W salonie mają miękki dywan, miskę z karmą i zabawkę w kształcie myszki. Ale w środku to zwierzęta, które jeszcze całkiem niedawno musiało polować, uciekać, kopać nory albo bronić zasobów, żeby po prostu przeżyć. To napięcie między “domem” a “dziczą” jest jednym z najlepszych kluczy do zrozumienia zachowań naszych pupili. “Pierwotny instynkt” brzmi jak tytuł […]

Pompy ciepła zdobywają coraz większe uznanie, ale prawdziwym wyzwaniem pozostaje efektywne przechowywanie wytworzonej energii. Klasyczne, duże zbiorniki buforowe zajmują cenne metry w kotłowni, co dla wielu właścicieli domów stanowi istotną wadę całego systemu. Na horyzoncie pojawia się jednak interesujące rozwiązanie, które może zrewolucjonizować podejście do magazynowania ciepła. Prace nad nim prowadzą naukowcy z norweskiego instytutu […]

Gdy myślimy o Czarnobylu, przed oczami stają obrazy katastrofy z 1986 roku: eksplozja, pióropusze radioaktywnego pyłu i ewakuacja dziesiątek tysięcy ludzi. Ale czy po ponad 39 latach to miejsce nadal stanowi realne zagrożenie? Warto przyjrzeć się temu pytaniu w sposób chłodny i rzeczowy. Tę historię znają wszyscy. W nocy z 25 na 26 kwietnia 1986 […]

W samym sercu Nowego Meksyku, gdzie letnie upały często sięgają powyżej 30 stopni Celsjusza, istnieje miejsce, w którym lód nie topi się od tysięcy lat. Jaskinia Lodowa Wulkanu Bandera to podziemny tunel, w którym przez cały rok utrzymują się temperatury poniżej zera, a pokrywa lodowa ma miejscami nawet sześć metrów grubości. To geologiczne dziwactwo przyciąga […]

Rzeka Jangcy od wieków była siłą napędową i stałym zagrożeniem dla rozwijającej się w jej dolinie cywilizacji. Jej żyzne brzegi dawały początek osadom, a kapryśne wody wielokrotnie zmieniały bieg historii, o czym do niedawna wiedzieliśmy stosunkowo niewiele. Najnowsze badania rzucają zupełnie nowe światło na tę zależność, ukazując skalę wpływu kataklizmów na losy całych społeczeństw. Zespół […]

W jednym z najstarszych klasztorów świata, na egipskim Synaju, przeleżał całe stulecia niepozorny rękopis. Jego pożółkłe, miejscami sklejone strony i późniejsze, XIII-wieczne pismo po arabsku nie wzbudzały większego zainteresowania. Wyglądał na kolejną, niekompletną kopię, której znaczenie umknęło badaczom. Dopiero współczesna technologia pozwoliła dostrzec, co tak naprawdę kryje się pod warstwami kurzu i historii. Przełomu dokonał […]

Od lotów na granicy kosmosu po naddźwiękowe podróże pasażerskie – prędkość zawsze była największą pokusą lotnictwa. To opowieść o samolotach, które poleciały szybciej niż epoka, w której powstały. Prędkość była dla lotnictwa tym, czym wysokość dla alpinizmu: miernikiem ambicji, odwagi i technologicznej przewagi. Najszybsze samoloty świata nie powstawały po to, by były wygodne, tanie czy […]

Wyobraźcie sobie mikroskopijne ziarno, które jest w stanie wytrzymać temperatury przekraczające 1593 stopnie Celsjusza, a w jego wnętrzu zachodzą reakcje rozszczepienia jądrowego. To właśnie rzeczywistość paliwa TRISO, które przez dekady stanowiło zagadkę nawet dla samych naukowców, co właśnie uległo zmianie. Niezwykła, hermetyczna budowa paliwa TRISO, która została zaprojektowana po to, by wytrzymać wszystko, przez lata […]

W Dubaju, w samym sercu Muzeum Przyszłości, rodzi się projekt rodem z opowieści o rychłej zagładzie świata, który znamy. Pomysł jest tak śmiały, że aż trudno uwierzyć w jego realizację, a jednak nabiera realnych kształtów. Zjednoczone Emiraty Arabskie połączyły siły z amerykańską Colossal Biosciences, a więc firmą znaną z kontrowersyjnych prób przywrócenia mamuta włochatego. Tym […]

Każdego roku na wysypiskach śmieci lądują miliony ton fusów kawy, które podczas rozkładu emitują szkodliwe gazy cieplarniane. Równocześnie przemysł budowlany pochłania niewyobrażalne ilości naturalnego piasku, co prowadzi do degradacji ekosystemów rzecznych i przybrzeżnych. Okazuje się, że te dwa problemy mogą znaleźć wspólne rozwiązanie. Australijscy inżynierowie z Uniwersytetu RMIT dokonali ciekawego odkrycia, które może zrewolucjonizować podejście […]

Osoby przebywające na Alasce w latach 60. ubiegłego wieku mogły doświadczyć niecodziennych wydarzeń. Ponad cztery i pół minuty absolutnego chaosu na zawsze zmieniło oblicze tego regionu. 27 marca 1964 roku południowo-środkowa część stanu doświadczyła czegoś, co trudno opisać słowami. Dzisiaj, po sześciu dekadach, najbardziej wymownym świadectwem tamtej nocy są nie odbudowane miasta, lecz martwe, białe […]

Na samym południu Grecji kontynentalnej rozciąga się surowy i trudno dostępny Półwysep Mani. Przez stulecia ta niegościnna kraina stanowiła schronienie dla społeczności, która w zadziwiający sposób oparła się wpływom zewnętrznym. Mieszkańcy tzw. Głębokiego Mani nie tylko wypracowali własny dialekt i klanową strukturę społeczną, ale – jak się okazuje – przechowali w sobie coś znacznie cenniejszego: […]

Jak zrobić układ scalony dla fotonów, który zachowuje się tak, jak światłowód, który już dawno wygrał w prawdziwym świecie infrastruktury? Naukowcy spróbowali na to odpowiedzieć i osiągnęli coś wielkiego. Z jednej strony szpula światłowodu, kojarzona z kilometrami niemal bezstratnej transmisji, a z drugiej niepozorny kawałek krzemu, na którym ktoś próbuje zmieścić “drogę dla światła” w […]

Czy nasza wiedza o prehistorii jest kompletna? Co jeśli dziesiątki tysięcy lat przed Sumerami czy Egipcjanami istniała zaawansowana kultura, która zniknęła, zostawiając po sobie tylko kamienne przesłanie? Matthew LaCroix jest przekonany, że natrafił na ślad takiej właśnie zapomnianej cywilizacji. Jego teza brzmi nieprawdopodobnie: między 38 a 40 tysięcy lat temu miała istnieć globalna kultura, która […]

Przez pokolenia snuto w Irlandii mroczne historie. Mówiło się o zaklętych łąkach i dziwnych światłach tańczących nad starożytnymi ruinami. Opowiadano o miejscach, w których chowano zmarłych, którym nie dane było zaznać chrztu. Dla większości były to tylko straszne bajki na dobranoc i folklor bez pokrycia w rzeczywistości. Okazuje się, że w tych pozornie fantastycznych przekazach […]

Gdy patrzymy na powietrze w pokoju, widzimy spokój. W rzeczywistości miliardy cząsteczek tłuką się o siebie w ruchu, którego nie da się śledzić. Właśnie dlatego fizyka od ponad wieku opiera się na opisie statystycznym: zamiast pytać, gdzie jest każda cząsteczka, pytamy o prawdopodobieństwa stanów całego układu. Tę rolę pełni rozkład Boltzmanna – narzędzie tak podstawowe, […]

Gdy ponad czterdzieści lat temu sondy Voyager wyruszały w swą podróż, mało kto spodziewał się, że wciąż będą działać w trzeciej dekadzie XXI wieku. Tymczasem Voyager 1, jako najdalszy obiekt wysłany ręką człowieka, przemierza przestrzeń międzygwiezdną, oddalony od Ziemi o ponad 25 miliardów kilometrów. Sygnał radiowy potrzebuje teraz niemal doby, aby dotrzeć od sondy do […]

W laboratorium na Ziemi leży skała, która przebyła kosmiczną drogę bez rakiety, osłon termicznych i planu lotu. To meteoryt NWA 7034, znany szerzej jako Black Beauty – jeden z najcenniejszych fragmentów Marsa, jakie kiedykolwiek trafiły w ludzkie ręce. Nie tylko dlatego, że jest marsjański. Takich meteorytów znamy kilkaset. Black Beauty wyróżnia się czymś innym: jest […]

Dziś trudno to sobie uświadomić, ale przez dużą część XX wieku ołów był w USA niemal wszechobecny. Unosił się w powietrzu, osiadał na ziemi i na parapetach, mieszał się z kurzem w domach, trafiał do organizmu z wodą, jedzeniem i każdym wdechem przy ruchliwej ulicy. Dla całych roczników była to codzienność tak oczywista, że przez […]

Trzęsienie ziemi u wybrzeży Japonii z marca 2011 roku na długo pozostanie w pamięci mieszkańców całego świata. Nie tylko ze względu na magnitudę 9,1, która plasuje je wśród czterech najsilniejszych zarejestrowanych w historii, ale przede wszystkim z powodu niszczycielskiego tsunami i katastrofy w Fukushimie. Przez ponad dekadę geolodzy głowili się nad jedną zagadką: dlaczego to […]

Jak przekonali się niedawno nasi archeolodzy, pod warstwą ściółki i korzeni może drzemać wyjątkowo intrygująca opowieść: o intensywnej, wielowiekowej działalności, która przez długi czas pozostawała niewidoczna dla badaczy. Dopiero nowoczesna technologia pozwoliła ją dostrzec, odsłaniając zaskakujący obraz przeszłości. Chodzi o setki tysięcy tzw. mielerzy. Węgiel drzewny napędzał przedprzemysłową Polskę Dziś węgiel drzewny może kojarzyć się […]

Głęboko pod taflą Morza Jońskiego, u wybrzeży apulijskiego Gallipoli, spoczywa milczący świadek starożytnej globalizacji. To wrak statku, który zatonął, gdy Cesarstwo Rzymskie sięgało szczytu potęgi. Jego odkrycie nie byłoby możliwe bez nowoczesnej technologii, która pozwala zaglądać w miejsca niedostępne dla nurków. Co tak cennego wiózł ten statek i czego możemy się dzięki niemu dowiedzieć o […]

Prehistoryczna Europa często jawi się jako mozaika odizolowanych grup, skupionych wyłącznie na codziennej walce o przetrwanie. Tymczasem pewne znalezisko z terenów dzisiejszych Niemiec sugeruje, że obraz ten może być zbyt uproszczony. Okazuje się, iż tysiące lat temu mogły istnieć między społecznościami głębsze więzi, wykraczające daleko poza zwykłą wymianę towarów. W sercu Europy Środkowej archeolodzy natrafili […]

Grupa POSCO, oficjalnie podpisał porozumienie z amerykańskim startupem Persona AI, aby wprowadzić roboty humanoidalne bezpośrednio na hale produkcyjne. To nie są już tylko laboratoryjne testy zwinności – mówimy o maszynach, które ramię w ramię z ludźmi będą obsługiwać gigantyczne stalowe zwoje ważące od 20 do nawet 40 ton. Celem jest „fizyczne AI”, które ma przejąć […]