Stanowisko archeologiczne Gomolava, położone na terenie Kotliny Panońskiej w Serbii, to między innymi miejsce pochówku, które odbiega od wszystkiego, co dotąd sądziliśmy o rytuałach i wojnach z wczesnej epoki żelaza. Gdyby nie dokładniejsze ekspertyzy, można byłoby to uznać za jeden wielu masowych grobów powstałych po bitwie, lecz tutaj prawda okazała się zupełnie inna. Naukowcy mówią […]

Dolina Chicama na północnym wybrzeżu Peru zdecydowanie nie jest pierwszym lepszym stanowiskiem dla archeologów. Prowadzone przez nich prace ujawniły istnienie rozległego systemu pozwalającego zgłębić sekrety skrywane przez pewną prekolumbijską cywilizację. Autorzy ostatnich badań nie mają wątpliwości: granica między tym, co duchowe, a tym, co praktyczne, była w tym regionie znacznie bardziej płynna, niż mogłoby się […]

Cytadela Dynastii Hồ już od dłuższego czasu znajdowała się w zakresie zainteresowania archeologów, którzy liczyli tam na odkrycie dostarczające informacji na temat dawnych władców Wietnamu. Ich wytrwałość w końcu się opłaciła, a w samym sercu kompleksu, ukryte za kamiennymi posągami smoków pozbawionych głów, leżały dziesiątki zapomnianych przedmiotów. Chodzi o złocone terakotowe artefakty sprzed ponad sześciuset […]

Kometa 3I/ATLAS jest wyjątkowa z bardzo prostej przyczyny: to dopiero trzeci w historii obiekt międzygwiazdowy, który udało się namierzyć w Układzie Słonecznym. Tego typu goście przylatują z innych układów planetarnych i niosą ze sobą materiał, którego nie da się zebrać w żaden inny sposób bez wysyłania sond do odległych gwiazd. Dlatego każda taka wizyta wywołuje […]

Co byś powiedział, gdyby twoja zwykła sieć światłowodowa mogła przenosić nie tylko twoje maile i filmy, ale także delikatne stany kwantowe, uważane za przyszłość bezpiecznej komunikacji? W stolicy Niemiec nie tylko o tym myślą, ale właśnie to zademonstrowali. Pod koniec stycznia w Berlinie przeprowadzono niezwykły eksperyment, który podważa nasze wyobrażenie o możliwościach istniejącej infrastruktury telekomunikacyjnej. […]

Przez lata lubiliśmy myśleć o Marsie jak o planecie, która odpaliła swoje wulkany dawno temu, zrobiła swoje wielkie widowisko wulkaniczne, a potem powoli zgasła. Ten obraz bywa wygodny, bo porządkuje historię planety na czytelne epoki i sugeruje, że młodsze formy wulkaniczne są raczej proste i jednorazowe. Tymczasem nowe analizy pokazują coś bardziej intrygującego. Nawet w […]

Kompozyty FRP, czyli włókna szklane lub węglowe zatopione w polimerowej matrycy, są dziś jednym z najważniejszych materiałów konstrukcyjnych tam, gdzie liczy się stosunek wytrzymałości do masy. Skrzydła samolotów, łopaty turbin wiatrowych, elementy samochodów, kadłuby łodzi, osłony i wsporniki w zastosowaniach przemysłowych, wszędzie tam spotkasz laminaty, bo potrafią być bardzo sztywne i bardzo lekkie naraz. Ich […]

Przez lata w popularnonaukowych publikacjach i mediach krążyła fascynująca teza. Mówiła ona, że niemal jeden na dwustu mężczyzn na świecie może być potomkiem Czyngis-chana. Ta niezwykle śmiała hipoteza zrodziła się z analiz specyficznego wzorca genetycznego na chromosomie Y, który powiązano z mongolskimi wojownikami z czasów średniowiecza. Najnowsze badania, oparte na materiale z epoki, przynoszą jednak […]

W świecie paleoantropologii dzieje się w ostatnim czasie wiele, a to za sprawą nowatorskiego spojrzenia na czaszki zaliczane do gatunku Homo erectus. W chińskiej prowincji Hubei znaleziono trzy takowe, a ich datowanie odwraca do góry nogami dotychczasowe teorie o wędrówkach naszych przodków. Pierwotne szacunki okazały się błędne, a pomyłka była zdecydowanie większa, niż ktokolwiek mógł […]

Paleontolodzy dokonali w północno-wschodnich Chinach odkrycia, które już na pierwszy rzut oka było wyjątkowe. Chodziło bowiem o niemal kompletny szkielet z zachowaną skórą. Kiedy uczeni zabrali się za jego dokładną ekspertyzę, zdali sobie sprawę, że mają do czynienia z cechami, które nie przypominają niczego znanego dotąd nauce. To nie były łuski ani prymitywne pióra. Okaz, […]

Głęboko pod powierzchnią Queenslandu spoczywa formacja skalna, która powstała setki milionów lat temu. Dziś australijscy naukowcy przypatrują się jej z nadzieją – może ona pomóc rozwiązać kluczowy problem energetyki odnawialnej. Chodzi o magazynowanie ogromnych ilości energii wtedy, gdy wiatr nie wieje, a słońce nie świeci. Basen Adavale, bo o nim mowa, skrywa potężne złoże soli […]

Czasami w nauce zdarzają się zagadki, których rozwiązanie zajmuje całe pokolenia badaczy. Tak było z jednym z najbardziej upartych wyzwań w chemii – próbą stworzenia stabilnej, aromatycznej cząsteczki zbudowanej z pierścienia atomów krzemu. Przez dekady teoretycy wskazywali, że taka struktura powinna istnieć, ale każda praktyczna próba kończyła się niepowodzeniem. Ten impas trwał tak długo, że […]

Wyhodowanie w szalce fragmentów tkanki mózgowej, które potrafią rozwiązywać problemy inżynieryjne, brzmi jak scenariusz rodem z powieści science fiction. Okazuje się jednak, że to nie fikcja, ale rzeczywistość, która właśnie zaistniała w laboratoriach badawczych. Co to oznacza dla naszej wiedzy o mózgu i czy powinniśmy się tym entuzjazmować? Naukowcom z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Santa Cruz […]

Podhale to dziś synonim spokoju i miejsce, w którym turyści szukają wytchnienia w cieniu Tatr. Trudno uwierzyć, że te łagodne doliny i wzgórza mogą skrywać tektoniczną historię sprzed tysięcy lat. Okazuje się, że ten pozornie stabilny zakątek Polski ma za sobą burzliwą, sejsmiczną przeszłość. Badacze z kilku ośrodków naukowych dostarczyli właśnie mocnych dowodów na to, […]

Kobalt od dziesięcioleci gości w naszym otoczeniu, od baterii po dyski twarde, uchodząc za jeden z najlepiej poznanych magnesów. Przez lata traktowano go jako klasyczny przykład ferromagnetyka – materiału o przewidywalnych właściwościach. Okazuje się jednak, że ten pospolity pierwiastek miał przed nami tajemnicę. Miedzynarodowy zespół naukowców dokonał niedawno zaskakującego odkrycia, które zmusza do ponownego przemyślenia […]

W laboratorium wszystko wygląda czysto: hipoteza, eksperyment, dane, wnioski. Brud zaczyna się później – w mailach z redakcji, w recenzjach, w negocjacjach o słowa, o wykresy, o to, co “może zaszkodzić”, “jest zbyt ryzykowne” albo “nie wnosi nic nowego”. Bywają odkrycia, których nie blokuje żadna tajna policja nauki. Blokuje je system: ambicje, pieniądze, strach przed […]

Na stanowisku El Caño w Panamie archeolodzy odsłonili fragment zapomnianej historii. Jest to szczególnie cenne odkrycie ze względu na wpływ na naszą wiedzę na temat społeczności zamieszkujących ten region na długo przed przybyciem Europejczyków. Wszystko dzięki odnalezieniu grobowca oznaczonego numerem 3. Prace prowadzone są tam od niemal dwudziestu lat, a tym razem naukowcy natrafili na […]

Wyobraźcie sobie materiał, który reaguje na impuls elektryczny jak żywy mięsień. Brzmi jak scenariusz filmu science-fiction, ale polscy badacze właśnie pokazali, że coś takiego jest możliwe. Ich praca dotyczy pozornie zwyczajnych włókien węglowych, które zazwyczaj kojarzymy z superwytrzymałymi kompozytami w rakietach czy nowoczesnych rowerach. Kluczem do tej niezwykłej właściwości okazało się spojrzenie na dobrze znany […]

Patrząc w nocne niebo, widzimy zwykle spokojny, niemal nieruchomy krajobraz. Wygląda na to, że nasz naturalny satelita od miliardów lat tkwi w tej samej, skamieniałej formie. Jednak najnowsze odkrycia geologiczne sugerują coś zupełnie innego – że pod tą pozornie martwą skorupą wciąż coś się dzieje. Naukowcy z National Air and Space Museum opracowali właśnie pierwszą […]

Cały ogromny ekosystem, rozciągający się przez kontynenty, zaczyna się przemieszczać. Taką rzeczywistość potwierdzają dziesiątki lat obserwacji z kosmosu. Lasy borealne, zwane też tajgą, które oplatają północne części globu, wyraźnie zmieniają swoje położenie. Przez 36 lat satelity nieustannie monitorowały ten gigantyczny obszar. Zebrane dane nie pozostawiają wątpliwości: z każdą dekadą granica lasu przesuwa się coraz dalej […]

Wśród malowniczych wzgórz Saksonii-Anhalt, w miejscu, które przez stulecia wydawało się tylko kolejnym punktem na mapie, archeolodzy dokopali się do wyjątkowo ciekawej historii. W okolicach Helfty, niedaleko Lutherstadt Eisleben, odkryto pozostałości kompleksu, który przez długi czas istniał tylko w zapiskach kronikarzy. Przez ostatnie lata naukowcy metodycznie odsłaniali fundamenty budowli, które nie pasują do utartego wizerunku […]

Gdzieś w gęstwinie lasów, niedaleko wsi Zagrody pod Sławoborzem, ziemia skrywała wyjątkowy sekret. Miejscowe przekazy od pokoleń mówiły o czymś więcej niż tylko o starych kamieniach, ale dopiero teraz mamy twarde dowody, które potwierdzają te doniesienia. Pod warstwą gleby i korzeni drzemią fundamenty całego miasta, które nagle i bez wyraźnego powodu zniknęło z kart historii. […]

Gdyby przyroda miała dział R&D, jej inżynierowie pracowaliby bez wytchnienia: jedni testowaliby nowe “zmysły”, inni doskonaliliby naprawę tkanek, a jeszcze inni wymyślali sposoby, jak widzieć ciepło albo rozmawiać ultradźwiękami. Wiele zwierząt naprawdę ma “supermoce” i robi z nich codzienny użytek, bez fanfar, po prostu po to, by przeżyć. To nie są “magiczne sztuczki”. To zestaw […]

Wyobraź sobie zbliżanie się do pieca, poczucie lekkiego ochłodzenia, a potem nagle uderzenie fali jeszcze potężniejszego żaru. Przez ponad sto lat naukowcy głowili się, dlaczego atmosfera Słońca zachowuje się dokładnie w ten sprzeczny z intuicją sposób. Teraz, dzięki sondzie, która odważyła się polecieć tam, gdzie nigdy wcześniej nie dotarł żaden statek kosmiczny, wreszcie otrzymujemy konkretne […]