Okazuje się, że ludzka skóra znacznie lepiej znosiła promienie UV zanim pojawiły się filtry przeciwsłoneczne i parasole. Antropolodzy wiedzą, co do tego doprowadziło. Ludzie kochają się opalać, ale za dużo promieniowania słonecznego powoduje oparzenia, a w ekstremalnych przypadkach nawet nowotwory. W najlepszym wypadku kończy się słonym potem wpływającym do oczu i koniecznością częstego brania prysznica […]

Śniadanie najważniejszym punktem dnia. Badania hiszpańskich naukowców wykazały, że dzieci, które ich nie jedzą mają więcej problemów behawioralnych od swoich rówieśników. To coś, z czym każdy rodzic powinien walczyć. Młodzi ludzie, którzy regularnie jedzą zdrowe śniadania w domu mają lepsze zdrowie psychospołeczne od swoich rówieśników, które ten punkt dnia pomijają. Potwierdzają to wyniki opublikowane w […]

Zakończył się kolejny, ósmy już, sezon badań archeologicznych na polu Bitwy pod Grunwaldem. Co w tym roku odkryto na najsłynniejszym polu bitewnym w Polsce? Pomiędzy 27 sierpnia a 3 września trwał ósmy sezon badań na polu Bitwy pod Grunwaldem. Akcja zorganizowana przez Muzeum Bitwy pod Grunwaldem w Stębarku przyciągnęła spore grono badaczy, ekspertów, pasjonatów historii […]

Uczty i polowania w ramach zwykłej służby, obowiązkowy wypoczynek w zdobionych malowidłami łaźniach, w czasie wolnym gra w kości i zabawa z kobietami – życie codzienne legionisty stacjonującego na obrzeżach imperium było znacznie przyjemniejsze, niż mogłoby się wydawać Sposób organizacji armii rzymskiej robił wrażenie na starożytnych historykach. „Można zrozumieć, że to ogromne cesarstwo nie było […]

Największy wszystkożerca świata osiągnął niemal 20 metrów długości – tyle właśnie miał jeden z przedstawicieli gatunku Rhincodon typus zidentyfikowany przez naukowców. Chodzi o rekina wielorybiego, będącego jednocześnie największym z rekinów. Ten wszystkożerny organizm występuje od Ameryki Północnej po Australię, gdzie zaobserwowano, jak jedno z tych zwierząt żywi się krylem. Organizmy te, zwane również szczętkami, są […]

W Journal of The European Academy of Dermatology and Venereology ukazało się zdjęcie pokazujące twarz i szyję 92-latki, która twierdzi, że przez ponad czterdzieści lat stosowała krem nawilżający z filtrem chroniącym przez promieniowaniem UV. Nakładała go jednak na twarz, pomijając szyję. Efekt? Gigantyczna różnica w tym, jak wygląda skóra w tych dwóch różnych miejscach. O […]

Z doktorem Danielem Tyborowskim – paleontologiem, specjalistą od gadów morskich, popularyzatorem nauki, laureatem nagrody „Geologia 2021” Ministerstwa Klimatu i Środowiska rozmawia Łukasz Czarnecki Panie Doktorze, naszą rozmowę zacznijmy od najnowszych wieści ze świata paleontologii. W te wakacje czasopismo naukowe „Cretaceous Research” doniosło o odnalezieniu na Saharze skamieniałości sprzed 100 mln lat, świadczących o tym, że […]

W dniu udanego testu bomby atomowej nauka utraciła niewinność. „Teraz wszyscy jesteśmy skurwysynami” – stwierdził wtedy Kenneth Bainbridge, współpracownik Roberta Oppenheimera3, ojca amerykańskiej superbroni. Wyobrażamy sobie, że naukowców, którzy stworzyli bombę atomową, do końca życia męczyło poczucie winy. Moralne rozterki Roberta Oppenheimera3 i innych uczonych były jednak zbyt złożone, by zamknąć je w pojęciu „poczucie […]

Wydaje nam się, że ustrój demokratyczny został wprowadzony na terenie dzisiejszych Stanów Zjednoczonych przez imigrantów z Europy. Nic bardziej mylnego! Według najnowszych badań opartych na datowaniu radiowęglowym rdzenni Amerykanie tworzyli struktury demokratyczne już 1500 lat temu. Badacze z Uniwersytetu Georgii przeprowadzili ponowne badania artefaktów wykopanych ze stanowiska archeologicznego w okolicach jeziora Oconee. Zbiornik jest sztucznym […]

Nowe badania potwierdzają, że ludzie wytwarzają własne pole oksydacyjne i zmieniają chemię powietrza w pomieszczeniach. Odkrycie to może mieć znaczenie w zrozumieniu rozprzestrzeniania się różnych patogenów, ale i w tworzeniu mechanizmów zapobiegających temu procesowi. Statystyki wskazują, że 90% swojego życia spędzamy w zamkniętych pomieszczeniach – w domu, w biurze czy środkach transportu. W takich okolicznościach […]

Naukowcy z Wydziału Chemii Uniwersytetu Warszawskiego wykorzystali grafen do stworzenia matrycy, która może stać się podstawą biosensorów nowej generacji. Pozwolą one na monitorowanie zdrowia pacjentów w czasie rzeczywistym. Polacy udzielili licencji na technologię amerykańskiej firmie Biometryks. Firma Biometryks już wkrótce planuje zrewolucjonizować nieinwazyjną diagnostykę i monitorowanie osób z chorobami przewlekłymi. Wszystko dzięki nowej generacji grafenowych […]

Znacie takie lektury jak „Łapacz w zbożu” czy „Chorobliwe kwiaty”? Nie, bo dosłowne tłumaczenie wydawało się zbyt niedoskonałe lub traciło siłę oryginału… Wśród koneserów literatury pięknej od dawna funkcjo­nuje przeświadczenie, że prawdziwy kunszt sztuki słowa jest dostępny jedynie w języku oryginału. A każde tłumaczenie to nie przekład, lecz coś w rodzaju – czasami mniej, a […]

Z profesorem Jakubem Politem z Instytutu Historii UJ, autorem książki Nie ma już moa, rozmawia Łukasz Czarnecki Panie Profesorze naszą rozmowę o ptakach moa zacznijmy od kwestii podstawowej – jakie stworzenia kryją się właściwie pod tą nazwą, bo nie dla wszystkich jest ona znajoma. Bardzo różne, ale podobne pod jednym względem – wszystkie nie umiały […]

Naukowcy coraz więcej uwagi poświęcają zjawisku doomscrollingu, które jest związane z użytkowaniem współczesnych środków komunikacji, takich jak smartfony czy komputery. O sposobach na walkę z tym trendem informują Kate Mannell i James Meese. Przeprowadzone przez nich badania sugerują, że osoby szczególnie chętnie zagłębiające się w świat internetowych informacji są również bardziej narażone na pogorszenie psychicznego […]

Rękopisy z Qumran to zbiorcza nazwa odnosząca się do dokumentów, których autorzy posługiwali się językiem hebrajskim, greckim i aramejskim. Znalezione w latach 40. i 50. ubiegłego wieku nie były kompletne. Jeden z brakujących elementów układanki, który ukrywał się przed przedstawicielami świata nauki, ma około 2700 lat i jest jednym z zaledwie trzech zachowanych dokumentów z […]

Spoglądając wstecz na kończące się powoli tegoroczne niezwykle upalne lato, nie sposób uwierzyć, że były miejsca, w których notowano rekordowo niskie temperatury. Tak się działo w bardzo wyjątkowych obszarach zwanych mrozowiskami lub zastoiskami mrozowymi. W jednym z nich na terenie Tatr Zachodnich odnotowano -5,7 st. C, co jest nieoficjalnym rekordem zimna dla lipca. Przyjrzyjmy się […]

Wrak słynnego parowca z 1870 roku można ponownie zobaczyć w korycie rzeki Missouri w stanie Nebraska. Wszystko z powodu niskich opadów deszczu w tym sezonie, który przyczyniła się do spadku poziomu wody w rzece. To nie pierwszy raz, kiedy możemy oglądać legendarny North Alabama i zapewne nie ostatni. North Alabama był parowcem transportowym na rzece […]

Znalezione w Ameryce Południowej mumie, które zostały poddane tomografii komputerowej 3D okazują się mieć za sobą brutalną przeszłość. Co najmniej dwie z trzech objętych badaniami osób zostały zamordowane w przerażających okolicznościach. Publikacja na ten temat, zamieszczona w Frontiers in Medicine, opisuje, jak dzięki zachowanym tkankom miękkim zmumifikowane szczątki mogą dostarczyć znacznie więcej informacji niż same […]

Niesteroidowe leki przeciwzapalne, w tym popularne pochodne kwasu propionowego – ibuprofen, naproksen czy ketoprofen – mogą powodować niewydolność serca u diabetyków. Wyniki badań przedstawione na ESC Congress 2022 w Barcelonie, krótkotrwałe stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) może oznaczać konieczność hospitalizacji z powodu niewydolności serca u osób z cukrzycą typu 2. To niepokojące informacje, bo NLPZ […]

Supernowa z 1054 r. udokumentowana na bizantyjskiej monecie? Zjawisko było widoczne na niebie przez lata, ale europejscy uczeni nigdzie go nie opisali. Dlaczego? W 1054 r. sąsiednia gwiazda skończyła swój żywot jako supernowa. Choć była oddalona od nas o 6500 lat świetlnych, jej szczątki były widoczne na niebie przez 23 dni i 653 nocy. Przy […]

Koreańczycy są coraz bliżej osiągnięcia kontrolowanej fuzji jądrowej. Ich “sztuczne Słońce” wytworzyło plazmę o temperaturze 100 mln stopni Celsjusza i utrzymało ją przez 30 sekund. Gdyby nie ograniczenia technologiczne, eksperyment mógłby trwać dłużej. Fuzja jądrowa to nadzieja na wydajne źródło czystej energii, znacznie lepszego od atomu czy nieodnawialnych źródeł energii. Nie bez powodu nad reaktorami […]

Choroba Parkinsona wykrywalna w zaledwie 3 minuty? Brzmi niesamowicie, ale już wkrótce może powstać test, który pozwoli na wykrycie zaburzeń neurodegeneracyjnych tylko na podstawie wymazów ze skóry. Kluczem jest analiza sebum przy pomocy spektrometrii masowej. Okazuje się, że w sebum istnieją lipidy o dużej masie cząsteczkowej, które są znacznie aktywniejsze u osób cierpiących na chorobę […]

Na wyspie Borneo znaleziono ludzkie szczątki, których cechą charakterystyczną okazał się brak fragmentu lewej nogi. Naukowcy wyciągnęli na tej podstawie kilka intrygujących wniosków. Zostały one zaprezentowane na łamach Nature, a najważniejszy wydaje się fakt, iż jest to potencjalny dowód na wykonywanie chirurgicznych amputacji już ponad 30 tysięcy lat temu. Szkielet znajdował się w wapiennej jaskini […]

Paleontolodzy z Uniwersytetu w Tybindze zidentyfikowali nieznany dotąd gatunek dinozaura, który został nazwany Tuebingosaurus maierfritzorum. Szczątki zostały znalezione na południu Niemiec i najprawdopodobniej należały do osobnika, która żył około 203 do 211 mln lat temu. Zwierzę było roślinożercą, a jego anatomia przywodzi na myśl tzw. zauropody, czyli dużych rozmiarów zwierzęta posiadające długie szyje. O szczegółach […]