Na wschodnim wybrzeżu Anglii rutynowe prace przygotowawcze pod dużą inwestycję energetyczną zaprowadziły naukowców w niespodziewanym kierunku. Podczas badań terenu dla morskiej farmy wiatrowej East Anglia TWO w hrabstwie Suffolk, archeolodzy natrafili na coś znacznie większego niż pojedyncze znalezisko. Okazało się, że pod warstwami ziemi i pod współczesną drogą kryje się rozległa historia osadnictwa, sięgająca tysięcy […]

Siedem nocy obserwacji i już pojawia się obiekt, który wywraca do góry nogami jedną z najbardziej twardych zasad dotyczących asteroid. Nowe obserwatorium w Chile, zaprojektowane do łapania zmian na niebie w skali całych połaci firmamentu, wyłapało skałę kosmiczną tak dużą i tak szybko wirującą, że mówiąc wprost, nie powinna się trzymać w jednym kawałku. I […]

Przez ponad stulecie archeolodzy głowili się nad pochodzeniem tajemniczych wojowników, którzy zaatakowali duńską wyspę Als. Odpowiedź na to pytanie mogła przez dziesięciolecia czekać w zapomnianym pudełku z artefaktami, schowanym głęboko w muzealnym archiwum. Kiedy w końcu je odnaleziono, okazało się, że zawierają one niezwykłe ślady, które dostarczają bezcennych informacji na temat prehistorycznej żeglugi w regionie. […]

Archeolodzy pracujący na północnym wybrzeżu Turcji natknęli się na coś, czego się kompletnie nie spodziewali. W ruinach starożytnego miasta Amastris, dzisiejszej Amasry w prowincji Bartin, odkryli rzeźbę Meduzy, która zamiast przerażać, emanuje spokojem i łagodnością. To odkrycie może zmieniać sposób, w jaki postrzegamy starożytną symbolikę. Wyrzeźbiona w marmurze Meduza zdobi kaseton sufitowy monumentalnej rzymskiej stoi, […]

Historia technologii to nie tylko pasmo sukcesów. To także cmentarzysko pomysłów, które pojawiły się zbyt wcześnie – w świecie bez odpowiednich materiałów, infrastruktury, energii, danych albo społecznej gotowości. Oto wynalazki, które wyprzedziły swoje czasy – i świat o nich zapomniał. Postęp rzadko przebiega liniowo. Badania historyków technologii pokazują, że przełomowe idee często wyprzedzają swoje czasy […]

Przez niemal czterdzieści lat leżały w muzealnym magazynie, uznawane za kolejne prehistoryczne narzędzia. Dopiero niedawno ktoś wpadł na pomysł, by przyjrzeć im się naprawdę uważnie. To, co wtedy ujrzano, okazało się przełomowe dla dyskusji o zdolnościach intelektualnych ludzi żyjących dziesiątki tysięcy lat przed nami. Artefakty z południowej Afryki wciąż noszą ślady substancji, której użycie mogło […]

Wykopaliska zorganizowane na terenie starożytnej Smyrny, w centrum Izmiru, ujawniły coś, czego nie widziano tam od prawie siedmiu dekad. Pod warstwami ziemi oraz późniejszych zabudowań odkryli mozaikową posadzkę z charakterystycznym motywem centralnym, który przez wieki miał chronić przed złem i nieszczęściem. Odkrycie to nie tylko ujawnia sekrety mieszkańców późnego antyku, ale także pokazuje niezwykłą ciągłość […]

Hel to ten rodzaj surowca, o którym większość z nas nie myśli wcale, aż do momentu, gdy zaczyna go brakować. A wtedy nagle okazuje się, że bez niego trudniej utrzymać w ruchu rezonanse magnetyczne w szpitalach, część zaawansowanej aparatury badawczej czy procesy produkcji w branży technologicznej. I co gorsza: hel nie odrasta w rytmie ludzkich […]

Gdy większość lodowców na świecie kurczy się w zastraszającym tempie, a globalnie każdego roku znika około tysiąca z nich, istnieje miejsce, gdzie przez dekady działo się coś zupełnie odwrotnego. Wysoko w górach Azji Centralnej lodowce nie tylko opierały się trendowi topnienia, ale wręcz nieznacznie rosły. To zjawisko, zwane anomalią Pamir-Karakorum, od lat stanowi jedną z […]

Pierwszy kontakt z obserwacją nieba i przyrody bywa zaskakująco intensywny. Księżyc, który nagle przestaje być gładką plamą, ptaki widziane z dystansu, którego wcześniej nie brałeś pod uwagę, gwiazdy, które zaczynają układać się w coś więcej niż przypadkowe punkty. Problem w tym, że początek bardzo łatwo sobie zepsuć złym sprzętem. Zbyt duże powiększenie, niestabilny montaż albo […]

Na obrzeżach węgierskiego Akasztó archeolodzy natrafili na coś wyjątkowego. Trzy groby sprzed ponad tysiąca lat skrywają nie tylko bogactwo artefaktów, ale też sekrety, które mogą zmienić nasze rozumienie wczesnej historii Węgier. Chodzi o nowy rozdział w badaniach nad jednym z najbardziej dynamicznych okresów w dziejach Kotliny Panońskiej. Historia dokonanego odkrycia rozpoczęła się w momencie, gdy […]

Poszukiwanie naszych najdawniejszych korzeni to jak układanie gigantycznej układanki, w której większość elementów zaginęła. Naukowcy od lat przeczesują jaskinie i stanowiska archeologiczne, a tym razem kamieniem milowym okazało się miejsce, które nie leży w sercu Afryki Wschodniej, lecz na jej północnych obrzeżach, tuż przy wybrzeżu Atlantyku. W jednej z jaskiń niedaleko Casablanki międzynarodowy zespół badawczy […]

Gdzieś na równinie Ergani, tam gdzie Tygrys wyznaczał od wieków szlaki życia, ziemia skrywa opowieść znacznie starszą niż piramidy. Çayönü Tepesi to swego rodzaju wehikuł czasu, który przenosi nas do momentu, w którym ludzkość po raz pierwszy osiadła na stałe i zaczęła uprawiać ziemię. Teraz, dzięki najnowszym technikom, miejsce to ujawnia swoje najskrytsze sekrety, zapisane […]

Tesselacje wyglądają jak geometryczna zabawa: powtarzalne kafelki, które bez końca wypełniają płaszczyznę, bez dziur i bez nachodzenia na siebie. W kulturze najczęściej traktujemy je jak ornament, coś pomiędzy mozaiką w świątyni a escherowskim plakatem do ramki. Tymczasem w świecie matematyki taki wzór to nie ozdoba, tylko rodzaj narzędzia. Najnowsze opracowanie pokazuje, że odpowiednio skonstruowane tesselacje […]

Słońce potrafi być ciche tygodniami, a potem w kilka dni przypomnieć nam, że cała nasza cyfrowa wygoda wisi na dość delikatnych przewodach. Burze geomagnetyczne to nie tylko zorze polarne na zdjęciach z Instagrama, ale też realne ryzyko dla satelitów, nawigacji, łączności i infrastruktury energetycznej. Dlatego każda metoda, która pozwala lepiej rozumieć i przewidywać takie epizody, […]

Optyczna komunikacja kojarzy się dziś głównie z laserami w podczerwieni, światłowodami i coraz śmielszymi pomysłami na przesył danych przez powietrze. Problem w tym, że laserowy internet w praktyce lubi prostą drogę: czysty tor, brak przeszkód, brak dymu, brak pyłu, brak miejskiego chaosu. W realnym świecie to rzadki luksus. Właśnie dlatego UV-C wraca do gry, nie […]

Mieszkańcy Północnego Chile 19 lipca 2024 roku poczuli potężny wstrząs. Trzęsienie o magnitudzie 7.4 w pobliżu Calamy na pierwszy rzut oka mogło uchodzić za kolejne zjawisko w sejsmicznie żywym regionie. Jednak to, co odkryli naukowcy podczas analizy danych, zdaje się wywracać do góry nogami dotychczasowe rozumienie głębokich wstrząsów. Dziesięciolecia ustalonych założeń stanęły pod znakiem zapytania. […]

Gęste zielone morze amazońskiej dżungli w północno-zachodnim Ekwadorze od stuleci skutecznie ukrywało to, co znajduje się pod jego powierzchnią. Nawet status Rezerwatu Biosfery UNESCO nie zdradzał całej prawdy o tym terenie. Dopiero nowoczesna technologia laserowego skanowania z powietrza dała archeologom szansę, by zajrzeć pod gęsty baldachim liści i odkryć pozostałości po zapomnianej cywilizacji. Okazało się, […]

Przemysł chemiczny od lat zmaga się z jednym podstawowym dylematem. Z jednej strony potrzebuje zwiększać produkcję, z drugiej – musi ograniczać ogromne straty cennego surowca i towarzyszące im emisje dwutlenku węgla. Tradycyjne sposoby przetwarzania węgla na użyteczne związki przypominają pracę z nieszczelnym rurociągiem – spora część węgla po prostu ucieka do atmosfery jako niepożądany gaz, […]

Archeolodzy od lat badali skrawek ziemi w meksykańskim Parku Oxwatz, uważając go za jedno z wielu stanowisk z okresu Majów. Nazywano je X’baatún, co oznacza „miejsce, gdzie zbiera się wodę”. Pod koniec ubiegłego roku okazało się, że dotychczasowe założenia dotyczące tej lokalizacji były gigantycznym niedopowiedzeniem. To, co uważano za małą osadę, jest w rzeczywistości rozległą, […]

Megalityczne konstrukcje sprzed tysięcy lat, takie jak dolmen Menga, to monumentalne grobowce o wyjątkowym znaczeniu. Zlokalizowany w hiszpańskim mieście Antequera i wpisany na listę UNESCO, od niemal sześciu tysiącleci góruje nad okolicą. Powstał w epoce neolitu, a eksperci zakładali, iż pełnił swoją pierwotną funkcję tylko przez pewien czas. Okazuje się jednak, że jego historia jest […]

Niektóre dźwięki brzmią tak, jakby nie miały prawa istnieć: jęk “spod dna” oceanu, metaliczne strzały z zimowego jeziora albo basowy pomruk, który słyszy tylko część ludzi w mieście. To nie legenda ani creepypasta – te sygnały naprawdę zarejestrowano. Ziemia jest głośna, tylko rzadko słyszymy ją “w pełni”. Większość najbardziej osobliwych dźwięków powstaje w pasmach, które […]

Chiny zdecydowały się na przeprowadzenie wyjątkowego eksperymentu, który może na zawsze zmienić nasze podejście do pustynnienia, jednego z największych wyzwań środowiskowych współczesności. Wyobraźcie sobie, że na ruchome piaski pustyni spryskuje się… żywy klej. Nie chodzi tu o żadną chemiczną miksturę, ale o mikroorganizmy, które są na Ziemi od miliardów lat. To właśnie one są sercem […]

Na pustyniach Arabii Saudyjskiej kryje się niejedna zagadka, ale jedna z nich szczególnie zaprząta głowy badaczy i podróżników. Około 50 kilometrów na południe od oazy Tajma znajduje się formacja skalna, która wygląda, jakby ktoś celowo ustawił ogromny głaz na dwóch kamiennych podstawkach. To, co czyni ją wyjątkową, jest jednak coś zupełnie innego. Chodzi o niezwykłe, […]