Ludzkość znalazła się w punkcie krytycznym, którego konsekwencje mogą zdefiniować przetrwanie naszej cywilizacji w nadchodzących stuleciach. Najnowsze badania, których wyniki opublikowano w prestiżowym czasopiśmie Environmental Research Letters rzucają nowe, alarmujące światło na stan naszej planety. Wynika z nich jednoznacznie, że populacja ludzka dawno przekroczyła zdolność Ziemi do zrównoważonego podtrzymywania życia, a obecny model konsumpcji i wzrostu demograficznego […]

W ostatnich dniach media społecznościowe obiegło zdjęcie, które u wielu internautów wywołało dreszcz niepokoju. Fotografia wykonana na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) przedstawia groteskową, fioletową istotę wypuszczającą wijące się „maziste macki”. Obiekt, unoszący się w sterylnym wnętrzu stacji, natychmiast stał się pożywką dla fanów teorii o pozaziemskich formach życia i miłośników kina grozy. Komentarze pod postem […]

W świecie fizyki niewiele zasad wydaje się tak nienaruszalnych, jak ta ustalona przez Alberta Einsteina: nic nie może poruszać się szybciej niż światło w próżni. Jednak najnowsze badania opublikowane w prestiżowym czasopiśmie Nature rzucają nowe światło na tę fundamentalną barierę. Międzynarodowy zespół fizyków po raz pierwszy w historii zaobserwował specyficzne „dziury” w świetle, znane jako osobliwości fazowe lub […]

Ludzka skłonność do ryzyka okazuje się tak stara, że jej pokłosie było widoczne już wiele tysięcy lat temu. Potwierdzają to odkrycia dokonane w Ameryce Północnej, które wyraźnie przesuwają dotychczasowe granice – zarówno pod względem czasowym, jak i geograficznym.  Jak długo hazard towarzyszy naszemu gatunkowi? Badania, o których jest mowa, wyraźnie sugerują, że najstarsze znane kości […]

Archeolodzy i badacze sztuki starożytnej ponownie zaskoczyli świat. Tym razem taka sztuka udała im się dzięki… sztuce. Wszystko za sprawą rzymskiego mozaikowego dzieła sprzed prawie 1800 lat, które może być pierwszym znanym obrazem kobiety walczącej z dzikimi zwierzętami na arenie. Taka scena pokrywa się z fragmentami zapisów poświęconych potyczkom gladiatorów.  Kobiety na arenie, czyli zaskakujące […]

Pod topniejącym lodem Antarktydy kryje się jeden z największych magazynów węgla na Ziemi. Przez dekady Ocean Południowy pochłaniał więcej dwutlenku węgla, niż oddawał, łagodząc skutki globalnego ocieplenia. Teraz jednak naukowcy ostrzegają: ten naturalny bufor klimatyczny zaczyna się chwiać. Ocean Południowy otaczający Antarktydę to jedno z najważniejszych miejsc na mapie klimatycznej planety. Szacuje się, że pochłania […]

Komputery kwantowe obiecują rozwiązanie problemów nieosiągalnych dla klasycznych maszyn, ale ich rozwój napotyka fundamentalne bariery. Jedną z największych jest zwiększenie liczby kubitów przy jednoczesnym zachowaniu precyzyjnej kontroli nad każdym z nich. Współczesne maszyny operują na poziomie około tysiąca kubitów, co jest imponującym wyczynem inżynieryjnym, ale wciąż niewystarczającym dla praktycznych zastosowań. Fizycy z Columbia University postawili […]

Głęboko pod naszymi stopami, w mrokach ziemskiego płaszcza, odbywa się powolny, ale potężny taniec materii, który kształtuje oblicze naszej planety. Przez dziesięciolecia naukowcy starali się zrozumieć, co dzieje się na samym dnie tej skalnej otoczki, tuż nad płynnym jądrem Ziemi. Najnowsze badanie opublikowane w czasopiśmie The Seismic Recordrzuca nowe światło na te procesy, prezentując pierwszą w […]

Historia naszej planety pełna jest gwałtownych zwrotów akcji, a niektóre z dawnych wydarzeń dziś brzmią niepokojąco znajomo. Naukowcy coraz uważniej przyglądają się okresowi sprzed 56 milionów lat, który może stanowić pewnego rodzaju lustro, choć nie idealne, dla współczesnych wyzwań klimatycznych. Klucz do zrozumienia tamtych czasów, zwanychPaleoceńsko-Eoceńskim Maksimum Termicznym (PETM), kryje się w głębinach mórz. Zespół […]

Jeden kilogram sześciofluorku siarki działa na klimat tak samo jak 24 tony dwutlenku węgla. To najsilniejszy znany gaz cieplarniany, a jego stężenie w atmosferze nad Niemcami okazuje się znacznie wyższe niż wskazywały dotychczasowe szacunki. Naukowcy z Uniwersytetu Goethego we Frankfurcie odkryli, że oficjalne dane o emisjach tego gazu mogą być poważnie niedoszacowane. Problem ujawnił się […]

Jeszcze żyją obok nas – w lasach, na łąkach, w rzekach i w Bałtyku. Ale coraz częściej są to sąsiedzi widmowi, obecni bardziej w raportach niż w krajobrazie. Polska przyroda znalazła się w punkcie, w którym pytanie nie brzmi już “czy gatunki znikają”, lecz “które z nich zdążymy jeszcze zobaczyć”. Wymieranie gatunków rzadko wygląda jak […]

Badania nad lodem pochodzącym z Antarktydy okazały się szczególnie cenne dla naukowców zajmujących się historią klimatu Ziemi. W toku prowadzonych ekspertyz zdołali bowiem odczytać zapis zmian środowiskowych sięgający aż 3 milionów lat wstecz, co czyni te analizy jednymi z najdłuższych i najbardziej szczegółowych rekonstrukcji klimatu w dziejach badań. Co próbki z Antarktydy mówią nam o […]

Analizy szczątków znalezionych zarówno na Starym Kontynencie, jak i w Anatolii radykalnie przesuwają nasze rozumienie jednego z najstarszych partnerstw w historii ludzkości: relacji między ludźmi a psami. Do tej pory panowało przekonanie, jakoby udomowienie psa sięgało okresu sprzed około 11-12 tysięcy lat, lecz najnowsze badania dowodzą, że nasi pierwsi czworonożni towarzysze pojawili się u boku […]

Wyobraź sobie, że przez twoje ciało w każdej sekundzie przelatują biliony niemal niewidzialnych cząstek. To neutrina, nazywane często duchami mikrokosmosu ze względu na swoją nieuchwytność. Ich zdolność do przenikania przez niemal wszystko bez śladu od dawna fascynuje naukowców, a teraz może się okazać, że te cząstki skrywają klucz do rozwiązania jednej z największych zagadek wszechświata. […]

Czy błędnie rozumieliśmy kwestie związane z początkami jednej z najważniejszych cywilizacji świata? Według autorów nowych analiz radiowęglowych i uczestników wykopalisk, starożytne miasto Mohendżo Daro, czyli kluczowy ośrodek cywilizacji doliny Indusu, może być znacznie starsze, niż dotąd sądzono. Powracająca zagadka miasta, które nagle opustoszało Z tych rewelacji wynika, jakby początki tamtejszej urbanistyki sięgały okolic 3300 roku […]

Co wiemy o społecznościach zamieszkujących region Bałtyku w czasach Jezusa? Zdecydowanie mniej, niż byśmy chcieli. Ale sytuacja powoli się poprawia, czego najlepszym dowodem jest odkrycie dokonane w pobliżu miejscowości Kambja, w okręgu Tartu. Na estońskiej ziemi archeolodzy natrafili na pozostałości nieznanego wcześniej grodziska, datowanego na około dwa tysiące lat.  Starożytny wał obronny – oczko w […]

Beton jest jednym z najbardziej paradoksalnych materiałów nowoczesnego świata. Utrzymuje mosty, tunele, osiedla i całe miasta, a jednocześnie ma słabość, która wraca jak źle zaleczona kontuzja: pęka. Czasem od obciążeń, czasem od skurczu, czasem od wysychania, a później te drobne rysy stają się bramą dla wilgoci, soli i korozji. Właśnie dlatego od lat trwa wyścig […]

Przywykliśmy myśleć o erupcji jak o katastrofie, która najpierw długo zbiera siły i wysyła czytelne ostrzeżenia: drży ziemia, grunt puchnie, gazy rosną, instrumenty zaczynają wariować. Problem w tym, że część wulkanów nie gra według tego scenariusza. Potrafią przejść do wybuchowej aktywności przy zaskakująco skromnym zestawie sygnałów, a to dla mieszkańców i służb monitorujących jest jeden […]

Mars od lat robi to samo: pokazuje coś intrygującego. Tym razem chodzi o wyjątkowo wysokie stężenia niklu w skałach z Neretva Vallis, dawnego kanału rzecznego prowadzącego do jeziora w kraterze Jezero. Łazik Perseverance wykrył tam w części skał nawet około 1,1% wagowego niklu, czyli najwięcej, ile do tej pory zaobserwowano w marsjańskim podłożu skalnym. To […]

W amerykańskim stanie Pensylwania znajduje się jedno z najbardziej niezwykłych i zarazem przerażających miejsc na świecie: niemal całkowicie opuszczone miasteczko Centralia, pod którym od ponad sześciu dekad nieprzerwanie płonie ogień. Historia tego miejsca jest tym bardziej zatrważającą, że jej początek sięga pozornie niewinnego incydentu. W konsekwencji dobrze prosperująca społeczność zmieniła się w niemal całkowicie opuszczoną […]

Wykopaliska prowadzone w obrębie stanowiska Tell el-Charuba przyniosły ich autorom sporo radości. Archeolodzy dotarli bowiem do dowodów na istnienie rozległej twierdzy o charakterze militarnym. Jej pochodzenie sięga około 3500 lat wstecz, co oznacza, iż obiekt ten wywodzi się z okresu tzw. Nowego Państwa, a dokładniej – czasów panowania faraona Totmesa I. Forteca z okresu panowania […]

Szybkie błyski radiowe od lat stanowią jedną z największych zagadek współczesnej astrofizyki. Te niezwykle krótkie, trwające zaledwie milisekundy, impulsy energii docierają do nas z najdalszych zakątków kosmosu, a ich moc bywa porównywalna z emisją całych galaktyk. Przez długi czas naukowcy mogli tylko spekulować, co za obiekt lub zjawisko jest w stanie wygenerować tak kolosalne wyładowanie. […]

Izomery jądrowe od lat stanowią jeden z najbardziej intrygujących tematów w fizyce. Te egzotyczne stany materii, które potrafią magazynować kolosalne ilości energii przez niezwykle długi czas, od dawna pobudzają wyobraźnię naukowców marzących o mikroskopijnych źródłach zasilania czy niebywale precyzyjnych zegarach. Mechanizmy rządzące uwalnianiem tej energii pozostawały jednak w dużej mierze zagadką. Zespół z Instytutu Fizyki […]

W oazie Bandikhan, na stanowisku znanym jako Bandikhan II, międzynarodowy zespół badawczy odsłonił pozostałości miasta liczącego około 3000 lat. Eksperci już teraz mówią, że to jedno z najważniejszych odkryć w regionie Azji Centralnej z ostatnich lat, ponieważ dostarcza ono informacji na temat początków urbanizacji oraz ogólnego rozwoju społeczności epoki żelaza. Osada z Azji dostarcza informacji […]