiku. Beata Latos z PAN wraz z międzynarodowym zespołem badaczy odkryła, jaka siła spowodowała powstanie cyklonu tam, gdzie nie powinien. Cyklon Seroja nawiedził wybrzeże Indonezji i Timoru Wschodniego w kwietniu 2021 roku. Kataklizm spowodował […]

Gwiazdy podobne do Słońca kończą swoje życie dość spokojnie. Nie ma w ich przypadku mowy o spektakularnej eksplozji supernowej, która jest domeną gwiazd o masie co najmniej osiem razy większej od Słońca. Zamiast tego, przechodzi ona najpierw w stadium czerwonego olbrzyma, powiększając kilkusetkrotnie swoje rozmiary, następnie jej zewnętrzne otoczki odrywają się od gwiazdy i tworzą […]

15 marca 44 roku p.n.e. doszło do zbiorowego morderstwa Juliusza Cezara. Chcąc upamiętnić te wydarzenia, Brutus zlecił wybicie srebrnych i złotych monet.  Szczególnie cenne były rzecz jasna te drugie, przy czym do czasów współczesnych zachowały się zaledwie trzy sztuki. Jedna z takich monet została sprzedana w 2021 roku za 4,2 miliona dolarów. Niedawno wróciła ona […]

Podczas eksperymentów przeprowadzanych w Wielkim Zderzaczu Hadronów, fizycy po raz pierwszy w historii dostrzegli cztery kwarki górne jednocześnie. Sam proces ich powstawania jest bardzo rzadki, ale jego zrozumienie może być niezbędne do uzupełnienia istniejących luk w modelu standardowym. Model standardowy to jedna z najbardziej podstawowych teorii fizyki cząstek elementarnych, które są podstawowymi “cegiełkami” materii. Niepozbawiona […]

Liczący 8000 lat żubr wydobyty z wiecznej zmarzliny na Syberii był tak dobrze zachowany, że naukowcy chcą go teraz sklonować. Niezależni eksperci mają jednak wątpliwości. Rosyjscy naukowcy przeprowadzili nekropsję (zwierzęcy odpowiednik sekcji zwłok) dobrze zachowanego okazu żubra nieznanego gatunku, który został znaleziony w wiecznej zmarzlinie. Wstępne szacunki wskazują, że gigantyczny zwierz umarł 8000 lat temu, […]

Jak funkcjonowały społeczności neolitycznych pasterzy przed tysiącami lat? Czy bydło było dla nich istotnym zasobem? Na te pytania starają się odpowiedzieć polscy archeolodzy, którzy w Sudanie odkryli cmentarzysko sprzed 7000 lat. Poza szczątkami ludzkimi znaleźli tam również tajemnicze przedmioty, którymi najpewniej upuszczano krowom krew. W jakim celu to robiono? Naukowcy z Instytutu Archeologii i Etnologii […]

Wypadek kolejowy w East Palestine w stanie Ohio zostanie na pewno zapamiętany na długo. Nie tylko przez lokalnych mieszkańców, ale również przez opinię publiczną. Okazuje się, że skażenie chemikaliami wciąż istnieje, chociaż miejscowe władze podają, ze zagrożenie już minęło. Badania naukowców przyniosły zaskakujące wyniki. Jak się ma sytuacja w tych regionie USA. Mieszkańcy East Palestine […]

Od wieków człowiek wydzierał morzu kolejne obszary, aby je osuszać i zasiedlać. Najbardziej znanym przykładem są poldery w Niderlandach. Dzisiaj jednak inne kraje królują w dziedzinie budowania sztucznych terenów. Policzono, jak wiele człowiek zdołał już stworzyć lądowych obszarów w ciągu ostatnich dwóch dekad. Ich powierzchnia jest równa pewnemu europejskiemu krajowi. Któremu? Nieustannie rośnie liczba ludności […]

DDT, zwany również dichlorodifenylotrichloroetanem, to środek owadobójczy, a badania nad nim zostały ukoronowane nagrodą Nobla. Nie od razu było jednak wiadomo, jakie są konsekwencje jego stosowania. Syntezę tego związku przeprowadził w 1874 roku Othmar Zeidler, lecz o jego owadobójczych właściwościach świat dowiedział się dopiero za sprawą Paula Müllera. I to właśnie na konto tego ostatniego […]

Grobowce i urny pogrzebowe raczej nie kojarzą się z rozrywkowymi scenami życia codziennego. Starożytne realia okazują się jednak nieco zaskakujące. Tak przynajmniej sugerują wyniki badań poświęconych etruskiemu grobowcowi sprzed 2500 lat. Znajduje się on w mieście Tarquinia we Włoszech i posiada ściany pokryte kolorowymi obrazami ukazującymi tancerzy oraz muzyków. Z kolei urna zawierająca szczątki zmarłej […]

Fotosynteza to jeden z najdoskonalszych procesów wykształconych przez przyrodę. Produkcja związków organicznych z materii nieorganicznej zachodzi w komórkach zawierających chlorofil lub bakteriochlorofil, przy udziale światła. Teraz naukowcom udało się go rozszyfrować, co może przyczynić się do opracowania nowych sposobów generowania paliwa i energii odnawialnej. Fotosynteza jest jednym z najlepiej poznanych i zbadanych procesów zachodzących w […]

To, jak postrzegamy kolory, może być zaskakująco istotne. Zmiany w przyjętych modelach będą miały szeroko zakrojone konsekwencje. Model matematyczny dotyczący tego, jak ludzie postrzegają kolory jest dziełem Bernharda Riemanna. Został on następnie poprawiony przez Erwina Schrödingera. W obecnej formie rzeczony model zakłada, iż odległość między dwoma kolorami to długość najkrótszej ścieżki, która je łączy. Można […]

Z Witoldem Vargasem – pisarzem i ilustratorem, współautorem stworzonych wraz z Pawłem Zychem książek Bestiariusz słowiański i Święci i biesy oraz szeregu pozycji z cyklu Legendarz – rozmawia Łukasz Czarnecki Zacznijmy od samych początków. W roku 2012 do księgarń trafia stworzony Pana wspólnie z Pawłem Zychem Bestiariusz słowiański. Książka osiągnęła wielki sukces, doczekała się drugiego […]

Kontakt z przyrodą ma ogromny wpływ na nasze zdrowie. Badania naukowe potwierdzają, że spacery po lasach i terenach zielonych zmniejszają zachorowalność i śmiertelność w niesamowity sposób. “Witamina N”, związana z naturą, jest darmowa i łatwo dostępna, a potrafi zdziałać cuda. Lista korzyści zdrowotnych związanych z kontaktem z przyrodą jest długa i trudna i podważenia. “Witamina […]

Rolnicy z terenów dzisiejszych Kujaw Zachodnich umieli przetwarzać mleko na różne produkty nabiałowe, w tym ser. Odkrycie z niewielkiej wsi koło Inowrocławia przybliża realia neolitycznych mieszkańców tych ziem sprzed ok. 3500 lat. Jak się okazuje, nie tylko krowy służyły do dawania mleka. Epoka neolitu to był okres wielkich zmian w życiu człowieka. Nie tylko zmienił […]

Wszystko, co widzimy we wszechświecie: planety, gwiazdy, galaktyki, grupy galaktyk, obłoki pyłowe i gazowe zbudowane są z materii barionowej, z której i my jesteśmy zbudowani. Wszystko to jednak tylko niewielka część całego wszechświata. Znacznie więcej niż materii barionowej jest bowiem ciemnej materii, która wciąż nie pozwala nam się dokładnie zbadać. Najlepsze szacunki wskazują, że ciemna […]

Czy tylko dinozaury były jedynymi gadami siejącymi postrach w historii naszej planety? Nie do końca. Gigantyczne zwierzęta nie wyewoluowałyby, gdyby nie ich przodkowie, którzy dominowali miliony lat przed epoką jury i kredy. Mowa dokładnie o triasowych gadach – poznajmy kilku przedstawicieli fauny sprzed ponad 200 milionów lat. Dinozaury dominowały na Ziemi w epoce jury i […]

Analiza źródeł historycznych w postaci wszelkiego rodzaju dokumentacji to jeden z najlepszych sposobów na zapoznanie się z odległą przeszłością. Chcąc na jak najdłużej zachować takie zapiski, naukowcy wykorzystują najnowsze technologie.  Eksperci w tym temacie z Włoch, Wielkiej Brytanii i Pakistanu postanowili opracować metodę wirtualnego przywracania dokumentów do bardziej czytelnego i możliwego do rozszyfrowania stanu. O […]

Różne są przyczyny bezsenności, a ostatnio przeprowadzone badania w tej sprawie sugerują, że winowajcami mogą okazać się nasi pupile. Czego dokładnie dowiedzieli się naukowcy? O tym przekonujemy się za sprawą publikacji, która trafiła na łamy CABI Human-Animal Interactions. Jak wyjaśniają autorzy, pies lub kot może negatywnie wpływać na jakość snu. Mówiąc dokładniej, ten pierwszy może […]

Wyobraźmy sobie, że żyjemy na początku XX wieku. Męczy nas uporczywy kaszel. Szukamy pomocy. Ktoś nam sugeruje pewien „syrop na kaszel na jedną noc”. Będąc nieświadomymi składu, wypijamy łyżkę i kładziemy się spać. Co stanie się dalej, lepiej już nie wyrokować. Poznajmy skład jednego z najbardziej mrożących krew w żyłach specyfików w medycynie. W ciągu […]

Wykonana z brązu dłoń, zakończona złotą bransoletą otaczającą nadgarstek, od 2017 roku zastanawia archeologów. Właśnie wtedy ten artefakt został znaleziony w okolicach Bielersee, jeziora położonego na terenie Szwajcarii. Jak się okazało w toku analiz, niezwykły skarb liczy około 3500 lat, co oznacza, że pochodzi ze środkowej epoki brązu. Dłoń powstała w XVI lub XV wieku […]

Komary są powszechnie uważane za jedne z najbardziej uprzykrzających życie człowiekowi organizmów na Ziemi. Przenoszą śmiertelne choroby, a ich zasięg występowania stopniowo się zwiększa z powodu globalnego ocieplenia. Na Florydzie właśnie odnotowano pojawienie się niemile widzianego gościa, gatunku Culex lactator, który w tych rejonach jeszcze nie występował. Choroby zakaźne przenoszone przez komary, takie jak denga […]

Droga Mleczna, nasza galaktyka to płaski, okrągły dysk składający się z czterystu miliardów gwiazd, krążących wokół gęstego i jasnego centrum, w którym znajduje się supermasywna czarna dziura o masie ponad cztery miliony razy większej od masy Słońca. Owa czarna dziura, znana pod nazwą Sgr A* jest wbrew pozorom bardzo spokojnym obiektem. W odległym wszechświecie jednak […]

Masz problem ze snem? Bólem pleców? Wstajesz rano bardziej zmęczony, niż się kładziesz wieczorem? Można temu zaradzić, a jednocześnie spowodować, że wręcz trudno będzie Ci wyjść z sypialni. Elektryczny stelaż łóżka to coś, czego potrzebujesz. Sen to ważny element naszego życia Sen to bardzo istotny element naszej codzienności. W ciągu naszego życia poświęcamy na niego […]