Przez długi czas istnienie samotnych planet przemierzających pustkę między gwiazdami było jedynie teorią. Teraz astronomowie mogą z całą pewnością wskazać taki obiekt i, co więcej, dokładnie go zważyć. To odkrycie otwiera zupełnie nowy rozdział w naszej wiedzy o naszej galaktyce. Kluczową rolę w tym przełomie odegrali polscy naukowcy z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego. Ich praca […]

Kolejny rok za nami, a klimatyczna układanka staje się coraz bardziej niepokojąca. Choć pełne, oficjalne dane za 2025 rok pojawią się dopiero na początku przyszłego roku, pierwsze analizy malują obraz planety pod presją ekstremalnych zjawisk. Europejski program obserwacji Ziemi Copernicus oraz agencja AFP, korzystając z sieci satelitów i stacji pogodowych, zaczynają składać ten obraz w […]

Pod gigantycznym głazem, u stóp góry Hora na północy Malawi, archeolodzy natrafili na coś, zmienia wiedzę o naszych najdawniejszych przodkach. To znalezisko każe zupełnie inaczej spojrzeć na społeczności łowców-zbieraczy sprzed niemal dziesięciu tysięcy lat. Okazuje się, że ich życie duchowe i organizacja mogły być o wiele bogatsze, niż do tej pory przypuszczaliśmy. Odnalezione ślady po […]

Kiedy w 1962 roku Michel Siffre szykował się do zejścia do lodowej jaskini Scarasson w Alpach, jego głównym celem były badania geologiczne. Młody francuski naukowiec nie spodziewał się, że ta wyprawa diametralnie zmieni bieg jego życia i przypadkiem utoruje drogę dla zupełnie nowej dziedziny nauki. Zamiast krótkiego pobytu, spędził pod ziemią dwa długie miesiące, celowo […]

Wyrzucane resztki jedzenia kojarzą się zwykle z poczuciem winy i przepełnionym koszem, a nie z technologią. Tymczasem coraz częściej to właśnie odpady z kuchni i przemysłu spożywczego stają się surowcem do rzeczy, które w rolnictwie i zdrowotnych innowacjach potrafią zrobić realną różnicę. Najnowszy pakiet badań pokazuje to na czterech bardzo różnych przykładach: od naturalnej ochrony […]

To odkrycie ma w sobie coś z filmowego zwrotu akcji: u wybrzeży greckiej wyspy Milos naukowcy trafili na rozległe pole kominów i wycieków hydrotermalnych i to na głębokościach, które nie kojarzą się z klasycznym światem czarnych dymiących kominów z oceanu. Zamiast kilometrów w dół: kilkadziesiąt do dwustu kilkudziesięciu metrów. A zamiast jednego punktu na mapie: […]

Popocatépetl to nie tylko ikoniczny szczyt Meksyku, lecz również permanentne zagrożenie. Wulkan, którego krater dymi niemal bez przerwy, stanowi bezpośrednie niebezpieczeństwo dla 25 milionów ludzi żyjących w jego cieniu. Przez dekady naukowcy mogli tylko domyślać się, co dokładnie dzieje się pod jego powierzchnią. Teraz, po latach prób, w końcu udało się zajrzeć w głąb tego […]

City break nie musi kończyć się na szybkim espresso, magnesie na lodówkę i zdjęciu pod tym samym zabytkiem co wszyscy inni. Jeśli lubisz wiedzieć, skąd coś się wzięło, jak działa i dlaczego akurat tak, krótki wyjazd może stać się małą przygodą intelektualną. A Europa świetnie się do tego nadaje. Na niewielkiej przestrzeni masz miasta, w […]

Archeolodzy odkopali w irlandzkim krajobrazie coś znacznie większego niż zwykłe grodzisko. To odkrycie, które wpływa na rozumienie nie tylko dziejów Zielonej Wyspy, ale i całego północnego skraju Europy. Ukryte przez stulecia na wzgórzach hrabstwa Wicklow miejsce okazuje się być nie pojedynczym stanowiskiem, a rozległym prehistorycznym kompleksem o skali, która dotąd wydawała się niemożliwa dla tej […]

Kosmiczny Teleskop Hubble’a znowu dostarczył materiału do gorących dyskusji w środowisku astronomów. Jego najnowsze zdjęcia międzygwiezdnej komety 3I/ATLAS, ukazują coś, czego naukowcy się nie spodziewali. Te obrazy mogą na nowo otworzyć jedną z najbardziej fascynujących debat w nauce – dotyczącą natury obiektów przybywających do nas z głębi galaktyki. Obserwacje przeprowadzone pod koniec roku, 12 i […]

Pod pozornie niekończącymi się piaskami Egiptu kryją się nie tylko grobowce władców, ale również ślady codziennego życia tych, o których historia często milczy. Tym razem archeolodzy dotarli do miejsca, w którym przed wiekami tętniło życie i gdzie chowano zmarłych, gdy nad Nilem panowali Rzymianie. Stanowisko Tell al-Fara’in, znane też jako starożytne Buto w zachodniej części […]

Starożytne miasto Amos, ukryte na wzgórzu Asarcik w tureckiej prowincji Muğla, cechowało strategiczne położenie nad Morzem Egejskim. W związku z tym archeolodzy byli przekonani, iż pełniło ono rolę czegoś więcej niż tylko lokalnego portu. Te domysły zostały potwierdzone za sprawą wykopalisk prowadzonych w ubiegłym roku, w ramach których udało się wydobyć niezwykły przedmiot. To srebrny […]

Wysoko nad naszymi głowami, niewidoczne dla ludzkiego oka, płyną potężne strumienie pary wodnej. Przez ostatnie czterdzieści lat te atmosferyczne autostrady wilgoci stopniowo zmieniały swój kurs, co może być kluczem do zrozumienia gwałtownych przemian pogodowych na całej planecie. Ich przesunięcie wyjaśniałoby, dlaczego jedne regiony pogrążają się w coraz głębszych suszach, podczas gdy inne toną w nadmiarze […]

W 2025 roku nauka znów pokazała dwie swoje twarze naraz: cierpliwą, “mrówczą” robotę w laboratoriach oraz momenty, które wyglądają jak skoki w przyszłość. Oto 10 najważniejszych momentów i odkryć mijającego roku. Z jednej strony – coraz lepsze narzędzia do czytania śladów życia sprzed setek tysięcy lat i sprzed dziesiątek milionów. Z drugiej – medycyna, która […]

Argentyna skrywa widok, który mógłby być ilustracją z podręcznika geografii. W Patagonii istnieje miejsce, w którym można niemal jednym spojrzeniem objąć trzy zupełnie różne postaci, w jakie przyobleka się woda. To punkt, w którym lodowy jęzor, tafla jeziora i nurt rzeki łączą się w jeden, zaskakująco precyzyjny układ. Zjawisko jest tak wyraźne, że dostrzegają je […]

Łańcuch górski Ałtyn-Tag w regionie Xinjiang zawierają formację skalną, która od razu zwróciła uwagę badaczy. To, co tam znaleźli, daleko wykraczało poza zwykłe znalezisko geologiczne. Okazuje się, że odkryte złoże, nazwane Margou, stanowi część największego na świecie pasa nefrytu, ciągnącego się przez około 1300 kilometrów południowej Kotliny Kaszgarskiej. W przeciwieństwie do typowych, zwietrzałych okazów znajdowanych […]

Kryzysowe sytuacje wymagają podejmowania kontrowersyjnych decyzji, a w tym wywracania reguł do góry nogami. Bo czy w niektórych sytuacjach efekt cieplarniany może być korzystny i zadziałać pozytywnie na przyszłość ludzkości? Fikcyjne scenariusze przedstawione w książkach, grach czy filmach mają to do siebie, że znajduje się w nich zawsze ziarenko prawdy. Na rynku znajdziemy do skonsumowania […]

Pustynia Judzka to na pierwszy rzut oka jałowy, wypalony słońcem obszar na wschód od Jerozolimy, który od dziesięcioleci skrywa pozostałości po dawnych cywilizacjach. Słynie z tzw. rękopisów z Qumran i monumentalnych ruin z czasów króla Heroda. Okazuje się, że wciąż potrafi zaoferować coś nowego. Najnowsze znalezisko pochodzi z Hyrkanii, stanowiska archeologicznego położonego na Zachodnim Brzegu. […]

Co czeka naukę w 2026 roku? Przygotowaliśmy najważniejsze kierunki i wydarzenia, które warto śledzić. Oto nasze prognozy na kolejne naukowe 12 miesięcy. W 2026 r. nauka nie będzie “czekać na przełom”. Ona będzie go testować. Wiele głośnych projektów wchodzi w etap, w którym liczą się twarde terminy, sprzęt, loty, wyniki badań i regulacje. I nagle […]

Czasem naukowcy trafiają na coś, co wywraca do góry nogami dotychczasową wiedzę. Właśnie tak stało się w jednej z karaibskich jaskiń, w której badacze natknęli się na znalezisko, o jakim do tej pory nie było choć jednej wzmianki w literaturze. Jaskinia Cueva de Mono w Dominikanie była o krok od przekształcenia w śmietnik, gdy zespół […]

Matematyka ma ten szczególny talent, że potrafi być jednocześnie oderwana od życia i absolutnie kluczowa dla tego, jak działa współczesna fizyka. Czasem wystarczy jeden drobny szczegół w definicji, np. czy coś jest ograniczone, czy może rosnąć bez końca, żeby całe eleganckie rozumowanie przestało się trzymać całości. Właśnie w tym miejscu pojawia się świeży, bardzo fundamentalny […]

W fizyce transport brzmi jak coś nudnego: prąd płynie, ciepło ucieka, woda leci rurą. Tyle że w praktyce cała cywilizacja stoi na jednym szczególe: zawsze jest jakiś opór, tarcie, strata. I to właśnie ten szczegół właśnie dostał wyjątkowo eleganckie pstryczka w nos. Wiedeńscy fizycy zbudowali układ, który zachowuje się jak przewód idealny, ale nie dla […]

Wysoko w górach północnej Etiopii miejscowi rolnicy trafili na coś, co może trwale przemeblować światowy rynek drogocennych kamieni. Wszystko wskazuje na to, że natrafiono na rozległą żyłę, która może ciągnąć się przez dziesiątki, a nawet setki kilometrów. Dla lokalnych społeczności z prowincji Wollo odkrycie złoża w Stayish oznacza coś więcej niż tylko geologiczną ciekawostkę. Górnictwo […]

Przez sześć stuleci dno cieśniny Sund skrywało niezwykły sekret. Tam, gdzie dziś powstaje nowy dystrykt Lynetteholm, spoczywał wrak, który wpływa na postrzeganie średniowiecznego handlu. Dopiero teraz archeolodzy ujawnili szczegóły znaleziska. Svælget 2 to nie byle wrak, a największa znana koga na świecie, pochodząca z około 1410 roku. Po 2,5 roku prac wydobywczych z głębokości 13 […]